کد خبر: ۷۸۱۷
تاریخ انتشار: ۳۰ فروردين ۱۳۹۸ - ۰۸:۵۰-19 April 2019
یکی از دلایل فراموش شدن نجوم ایرانی، پیچیدگی محاسبات آن است.
 برای درک این پیچیدگی ها به درک کافی محاسبات آسترونومی، هندسه و ریاضیات نیاز است. شیوه تدریس این علوم در سیستم آموزشی رایج (در ایران و جهان) متفاوت است بنابرین حتا با دانستن شیوه مدرن این  علوم انتظار نمی رود نجوم ایرانی به سادگی فهم شود.

تبدیل آن نیز به روال جدید بسیار زمان بر و تقریبا تا کنون محال بوده. 

خوشبختانه این مقدمه فراهم شده است و  نجوم ایرانی پس از یک قرن توقف و سه قرن رکود، به صورت امروزی به زبان ساده و با همان عمق قابل ارائه شده است. 

عید امسال ۴ مبحث از نجوم ایرانی را به صورت عملی به بحث می گذارم: 

۱- الگوهای نظرات سیارات شامل تعیین مطارح شعاعات کواکب و انواع اتصالات مرکب 

۲- ارزش درجات در تفسیر شامل معنی هر درجه از ۳۶۰ درجه و همچنین طبقه بندی سعد و نحس، مذکر و مونث و درجات رنگین 

۳- کاربرد عملی حد و وجه در نجوم ایرانی 

۴- سیستم نه لایه معیار های قوت و ضعف سیارات که ما به ازای سیستم شش لایه شادبالا در سیستم ودیک است 

موارد فوق بنیان توصیف یا delineation در نجوم ایرانی هستند.
بعد از ارائه این مراحل، نوبت به معرفی لایه Prediction و Interpretation و Remedy می رسد تا کل سیستم ارائه شود. 

اگر مشکل خاصی پیش نیاید و با همین کیفیت و مداومت حرکت کنیم، برآوردم برای تکمیل کل سیستم تا سال ۲۰۲۵ است.

در نجوم ایرانی، صرف نظر از اینکه دو سیاره روی دایره البروج در چه زاویه ای هستند، زاویه نسبت به مختصات محلی و با در نظر گرفتن میل (declination) سیاره محاسبه می شود! بدین ترتیب محل تاثیر زوایای سیارات را می توان در روز زمین تعیین کرد!

در نجوم ودایی یوگایی با نام Kumadruma yoga وجود دارد. در تعریف این یوگا نوشته اند که «زمانی که سیاره ای در دوم و دوازدهم ماه نباشد».

حالا به واژه ای یونانی κενοδρομία که kenodromia تلفظ می شود دقت کنید! 

بمانند بسیاری دیگری از مطالبی که هندی ها از یونانیان گرفتند، این یوگا نیز از لفظ یونانی گرفته شده است. ترجمه واژه یونانی همانی است که در نجوم ما به آن خالی السیر می گویند!‌  

دوباره می بینیم که اصطلاحی که به نظر سنسکریت می رسد از زبان یونانی آمده است. پیشتر توضیح داده ام که کندرا، اوپاچایا، آپاچایا، آپوکلیما و ... نیز عینا واژه های یونانی هستند. 

باز همانطور که می بینیم تعریف خلاء سیر با تعریفی که هندیان از آن استفاده می کنند متفاوت است. این تفاوت باعث شده است تا هندیان بار دیگر همین ترکیب خالی السیر را در نجوم تاجیک آنرا با نام kalasara (با کالاسارپا اشتباه نگیرید!) از ایرانیان اقتباس کنند. 

آگاهی از این اقتباسات ناشیانه هندوان باعث می شود بیش از پیش به دقت و امانت داری نجوم ایرانی اعتماد کنم.

در نجوم ودایی، چنانچه سیاره در خانه یا شرف در وتد باشد، ترکیب Maha Purusha Yoga خوانده می شود. 

در نجوم ما چنانچه چنین سیاره ای در مطرح شعاع سیاره دیگری که آن سیاره نیز در شرف است قرار بگیرد «کرامت» خوانده می شود.

این سوال مطرح است که اگر این روابط مربوط به نجوم ایرانی است، چرا بیشتر این اصطلاحات عربی است ؟‌

نخست اینکه بسیاری از این واژه ها هنوز هم در فارسی وجود دارد. مثلا: 

-  نظر: نگرستن
- منع: بازداشتن
- قطع نور: بریدن نور
- انتکاث: شکافتن 
- رد: با زدن (وا زدن)
- فوت: اندرگذشتن 
- اتصال: پیوستن
- انصراف: گریختن

دیگر اینکه نوبخت، منجم بزرگ ایرانی در صدر اسلام واژه های فارسی را به عربی ترجمه کرد و از آن پس واژه های عربی مرسوم شدند. بدیهی است که از صدر اسلام به سبب غلبه اعراب زبان علمی سرزمین های تحت سلطه آنان از شبه جزیره تا مصر و شام و ایران عربی شد. 

بعضی از بزرگان  کوشیدند واژه هایی همچون «بدبختی مهین و کهین» و «خویشگرفته» و «همروشنیه» و ... را در کنار معادل عربی شان بیان کنند اما در نهایت واژه های عربی غالب و مرسوم شدند. 

ما نیز درحال حاضر چاره ای نداریم که بسیاری از تکنیک های نجوم ایرانی را با معادل عربی شان استفاده کنیم.

احسان خازنی 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
رنگ خدا
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
پنجره
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان