کد خبر: ۹۰۱۹
تاریخ انتشار: ۱۴ خرداد ۱۳۹۸ - ۱۶:۴۱-04 June 2019
ایدئولوژی به دلیل گرایش اش به یکسان سازی، شباهت خیره کننده ای به مقوله های بینش اسطوره ای دارد.
 همچنان که ساخت اسطوره ها شباهتی به سامان استدلال و عقل جدلی ندارد ـ چرا که در این دو ساحت، مکان، زمان و علّیت، کیفیت های متفاوتی دارند ـ ایدئولوژی هم دارای مقوله های مکانی، زمانی و علّی مخصوص به خود است... در اندیشه ی ایدئولوژیک نیز یکسان انگاری و این همان بینی نقشی مهم دارد. ژوزف گابل در مورد ایدئولوژی نازی می گوید: "یهودی که هویتش همواره یهودی است، گاهی با سرمایه دار یکی دانسته می شود، 

گاهی با سوسیالیست، و گاهی با صهیونیست و به هر حال همواره به عنوان یگانه علت فرامکانی هر چیز منفی که در تاریخ می توان یافت، در نظر گرفته می شود." و این یادآور هبوط های ویشنو خدای حافظ جهان در آیین هندوست که گاه به هیبت گراز ظاهر می شود و گاه به شکل کریشنا اما در همه قالب ها و حلول هایش در ادوار کیهانی، همواره هویت خویش را حفظ می کند.

برابر نهادن مقوله های ایدئولوژیک و مقوله های بینش اسطوره ای بی شک می تواند نشان دهد که هر دوی آنها از منبع ناخودآگاه مشترکی سرچشمه گرفته اند. اما در حالی که ناخودآگاه در جهان اسطوره، از طریق فرافکنی صیور تمثیلی روح در خارج شکل می گیرد، در برابر ایدئولوژی را می توان تظاهر ناعقلانی و گاه جنون آمیز ناخودآگاهی «کژ و مژ» دانست که لنگ لنگان و از بیراهه ظاهر می شود، ذهن و روح را تسخیر می کند و «آگاهی کاذب» پدید می آورد، آگاهی مبتنی بر اسکیزوفرنی و خودمرکزبینی و بریده از واقعیت بیرونی؛ به عبارت دیگر ایدئولوژی واقعیت را در محدوده ی مفهومی و نگرشی خاص خود تعبیر و تفسیر می کند، محدوده ای که در آن «ذاتها از طریقی خودمرکز بینانه به دست آمده و به گونه ای ناموجه جایگاه منطقی ممتازی می یابند». 

بنابراین ایدئولوژی اندیشه ای بسته و جزمی است که از سنجش تجربه می گریزد، به همین علت به باور ژوزف گابل اندیشه ی ایدئولوژیک، اندیشه ای ضدّ دیالکتیکی و ناتاریخی است که سرشتش را یکسان سازی و این همان بینی می سازند. به عبارت دیگر، به قول گابل، خودمرکزبینی، ایدئولوژی زمان را تبدیل به بُعد می کند.

داریوش شایگان، "ایدئولوژیک شدن سنّت"، آمیزش افقها، صص 198-199.
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان