کد خبر: ۹۲۱۹
تاریخ انتشار: ۲۲ خرداد ۱۳۹۸ - ۲۰:۳۹-12 June 2019
رنگ‌ها در هر فرهنگ، جامعه و دورانی معنای متفاوتی دارد. مهم‌ترين رنگ‌هايي كه در تاريخ ایران باستان/ خراسان حضور داشته، سپيد، سبز و ارغواني و مشتق‌های آن بوده است. 


رنگ سپيد، نماد پاكي، آرامش و آتش بوده است. کالای موبدان و پارسایان زردشتی سپید بوده است. سبز، نماد سرسبزی، بهار، خرمی، جاورانگی و امرداد/ بی‌مرگی بوده. در ایران باستان هر قشر جامعه رنگ خاصی می‌پوشیده‌اند:

موبدان: سپید
 جنگ‌جويان: سرخ
دبيران: زرد
صنعت‌گران و كشاورزان: کبود.

در اسطوره‌هاي ايران باستان، بنا بر نوشتۀ دينكرد، سه جهان وجود دارد؛

«جهان فرازین» يا آسمان، جايگاه اهورامزدا است و روشنايي، سپيد است.

«جهان فرود» و زيرين، جاي اهريمن است و سياه.

«جهان مياني» زّرين و يا به گونه‌اي سرخ فام است كه از آن مردمان است.
ابوریحانی بیرونی در التّفهيم، روزهاي هفته هر کدام به نمادی وابسته و دارای رنگی است: 
شنبه؛ كيوان (زحل): به رنگ سياه (نيلگون)
يك‌شنبه؛ خورشيد: به رنگ طلائي
دوشنبه؛ ماه: به رنگ سبزفام (در ادبيات سيمين‌فام)
سه‌شنبه؛ مريخ (بهرام): به رنگ سرخ
چهارشنبه؛ عطارد: به رنگ آبي آسماني    
پنج‌شنبه؛ مشتري: به رنگ خرمائي
جمعه؛ ناهيد (زهره): به رنگ سفيد

رنگ زرد:
زرد، در زبان اوستايي «زِرته (zertea) آمده است. رنگ زرد، الهامي از زّر يا طلا، ليمو و يا زعفراني و غيره است. رنگ زرد در ادبيات براي ترس،‌ بيماري و ناتواني و اشك به كار رفته است.

چو بشنيد گشتاسب شد پر ز درد
ز مژگان بباريد خوناب زرد 

بباريد از ديدگان آب زرد
دلش گشت پر تاب و جان پر ز درد 

من از بي‌نوايي نيم روي زرد
غم بينوايان رخم زرد كرد/ فردوسی

رنگ سرخ:
رنگ سرخ، رنگ آتش و انار، نماد زندگی، نور و روشنایی است. 

اگر به رنگ عقيقي شد اشك من، چه عجب
كه مهر خاتم لعل تو هست هم‌چو عقيق/ حافظ

شيرين و سرخ گشت چنان خرما
چون برگرفت سختي گرما را/ ناصر خسرو

همچو ياقوت‌كش نباشد رنگ
پس چه ياقوت باشد و چه حجر / عنصری

رنگ سبز:
رنگ سبز در تاريخ اساطيري ايران باستان، نماد سرسبزی، شادابی و زایندگی است. ایرانیان باستان باور داشتند که از خون سياوش جوانه‌اي سبز شده و تا همیشه این خون‌ها خاك وطن را پاک و مقدس كرده است.

كجا شد زمين سبز آب روان
چنان چون بود جاي مرد جوان
بدان تا تو پيروز باشي و شاد
سرت سبز باد و دلت شادمانت
تن پاك دور از بد بدگمان
سرش سبز باد و تنش بي‌گزند
منش بر گذشته ز چرخ بلند/ فردوسی

رنگ سپيد:
رنگ سپيد در اوستا به صورت سپتا spaeta  آمده است. در ادبیات فارسی به گونۀ «اسپيد»، «اسفيد»، «سفيد» و يا «اسپي» در ادبيات ديده مي‌شود. سپید، در ایران باستان نماد آسمانی بودن و پاکی، نور، امید و پاکیزگی است. به همین دلیل رنگ سپید، رنگ لباس موبدان زردشتی، پدام و کمربند پارسایان بوده است.  
هشيوار با جامه‌هاي سپيد
لبي پر ز خنده دلي پر اميد
شما را سوي من گشاده است راه
به روز سپيد و شبان سياه/ فردوسی

من آن روز بركندم از عمر اميد
كه افتادم اندر سياهي سپيد/ سعدي

رنگ سیاه:
رنگ سياه، متضاد سپيد و نماد بددلی، تاریکی، نحسی و سیر شده از چیزی است:
غايت رنگ‌ها است رنگ سياه
كه سيه كم شود به ديگر رنگ/ ناصرخسرو

چه گويم چرا كشتمش بي‌گناه
چرا روز كردم برو بر سياه/ فردوسي

همه جامه كرده كبود و سياه
همه خاك بر سر به جاي كلاه/ فردوسي 

شب سياه بدان زلفكان تو ماند
سپيد روز به پاكي رخان تو ماند/ دقيقي

چهارشنبه سوری مردم از روی آتش می‌پریدن‌اند ک زمزمه می‌کرده‌اند:
»زردی من از تو، سرخی تو از من».
زرد نماد بیماری، بدروزی و سرخ، نماد گرما، روشنایی و شور و نشاط است.

محمدی شاری 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان