کد خبر: ۹۲۹۳
تاریخ انتشار: ۲۶ خرداد ۱۳۹۸ - ۰۱:۰۶-16 June 2019
‍«نیروی دفاعی ژاپن و شینزو آبه در تهران»
یکی از تصورات عمومی نادرستی که در ایران وجود دارد این است که ژاپن ارتش ندارد. ژاپن نیروی دفاعی نسبتاً قدرتمندی دارد و به لحاظ بودجه، هشتمین قدرت نظامی جهان است.
 از حدود ۲۰۱۱ دکترین نظامی ژاپن قدری تغییر کرده که یکی از بانیان این تغییر نیز همین شینزو آبه بوده است. سال ۲۰۱۸ بودجۀ نظامی ژاپن ۴۱ میلیارد دلار بود (به گفتۀ مؤسسۀ تحقیقات صلح بین‌المللی استکهلم، ۴۶ میلیارد دلار. در آن سال ایران ۱۳ میلیارد بودجۀ نظامی داشت). اما یکی از دلایل تلاش شینزو آبه برای میانجیگری میان ایران و آمریکا را احتمالاً می‌توان در تغییر رویکرد نظامی ژاپن یافت. هیچ بعید نیست آبه نگران این باشد که در درگیری احتمالی ایران و آمریکا، ژاپن هم درگیر خواهد شد و چنین چیزی ممکن است آیندۀ برنامه‌های نظامی ژاپن را با مخاطراتی روبرو کند و با فشار بیش از حد به ژاپن، ایده‌های نظامی بلندمدت این کشور را مختل کند. با این مقدمه مروری می‌کنیم بر مسیری که ژاپن را به اینجا رساند.

ژاپن از ۱۸۶۸ که دوران مِیجی آغاز شد تا پایان جنگ جهانی دوم (۱۹۴۵) امپراتوری بود و به ویژه از ابتدای قرن بیستم سیاستی امپریالیستی، تجاوزکارانه و استعمارگرانه را دنبال می‌کرد. در آن دوره توان نظامی و تسلیحاتی ژاپن نیز بسیار گسترده و پیشرفته بود. تنها کافی است به یاد آوریم، نخستین «ناو هواپیمابر» تاریخ را ژاپنی‌ها ساختند، در سال ۱۹۲۴، با نام «هوشو» (Hōshō؛ به معنای «ققنوس پرنده»). همان سال بریتانیایی‌ها نیز ناو هواپیمابر خود را با نام «هِرمس» ساختند؛ نخستین ناو هواپیمابر آمریکایی (رِینجر) ده سال بعد ساخته شد. البته آمریکایی‌ها سال ۱۹۲۰، یک کشتی زغالسنگ‌کش خود را به ناو هواپیمابر تغییر کاربری داده بودند.

در ۱۹۴۱، ژاپن تقریباً بیش‌تر مناطق شرق آسیا را تصرف کرده بود و ۴۵۰ میلیون نفر را به زیر چکمۀ امپراتوری‌ نظامی خود کشیده بود. حمله به پرل‌هاربر، ورود آمریکا به جنگ با ژاپن و در نهایت بمب‌های اتم... این فصل‌ تاریخ را همه می‌دانیم...

ژاپن امپریالیست و میلیتاریست در هم شکست و اشغال شد. پس از اشغال، شیگِرو یوشیدا (Shigeru Yoshida) از ۱۹۴۶ تا ۱۹۵۴ نخست‌وزیر ژاپن بود. او دکترینی نظامی جدید ژاپن را تدوین کرد که به «دکترین یوشیدا» معروف شد. طبق این دکترین، ژاپن مسئلۀ دفاعی خود را باید کامل به آمریکا محول می‌کرد و به جای آن تمام توان خود را برای بازیابی اقتصادی به کار می‌گرفت. طبق اصل نهم قانون‌اساسی جدید ژاپن (مصوب ۱۹۴۶) توسعۀ نیروهای مسلح ممنوع شده بود.

جالب این است که در سال‌های پس از جنگ، خود ژاپنی‌ها به توسعۀ توان نظامی خود بسیار بی‌میل بودند. چند دهه میلیتاریسم (نظامی‌گرایی) گویا انزجاری در مردم ایجاد کرده بود. حتی این آمریکایی‌ها بودند که اصرار داشتند ژاپنی‌ها توان نظامی خود را توسعه دهند. با این حال، ایچیرو هاتویاما، نخست‌وزیر ژاپن که ۱۹۵۶ در جریان جنگ کره و با پشتیبانی آمریکایی‌ها می‌کوشید با به دست آوردن ائتلافی دوسومی قانون‌اساسی را تغییر دهد و نیروی مسلح ژاپن را توسعه دهد، در انتخابات شکست خورد.

حتی در دهۀ ۱۹۶۰ هم ژاپنی‌ها میلی به توسعۀ وضعیت دفاعی خود نداشتند و طرحی پنهانی برای مشارکت دفاعی با آمریکا به یک رسوایی بزرگ تبدیل شد. تازه در دهۀ ۱۹۷۰، سی سال پس از پایان جنگ جهانی دوم، حمایت عمومی از توسعۀ دفاعی افزایش یافت و از آن پس ژاپنی‌ها «یک‌درصد تولید ناخالص» خود را به بودجۀ نظامی اختصاص دادند. در دهۀ ۱۹۸۰ آمریکا و دیگر شرکای غربی به ژاپن فشار می‌آوردند در امور امنیتی مشارکت بیش‌تری داشته باشد. تازه در سال ۲۰۰۷ «ادارۀ دفاع» ارتقا یافت و به مرتبۀ «وزارت دفاع» رسید. از ۲۰۱۱ ژاپن پیوسته بودجۀ نظامی خود را افزایش داده است، این بودجه در سال ۲۰۱۸ به ۴۱ میلیارد دلار رسید و قرار است تا ۲۰۲۳، ۲۱۱ میلیارد دلار برای ساختار نظامی کشور هزینه شود.

کابینۀ شینزو آبه در مارس ۲۰۱۶ قانونی به تصویب رساند (موسوم به Kaketsuke Keigo) که به نیروهای مسلح ژاپن اجازه می‌داد در مأموریت‌های برون‌مرزی شرکت کنند. طبق این قانون ژاپن می‌تواند از پایگاه‌های متحدان خود در خارج از کشور دفاع کند، و کیست که نداند متحد اول و اصلی ژاپن آمریکاست! هیچ بعید نیست که بخشی از نگرانی آبه از درگیری ایران و آمریکا در این رویکرد نظامی جدید نهفته است. ژاپن گام‌های کوچک و لرزانی برای تغییر استراتژی نظامی خود برمی‌دارد، در درگیری میان ایران و آمریکا فشاری نامنتظره به این استراتژی خواهد آمد و آیندۀ آن متزلزل خواهد شد. شاید آبه نگران چنین روزی است... (در کنار سایر انگیزه‌ها)

 
مهدی تدینی

 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان