کد خبر: ۹۱۸۴
تاریخ انتشار: ۲۰ خرداد ۱۳۹۸ - ۲۰:۰۳-10 June 2019
مجله جاکوبین (یکی از نشریات جریان چپ روشن‌فکری آمریکا) کل شماره آخرش را به بحث دست‌رسی به مسکن برای عموم مردم اختصاص داده که خواندنی است. کل شماره با داستانی از فردی در رم باستان شروع می‌شود که به قول نویسنده اولین Flipper * بازار املاک در تاریخ است.
ماجرا (یا افسانه) این بود که در دوره‌ای که آتش‌سوزی در دنیا رایج بوده، این دوست‌مان یک واحد آتش‌نشانی خصوصی راه می‌اندازد و در کمین خانه‌های آتش گرفته می‌نشیند. وقتی خانه‌ای در روم آتش می‌گیرد او به سرعت خود را به مالک رسانده و در همان لحظه پیش‌نهاد قیمت پایینی برای خانه در حال سوختن می‌دهد که طبعا چون از هیچ به‌تر است، صاحب‌خانه قبول می‌کند. پس از امضای قرارداد، واحد آتش‌نشانی خصوصی وارد عمل شده و آتش را خاموش می‌کند. طرف هم بعد از تعمیر و بازسازی خانه، آن را به قیمت خوبی می‌فروشد و از طریق این کسب و کار یکی از ثروت‌مندان روم باستان می‌شود.

این داستان یک پاراگرافی را می‌توان چند جلسه سر یک کلاس اقتصاد تحلیل و بررسی کرد. از جمله این‌که مثال عینی خوبی برای این گزاره پایه در اقتصاد است که «ما دنبال بیشینه کردن مازاد کل (Total Surplus) هستیم و توزیع این مازاد اهمیت درجه دوم دارد.» معمولا سال‌ها طول می‌کشد که دانش‌جویان به این جمله عادت کنند و مرتب از خود می‌پرسند که آیا واقعا این موضوع درست است و چرا درست است یا حتی در تحلیل‌های‌شان توزیع را مستقیما در تابع هدف وارد می‌کنند.

از همین مثال برای توضیح به‌تر آن گزاره استفاده کنیم: طرف با این روش ثروت‌مند شده و «توزیع» را به نفع خود به هم زده است. ولی از آن طرف یک اثر «حقیقی» مثبت در اقتصاد روم دارد که مهم‌تر است: با نوآوری در ایجاد واحد آتش‌نشانی خصوصی، باعث می‌شود تا زیان حقیقی ناشی از آتش‌سوزی برای جامعه کم شود. چرا که در غیاب روش او، چوب و آجر و وسایل خانه‌ها می‌سوزد و از بین می‌رود (اثر حقیقی) و جامعه دوباره باید منابع کم‌یابش را برای تولید و جای‌گزینی آن‌ها صرف کند (که در نتیجه از تولید محصول دیگری باز می‌مانند.) برای ما به عنوان اقتصاددان، این اثر متاخر (یعنی بخش حقیقی ماجرا) مهم‌تر است تا این‌که نگران این باشیم که طرف به طور فردی ثروت‌مند شده است. در بدترین حالت اگر خیلی از ثروت‌مند شدن طرف نگران باشیم، از او مالیات می‌گیریم* و بخشی از منابع را به جامعه بر می‌گردانیم ولی مانع از کار اصلی او نمی‌شویم.

ما زمانی نگران رفتار این فرد می‌شویم که مثلا واحد آتش‌نشانی او مانع از نوآوری دیگر روش‌های آتش نشان شود، یا به صورت مصنوعی آتش‌سوزی‌هایی درست کند تا خانه‌ها را ارزان بخرد، یا در بازسازی خانه‌ها عمدا کاری کند که خانه راحت آتش بگیرد (و این را به بقیه نگوید) و کارهایی از این جنس. اگر دقت کنید، تقریبا همه این نگرانی‌ها ریشه در تخریب و تضعیف بنیه حقیقی اقتصاد دارد. 

البته جامعه بشری در طول زمان پیش‌رفت هم می‌کند. مثلا جامعه می‌فهمد که واحد آتش‌نشانی اثر حقیقی مثبت دارد و سعی می‌کند «مازاد» ناشی از این را به صورت به‌تری بین همه به اشتراک بگذارد. در نتیجه واحد‌های آتش‌نشانی عمومی در شهرها درست می‌شود که هزینه‌اش به صورت اشتراکی از همه دریافت می‌شود و باعث می‌شود در زمان آتش‌‌سوزی منابع ناشی از خاموش کردن آتش به خود صاحب‌خانه برسد (و البته از برون‌زایی ناشی از سرایت آتش به بقیه خانه‌ها هم جلوگیری شود).  یا مثلا فناوری خاموش کردن آتش به صورت خصوصی در خانه‌ها تعبیه می‌شود و الخ.

 متاسفانه برای Flipper ترجمه دقیق و درستی در ذهن ندارم چون فکر می‌کنم مشابه‌اش را هم خیلی در ایران نداریم (و باید داشته باشیم). در بازار املاک این مفهوم به کسانی اشاره دارد که خانه‌های در حال تخریب یا حراج و یا نیازمند فروش سریع و امثال آن را می‌خرند و پس از بازسازی و ارتقاء کیفیت و در شرایط به‌تر یا در زمان به‌تر، می‌فروشند.

طبعا این مالیات هم اثر خنثی ندارد و انگیزه او برای فعالیت در این حوزه را کم می‌کند.

حامد قدوسی 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان