کد خبر: ۹۷۶۷
تاریخ انتشار: ۱۳ تير ۱۳۹۸ - ۰۱:۳۶-04 July 2019
در این نوشتار ، به زمان اذان ظهر و طرز تعیین عینی آن و همچنین طرز تعیین آن با فرمولهای ریاضی میپردازیم :
فقه : طبق قول فقهای شیعه و سنی زمان ظهر زمان « شروع زوال » خورشید است.
توضیح آنکه اگر سایه شاخص (SunDial) و یا هر شی عمود بر زمین مسطح را در نظر بگیرید ، این سایه صبح بلند است و آرام آرام کوتاه میشود و پس از آن به یک مقدار «حداقل» میرسد و دوباره شروع به بلند شدن میکند.

زمانی که سایه حداقل است ، گفته میشود « خوشید به اوج خود رسیده است » و پس از آن رو به « زوال » میرود.

محاسبات ریاضی :طبعا برای تعیین « مصداق » اوقات شرعی لازم است مکلف از راهی که برایش « اطمینان عقلایی » ایجاد میکند ، عمل کند ، لذا صرف محاسبات ، ممکن است این اطمینان را ایجاد نکند و در این مواقع لازم است که فرد ، وقتهای شرعی را ( به تعدادی که موجب اطمینانش میشود ) با چشم رویت کند و سپس فرمولهای نجومی را با آن مطابقت دهد.

لازمه محاسبات ، تعیین محل خورشید در آسمان است (از دید ما) و برای ساده تر شدن بحث ، به عنوان مقدمه لازم است دو نمودار مهم «معادلات زمانی Equation of time» و «انحراف خورشید Declination of sun» توضیح داده شود:

انحراف خورشید Declination of sun
همونطور که میدانید زمین علاوه بر حرکت دور خورشید (که تقریبا ۳۶۵.۲۵ روز طول میکشه) ، محور گذرنده از قطب شمال و جنوبش هم ، یک حرکت داره (که باز هم همان پریود زمانی را دارد) ، که این حرکت باعث میشه زاویه پرتو خورشید با صفحه گذرنده از استوا ، زاویه ای بین ۲۳.۵- تا ۲۳.۵ درجه بسازد.

به عبارتی قابل تصورتر ، اگر شما مسیر حرکت خورشید در آسمان را از صبح تا شب یک خط تصور کنید ، این خط ۲×۲۳.۵=۴۷ درجه تغییرات دارد ، مثل این تصویر.
تابع دقیق تغییرات این زاویه ( δ ) برحسب روز شمسی ( N ) بصورت یک سینوس ساده است :
δ= ۲۳.۴۵ × Sin ( ۲πN / ۳۶۵ )

نمودار معادلات زمانی Equation of time
این معادله اهمیت زیادی دارد ، فرض کنید شما در نصف النهار گرینویچ یا نصف النهار ناحیه زمانی کشورتان ایستاده اید.

مثلا در ایران چون ناحیه زمانی ما ۳.۵+ ساعت است و هر ساعت هم ۳۶۰/۲۴=۱۵ درجه است لذا فرض کنید روی نصف النهار (طول جغرافیایی) ۳.۵×۱۵=۵۲.۵ درجه قرار دارید.(شهرهای آباده و مرودشت و شیراز از فارس ، گرمسار از سمنان ، اردستان از اصفهان ، کنگان از بوشهر ، قائم شهر و آمل و بابل و بابلسر از مازندران ، شهر دماوند از استان تهران)
در اینصورت اگر شاخصی آفتابی (SunDial) داشته باشید ، تنها در ۴ روز از سال ، ساعت ۱۲ شما ، با کوتاهترین سایه شاخص همزمان خواهد بود و در سایر روزها تا حدود یک ربع کم یا زیاد میشود. (به همین دلیل در شهرهای فوق اذان ظهر همواره بین ۱۱.۴۵ تا ۱۲.۱۵ خواهد بود و در سایر شهرها هم بازه تغییرات وقت شرعی ظهر ، نیم ساعت است یا دقیق تر بگوییم ۳۰ دقیقه و ۳۹ ثانیه)
علت این تغییرات بظاهر نامنظم ، بیشتر ناشی از نیروی گریز از مرکز است. (چون همانطور که میدانیم خورشید در وسط مدار بیضوی قرار ندارد.)

نقطه مینیمم  ۱۴ دقیقه و ۶ ثانیه و ماکزیمم آن ۱۶ دقیقه و ۳۳ ثانیه است.
برای نمودار EOT ، تقریبهای گوناگونی زده شده که یکی از بهترین آنها این است :
EOT = - { ۹.۸ × Sin( ۲A ) + ۷.۶ × Sin( A - ۰.۲ ) }
که A ثابتی بر حسب روز است :
A = DC × ( N + ۱۰ ) + ۰.۰۳۳ × sin ( DC × ( N - ۲ ) )
DC = ۲ × π / ۳۶۵
که N شماره روز بر حسب تقویم میلادی است. (بین ۱ تا ۳۶۵)


محاسبه زمان ظهر
اگر مفهوم نمودار معادله زمان را کاملا فراگرفته باشید ، فرمول زیر برای شما کاملا واضح و قابل درک است :
ZOHR = ۱۲ + { TimeZone - ( Lng / ۱۵ ) } - ( EqT / ۶۰ )
برای ایران TimeZone مقدار ثابت ۳.۵ خواهد بود.

Lng طول جغرافیایی محل زندگی شماست که از طرق مختلف ، مثلا با استفاده از Google Map یا Google Earth و ... یا بهتر از همه ، یک دستگاه کوچک GPS قابل دستیابی ست.

مثال : عبارت داخل کروشه ( اختلاف خط طول ) برای شهرهایی که در بالا نام بردیم (طول=۵۲.۵) برابر صفر میشود لذا تغییرات وقت ظهر نسبت به ساعت ۱۲ کاملا مثل نمودار Equation Of Time میشود.

مسعود اشجع
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان