کد خبر: ۹۹۸
تاریخ انتشار: ۲۵ مرداد ۱۳۹۶ - ۱۶:۳۶-16 August 2017
۷۰ سال عمر کمی نیست، بسیاری از کشورهای دوران پسااستعمار سن و سالی در همین حدود دارند، پاکستان هم، کشوری که دیروز این مناسبت را جشن گرفت.
 ایده جدایی پاکستان از هند را اقبال لاهوری در گوش محمدعلی جناح خواند و نهایتا از آن منشوری درآمد، منشوری که زمینه‌سازی جدایی شد و سرسختی نهرو در برابر ایده فدرالیزه‌سازی هند هم نفت بر آتش این جدایی ریخت. و جدایی "حاصل" شد، با یک تا دو میلیون کشته و ۱۵ میلیون آواره و تجاوز وسیع به زنان در دو سوی مرز.

مسئول بریتانیایی در مذاکرات جدایی که نسبت به آینده کشور مستقلی به نام پاکستان بدبین بود، بعدها اذعان کرد که اگر به مرگ زودهنگام محمدعلی جناح در سال ۱۹۴۸(یک سال بعد از استقلال پاکستان) آگاه بود سعی می‌کرد تحقق جدایی را به تعویق بیاندازد شاید که ...
کم نیستند محافل و روشنفکرانی در پاکستان هم که در جدایی کشورشان سود و هوده‌ای نمی‌بینند، ولو که جرئت اعلام رسمی و علنی آن را ندارند.

در این عمر ۷۰ ساله، جنگ و مناقشه و خشونت و افراط‌گرایی پاکستان را همراهی کرده است. از جنگ بر سر کشمیر با هند که همچنان زخمی باز است تا جداشدن پاکستان شرقی (بنگلادش) تا نزاع و گرایش‌های واگرایانه در بلوچستان که وصله‌ای ناچسب بر قلمرو پاکستان به شمار می‌آید و مردمش هم کم و بیش ناراضی، تا کشاندن کشور به مسیر افراط‌گرایی مذهبی زیر حکومت ضیاءالحق و درگیرشدن در مناقشات داخلی افغانستان با حمایت از دسته‌جات جهادی و طالبان و گروه‌های مشابه در چارچوب منازعه ژئوپلیتک با هند و نیز، نرد عشق باختن با ریاض و ...

محمدعلی جناح، بنیانگذار پاکستان در یکی از سخنرانی‌های مربوط به استقلال این کشور گفته بود: «پیام من به همه حاوی امید و دلیری و اعتماد است. بگذارید که همه با هم همه امکانات را در شیوه‌ای سازمان‌هایافته و سیستماتیک به حرکت درآوریم و مشکلات عظیمی که بر سر راه ما قرار می‌گیرند را با اراده‌ای مصمم و با نظم و انضباط حل کنیم، آنچنان که در شان و منزلت یک ملت بزرگ است.»

آن امید و نوید اما امروز در سیما و حیات پاکستان چندان ن پدیدار نیست. در این ۷۰ سال نظامیان و الیت سیاسی کشور کوشیده است که حول محور ارتش ومذهب هویتی برای این کشور به دست کنند، و بعدتر هم بمب اتمی را به بادی در غغغب ملت بدل سازند تا فقر و عقب‌ماندگی و مشکل چیستی و عقب‌ماندگی خود را فراموش کنند، ولی پرسش هویت ملی و توسعه‌نیافتگی در پاکستان همچنان معضلی بزرگ است.

حتی کراچی که در زمان جناح و یکی دو دهه بعد از او نمونه‌ای نسبتا جالب از حیات چندفرهنگی و رواداری به شمار می‌آمد حالا به صحنه‌ای برای برآمد افراط‌گرایی بدل شده است. مسیحیان و پارسیان و هندوها اکثرا از این بندر رخت بربسته‌اند و اقلیت‌هایی همچون شیعیان و اسماعیلی‌ها و صوفی‌ها گاه و بی‌گاه آماج حملات سنی‌های افراطی‌اند. به لحاظ توسعه انسانی، پاکستان در رده ۱۴۷ فهرست سازمان ملل قرار دارد. ۴۲ درصد بزرگسالان بیسوداند و بیش از یک میلیون از ۴ میلیون کودک و نوجوان نه می‌توانند بخوانند و نه می‌توانند بنویسند. مدارس دولتی اعتبار و شانی چندانی ندارند و هر کس که دستش به دهانش برسد بچه خود را به مدارس خصوصی می‌فرستد.
در روستاها با جمعیت انبوه فقرا مکتب و آموزش‌های مذهبی بیشتر از درس و آموزش نوین برد دارد. برنامه دولت با نام "برنامه‌ریزی برای آموزش، ساختن آینده" که قرار است نظام آموزشی را متحول کند و به بیسوادی در پاکستان پایان دهد چندان پیش نمی‌رود، هم به دلیل زاد و ولد زیاد که زایش چهارگانه هر زن پاکستانی نشانه آن است.

نرخ رشدی کم‌نظیر در کل آسیا و نابود‌کننده هر برنامه‌ریزی مربوط به آموزش و بهداشت در کشوری فقیر. این که علمای اعلام هم با اقداماتی مثل واکسیناسیون کودکان از در مخالفت درآمده‌اند و آن را نشانه کفر تلقی می‌کنند که گویا غربی‌ها با آن در صدد منقرض‌کردن امت اسلام هستند هم مزید بر علت است. در ایران محافظ محیط زیست (محیطبان) باید بیم جان خود داشته باشد و در پاکستان مسئول بهداشت و واکسیناسیون.

۵ سال دیگر سه ربع قرن از عمر پاکستان خواهد گذشت و ۳۰ دیگر هم این کشور صد ساله خواهد شد. اما مادام که مناقشه گرم یا سرد با هند برقرار است و مسابقه تسلیحاتی هم کم و بیش در اوج و تبعا ارتش هم فعال مایشا، مادام که منازعه این دو قدرت و نیز (پاکستان و ایران) در صحنه افغانستان به سوی همکاری و رعایت منافع متقابل سمت‌گیری نکند و از تقویت افراط‌گرایی دوری نگزیند، مادام که پاکستان توپ بازی رقابت چین از یک سو و هند و آمریکا در سوی دیگر باشد، و مادام که بخش اعظمی از درآمدهای نه چندان بالای کشور در شکم تسلیحات و هماوردی در افغانستان و کشمیر حیف و میل شود و توسعه انسانی به تاخیر بیافتد و رشد جمعیت مهار نشود، و مادام که کشورهایی مانند عربستان دستی گشاده در اشاعه آموزه‌های ایدئولوژیک عقب‌مانده خود در پاکستان داشته باشند یا با ایران در کاهش نقار سنی و شیعه گام نزنند، مادام که ... پنج سال دیگر هم شاید بتوان همین متن را تکرار کرد. در صد سالگی پاکستان هم؟

حبیب حسینی فرد
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
رنگ خدا
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
پنجره
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
متون اسلامی
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان