کد خبر: ۹۲۷۸
تاریخ انتشار: ۲۵ خرداد ۱۳۹۸ - ۲۳:۳۷-15 June 2019
يك استاد قديمى كه ده ها سال است در خارج زندگى مى كند، براى ديدار خانوادگی به ايران آمده بود. با تعجب می گفت بسيارى نشريات ایرانی، مطالب اقتصادى بى سر و ته و حتى خلاف منطق مى نويسند چه رسد به منطق اقتصاد. چند نشريه اى هم كه مطالب معقول مى نويسند مطالب آنان در حد سه فصل اول كتاب هاى اقتصاد است. چرا حقيقتاً سطح تحلیل های اقتصادى این قدر پایین است؟
ياد يك خاطره افتادم. سال ها پيش در دوران مسوولیت در محيط كار تلفن همراه را خاموش مى كردم. زمانى كه براى شركت در جلسه يا كار ديگرى از محل كار خارج مى شدم گوشى را روشن مى كردم. از روزنامه هاى مختلف زنگ مى زدند و براى تهيه مطلب پرسش هايى را مطرح مى كردند. محل كار ما راننده اى داشت بسيار محترم و با شخصيت. پرسش ها آنقدر تكرارى و جواب ها هم طبعاً تكرارى بود كه راننده هم ديگر جواب ها را مى دانست. برخى مواقع بعد از اتمام صحبت تلفنى، راننده مى گفت آقاى دكتر در مورد اثر افزايش نقدينگى بر رفتار مصرفى خانوار صحبت نكرديد، يا در مورد اثر پايين نگه داشتن نرخ ارز بر بيمارى هلندى و اشتغال توضيح نداديد. يا اين كه سياست دولت در كنترل قيمت تقاضاى اضافى ايجاد مى كند را نگفتيد. 

پرسش ها ده ها سال است ابتدايى و تكرارى است و در نتيجه پاسخ ها هم تكرارى!! در حد همان چند فصل اول كتاب هاى اقتصاد مانده. چرا؟ شايد جواب اين باشد، تصميم ها بر اساس منطق اقتصادى كه متضمن منافع ملی [خیر همگانی] است اتخاذ نمى شود، بلكه بر اساس منافع [اختصاصی] متشكل پر قدرت اتخاذ مى شود. 

اگر تاريخ اقتصاد ايران را مرور كنيم از زمان قاجار مطالب تكرارى را مى بينيم، توجه به توليد داخلى، رفع موانع توليد، حمايت از سرمايه گذار و توليد كننده، حفظ ارزش پول ملى، خودكفايى، اقتصاد غير وابسته به نفت، نقش راهبردى دولت... تکرار و تکرار و تکرار (رفرنس: دکتر محمد طبیبیان اقتصاددان)

☑️⭕️تحلیل و تجویز راهبردی: 
این یکی خطای تکراری است؛ یکی از خطاهایی که در ذهن ما انسان ها رخ می دهد؛ هم جنسی، هم مکانی یا هم زمانی نشانه و ریشه (علت و معلول) است. 
▫️هم مکانی: مثلا اگر گوش ما ناراحت است، فکر می‌کنیم که حتما در سیستم شنوایی ما مشکلی ایجاد شده. در صورتی که برخی از مشکلات گوش ناشی از مسایل گوارشی و ترش کردن معده است.
▫️هم زمانی: مسوولی در اقتصاد عوض می شود، شاخص های تورم و رشد اقتصادی و اشتغال دچار تغییر می‌شوند، ما بلافاصله می گوییم که این لیاقت/بی لیاقتی فلانی است که باعث شده این متغیرها اینگونه شوند. در صورتی که هر سه متغیر، جزو متغیرهای دنباله رو هستند و با تاخیر تاثیر تصمیمات و اقدامات چهار فصل پیش را نشان می‌دهند. 
▫️هم جنسی: ما فکر می کنیم اگر مشکلی در اقتصاد وجود دارد حتما سیاست گذاری اقتصادی ایراد دارد، یا مدیران اقتصادی ناوارد هستند یا معادلات اقتصادی ناکارآمد هستند. اما لزوما اینگونه نیست. اگر سرمایه گذاری انجام نمی شود، به خاطر متغیرهای اقتصادی نیست بلکه به خاطر ناامنی سیاسی است. همین طور که اعتیاد که یک مشکل اجتماعی است، ریشه اقتصادی (بیکاری) دارد. 
حال اگر مسایل ما در اقتصاد ایران در یک حلقه بسته تکرارشونده، گرفتار شده و ما همچنان همان مسایلی را داریم که 50 سال پیش داشته ایم، شاید اشکال جایی دیگر (غیر از اقتصاد) باشد و بیش از آنکه به اقتصاد بپردازیم باید به ماشینی پرداخت که حاصل آن چنین تصمیمات و چنین اقدامات و در نهایت چنین اوضاعی است.

این ماشین چه نام دارد؟ نظام کشورداری (ساختار قدرت و قانون گذاری و سیاست گذاری و قواعد اداره کشور و دولت و بده بستان بین بازیگران). نظام کشورداری به گونه ای است که حتی دولت توان کوچک کردن خودش را هم ندارد. نظام کشورداری به گونه ای است که اگر بخواهی یک سبزی فروشی بزنی باید از ده جا موافقت نامه و گواهی، استعلام و مجوز بگیری اما موسسات مالی و اعتباری مثل قارچ سبز می شوند، سودهای بی حساب می دهند و هزاران میلیارد تومان از پول مردم را بر باد می دهند. دولت نخواست با نتوانست جلوی فعالیت این موسسات را در زمان مناسب بگیرد تا اینکه به بحران رسیدیم. نظام کشورداری به گونه ای است که یک قانون چهار سال در مجلس و پروسه قانون گذاری می ماند تا به تصویب برسد. نظام کشورداری به گونه ای است که من به جای آنکه نماینده همه مردم (خیرهمگانی) باشم نماینده قوم و خویش (منافع اختصاصی) خودم هستم. تا نظام کشورداری اصلاح نشود، همچنان سطح مسایل اقتصادی ما در عهد قاجار خواهد ماند.

نظام کشورداری بزرگ، پیچیده، چندبعدی است. هیچ عقل کلی پیدا نمی شود که بتواند آن را به یک باره و به تنهایی تغییر دهد، هر کدام از ما می توانیم کنشگر، طراح، نقاد و یا مطالبه گر مهندسی مجدد نظام کشورداری باشیم. 

مجتبی لشکربلوکی
 
 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان