کد خبر: ۹۴۵۱
تاریخ انتشار: ۰۲ تير ۱۳۹۸ - ۱۸:۳۷-23 June 2019
پس از قتل میترا استاد، شایعات و فرضیات و تحلیل‌های مختلفی ارائه شد. از این میان، فرضیه پرستو بودن خانم میترا استاد که توسط علی مطهری مطرح شد هم در رسانه‌ها بازتاب زیادی پیدا کرد. 
فارغ از درست یا غلط بودن فرضیات مطرح شده، به نظر می‌رسد که مردم (بخصوص بانوان) تصویر درستی از طبیعت انسانی ندارند. 


در اینجا آزمایش دن اریلی، اقتصاددان رفتاری، برای بررسی رفتار جنسی «آقایان» را مرور می‌کنیم. دن اریلی البته انتخاب آقایان (و نه خانم‌ها) را به این دلیل عنوان می‌کند که آقایان «مداربندی ذهنی ساده‌تر»ی نسبت به بانوان دارند.

در آزمایش مذکور از دانشجویان دانشگاه برکلی در دو حالت برانگیختگی جنسی و عدم برانگیختگی تعدادی سوال پرسیده شد.


ابتدا از دانشجویان خواستند به تعدادی سوال مشابه سوالات زیر پاسخ بدهند:
-احتمال اینکه برای افزایش شانس نزدیکی با یک زن او را دواخور کنی چقدر است؟
- احتمال اینکه به دروغ به کسی بگوئی عاشقش هستی تا شانس نزدیکی با او را افزایش بدهی چقدر می‌دانی؟
-احتمال اینکه وقتی از پیشینه طرف مقابل اطلاعی نداری از کاندوم استفاده نکنی چقدر است؟

-برقراری رابطه با کسی که از او متنفر هستی را چقدر محتمل می‌دانی؟

سپس آزمودنی‌ها در شرایطی قرار داده شدند که برانگیختگی جنسی ایجاد شود و در اوج برانگیختگی جنسی همان سوالات دوباره پرسیده شدند.

نتیجه بسیار جالب بود! پاسخ‌ها در حالت برانگیختگی به طور چشمگیری متفاوت بود! تصور کنید دانشجویانی را که در حالت سردی دواخور کردن را کاری بسیار بد می‌دانستند، اما در حالت گرمی و برانگیختگی احتمال اینکه چنین کاری بکنند را بالا ارزیابی کردند. 

نتیجه‌ای که می‌توان از آزمایش فوق گرفت این است که افراد رفتار خودشان در حالت برانگیختگی را نمی‌توانند به درستی پیش‌بینی کنند. برای همین است که حضرت حافظ می‌فرماید:
«قوت بازوی پرهیز به خوبان مفروش، که در این خیل حصاری به سواری گیرند»

حتی در ماجرای حضرت یوسف(ع) در قرآن هم  صراحتا اذعان می‌کند که اگر  خدا رحم نمی‌کرد(خوش‌شانس نبود)، قطعا رفتارهایی متفاوت می‌داشت!

اما برگردیم به مسئله پرستوها...
استفاده از پرستوها سابقه‌ای به قدمت تاریخ بشر دارد و می‌توان با قاطعیت ادعا کرد اگر انتخاب پرستو (و شرایط محیطی) با دقت و درستی انجام شود، هر مردی را می‌توان در دام انداخت! 

در طراحی سیستم‌های انسانی بسیار بد است که این وضعیت طبیعت انسانی انکار شود و بعد، افراد بواسطه غریزه طبیعی‌شان مورد مجازات قرار بگیرند. چنین سیستم‌هایی قبلا توسط نویسنده «سیستم‌های مالنایی» نامگذاری شده‌اند.


حال چه باید کرد؟

ولین کار، پذیرش این مسئله است که غرایز طبیعی از آنچه که به نظر می‌رسند بسیار قوی‌تر هستند. 

دومین کار، ایجاد پذیرش مسئله فوق در بین همه آحاد جامعه است. یکی از روش‌های ایجاد پذیرش می‌تواند آموزش باشد.

سومین کار، بالابردن هزینه سوء استفاده از این غرایز طبیعی (مثل استفاده از پرستوها) است. البته «ادراک هزینه» هم اهمیت دارد. مثلا همینکه پرستوهای موجود این شایعه را که «خانم میترا استاد پرستویی بود که کشته شد» می‌شنوند ادراک ایشان از ریسک کار بالا رفته و نتیجتا هزینه بیشتری مطالبه کرده و به همین واسطه تقاضا برای استفاده از این ابزار کاهش پیدا خواهد کرد. بالابردن احتمال مجازات شدن و شدت مجازات باج‌گیرها هم یکی از روش‌های افزایش هزینه است. 

چهارمین کار، پائین آوردن عایدی حاصل از سوء استفاده از این غرایز است: اینکه کسی که پرستو را استخدام کرده است نتواند به نتیجه دلخواهش برسد. مثلا اینکه افکار عمومی سعی کنند قضاوتی نکنند، یا اگر در ذهنشان هم قضاوتی می‌کنند، تغییری در رفتارشان ایجاد نشود. 

برای خواندن جزئیات طنزآلود آزمایش دن اریلی می‌توانید به فصل دوم کتاب نابخردی‌های پیش‌بینی پذیر مراجعه کنید. در ترجمه فارسی کتاب این قسمت در فصل پنجم قرار گرفته است.

مصطفی نصر اصفهانی 


نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان