کد خبر: ۹۲۳۷
تاریخ انتشار: ۲۳ خرداد ۱۳۹۸ - ۲۳:۲۶-13 June 2019
از آنجا که ریشه "خمر" در زبان عربی بمعنای پوشاندن است و خُمار نیز بمعنای "پوشش" از همین ریشه گرفته شده و مشروبات الکلی را هم در عربی خمر می گویند چون عقل را می پوشاند، پس چرا عیناً از همین واژه در آیه 15 سوره محمد، برای شراب بهشتی که عقل را زایل نمیکند استفاده شده است؟
پاسخ: واژه "خَمْر" در لغت بمعني "پوشاندن" است و از آنجا که شراب عقل را مستور می سازد، به آن "خمر" می گویند. در قرآن و در آیه 15 سوره محمد آمده است:

مَّثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِيهَا أَنْهَارٌ مِّن مَّاءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَأَنْهَارٌ مِّن لَّبَنٍ لَّمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَأَنْهَارٌ مِّنْ خَمْرٍ لَّذَّةٍ لِّلشَّارِبِينَ وَأَنْهَارٌ مِّنْ عَسَلٍ مُّصَفًّى وَلَهُمْ فِيهَا مِن كُلِّ الثَّمَرَاتِ ...

مَثَل بهشتی که به پرهیزکاران وعده داده شده (چنان است که) در آن رودها جاری است از آبی که هرگز دگرگون نشود و رودها از شیری که طعمش متغیّر نگردد و رودها از شرابی که نوشندگانش را لذّت بخشد و نهرهایی از عسل مصفّا و از همه (نوع) میوه ها برایشان در آنجا فراهم است ...

درباره این سؤال باید گفت که ریشه یک لغت وقتی در شکل جدیدی استعمال شود معنی ثانوی به خود می گیرد و بسیاری از کلمات در مواضع جدید معنای جدیدی پیدا می کنند مانند زکات که به معنای پاکسیت اما در قرآن و در معنای انفاق بکار رفته و حقیقت شرعیه پیدا کرده است. اما درباره خمر نیز در قران آمده است که هم منافعی دارد و هم مضارّی. در سوره بقره آیه 219 می فرماید:
يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِن نَّفْعِهِمَا ...
تو را از شراب و قمار می پرسند، بگو: در آندو گناهی بزرگ است، و منافعی برای مردم (دارند) و(لی) گناهشان از سودشان بیشتر است

 فخر رازی در تفسیر کبیر ذیل این آیه به منافع خمر بصورت مفصل اشاره کرده است. اما قرآن در آیات مختلف مضرات خمر اُخروی را نفی کرده که یکی از مضرات بزرگ خمر دنیوی ، مستی و پوشاندن عقل می باشد. خداوند در سوره واقعه چنین می فرماید:
لَّا يُصَدَّعُونَ عَنْهَا وَلَا يُنزِفُونَ
که نه از (نوشیدن)اش سردرد گیرند و نه مستی (که مایه زوال عقل شود)
از دیگر مضرات خمر دنیوی لَغو گویی است حال آنکه خداوند در همان سوره واقعه در آیات 25 و 26 می فرماید:
لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا تَأْثِيمًا ﴿سوره واقعه آیه ٢٥﴾
إِلَّا قِيلًا سَلَامًا سَلَامًا ﴿سوره واقعه آیه ٢٦﴾
درآنجا نه بیهوده ای می شنوند نه سخن گناه آلود

بنابراین خمر اُخروی مضاری که در خمر در دنیا وجود دارد، را ندارد . نه اینکه این خمر همان خمری باشد که در دنیا وجود دارد و خداوند در اینجا حرام کرده و در آنجا حلال است بلکه این تنها یک شباهت اسمی است و نه ماهیتی. نکته جالب توجه اینکه در آثار هم از ابن عباس روایت شده است که در ذیل آیه 25 سوره بقره که خداوند فرموده است:
وَأُتُوا بِهِ مُتَشَابِهًا

گفته است نعمتهای اُخروی با نعمتهای دنیوی تنها در اسم مشترک و شبیه هستند ولی در طعم و آثار و مزه و نتایج و ... با نعمتهای دنیا متفاوتند. در قرآن کریم نیز وقتی سخن از شراب آورده، آنرا خالی از مضار آن معرفی کرده است و می فرماید:
وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا (سوره انسان آیه 21)
ساقی خداست و شراب طهور به ایشان می نوشاند.

بنابراین با اوصاف متعددی که درباره شراب اخروی آورده شد مشخص می شود که منظور همین شراب دنیا با آن مضار و گناهش نیست و ممکن است تنها همان منافعی را داشته باشد که فخر رازی نیز در تفسیرش به آن اشاره نموده است و چون سخن درباره انقلاب ماهیت است و اینکه این عمل ماهیتاً منقلب می شود لذا با آن عمل دنیوی تفاوتهای بسیار دارد. حال این پرسش مطرح می شود که چرا از همان واژه "خمر" که از پوشاننده و مستور کننده عقل گرفته شده، در آیه 15 سوره محمد استفاده شده است؟

در پاسخ باید گفت که یکی از دلایل اصلی آن این است که خداوند از واژه ای استفاده کرده است که مردم نسبت به آن شناخت داشته باشند. واژگان در ابتدا بر اساس آن معنا ساخته می شوند اما وقتی در میان مردم استفاده شوند، مردم آنها را به همان اسمی می شناسند که خوانده می شود و نه با در نظر گرفتن مسمای آنها. به همین منظور برای اینکه مردم آن زمان مفهوم "خمر" را متوجه شوند از واژگانی که مردم نسبت به آن شناخت دارند استفاده می نماید. می فرماید خمر، که مردم آنرا و مفهومش را درک می کنند و پس از بیان آن، برای این واژه، صفات و ویژگی هایش را در تفاوت با آن خمری که مردم می شناسند، بیان می کند. در غیر اینصورت اگر بنا بود از واژه ای استفاده شود که مردم آنرا نمی شناسند و درکی نسبت به آن ندارند، لازم می آمد تا درباره آن واژه جدید توضیحات ارائه شود تا مردم متوجه شده و معنایش را درک کنند.

مصطفی طباطبایی
گردآوری: امیربهادری نژاد
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان