کد خبر: ۹۳۲۹
تاریخ انتشار: ۲۷ خرداد ۱۳۹۸ - ۲۳:۳۹-17 June 2019
در سال ١٣٣٦ از محل تجديد ارزيابي دارايي هاي بانك ملي( كه در ان زمان نقش بانك مركزي را ايفا مي كرد) مبلغ هفت ميليارد ريال پايه پولي جديد شناسايي شد كه بنا شد تحت اشراف شوراي اقتصاد مصروف توسعه شود.
 براي درك بزرگي عدد هفت ميليارد ريال در مقياس كميت هاي پولي آن زمان، ياداور مي شوم كل دارايي خارجي بانك مركزي در اوان تاسيس(١٣٣٩) حدود ١٩ ميليارد ريال بوده است. در ان زمان قيمت نفت مطابق نيازهاي ارزي ايران بود( قابل مقايسه با ميانه دهه ٤٠) و كمك هاي اصل ٤ ترومن هم به غناي منابع ارزي مي افزود. زمانه هم زمانه توسعه بود و نتايج عظيم طرح مارشال در جهان بعد از جنگ( يا نتايجي كه به طرح مارشال نسبت داده مي شود) در حال رخ نمايي بود. پول، ارز و دنياي رو به توسعه همه فراهم بود اما نتيجه اين ورودي ها صرفا يك فاجعه ساخت.

نبود برنامه كلان و اعمال نفوذ در هزينه كرد ان هفت ميليارد ريال كذايي، به سرعت باعث انحراف منابع به سمت مستغلات و واردات كالاي مصرفي خارجي شد كه دومي فشار روزافزوني بر حساب جاري وارد مي كرد بي انكه اين همه پولپاشي اثر چنداني بر تشكيل سرمايه ثابت داشته باشد.
در ١٣٣٨ طي توافق شركتهاي توليد كننده نفت، قيمت نفت كاهش يافت و با كاهش دريافتي دولت همزمان با فشار رو به بالا در سمت هزينه هاي ارزي، وضع ترازتجاري ايران بحراني شد. به نحوي كه اميني نخست وزير دولت ايران را يك دولت ورشكسته توصيف مي كند.  سال ١٣٣٩ در بين سالهاي سلطنت پهلوي يكي از بدترين سالهاست و اگر نبود برنامه نجات ımf، سال ١٣٤٠ هم مي توانست به مراتب بدتر باشد.( قانون كاپيتولاسيون بدليل نياز به وام خارجي تصويب شد) با اين وحود تبعات برنامه رياضتي imf عملا باعث شد در ١٣٤١ و ١٣٤٠ كشور درگير ركود شديد باشد.

"اعتبار" بخش مهمي از تراژدي ١٣٣٦-١٣٣٩ و سالهاي طلايي ١٣٤٢-١٣٤٩ است. چطور اهرم كردن يك عامل ثابت، در يك فاصله زماني كوتاه نتايجي تا به اين حد متناقض را فراهم مي آورد؟

يك توضيح مي تواند در نوع نگاه به اعتبار باشد. در ١٣٣٦ نگاه حاكم بر مصوبه شوراي اقتصاد، اعتبار به مثابه يك نهاده است كه با ارزان كردن آن توليد رونق مي گيرد و سرمايه ثابت بيشتر تشكيل مي شود. در ١٣٤٢ اعتبار نقش يك " نهاد" را ايفا مي كرد كه اولا ناهمساني هاي زماني بين واقعيات اقتصادي را پوشش مي داد و ثانيا يك ابزار حكمراني نظارتي بود كه به بانك مركزي و وزارت اقتصاد كمك مي كرد كلان رفتارهاي بازيگران اقتصادي را مطابق با يك "برنامه" تنظيم كنند.

اقتصاد سیاسی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان