کد خبر: ۷۵۰۹
تاریخ انتشار: ۱۸ فروردين ۱۳۹۸ - ۲۱:۵۱-07 April 2019
موسیو نوز در مجلس بالماسکه رئیس بانک شاهی، لباس روحانیت را به عنوان پوشش این جشن برای خود برگزیده بود. همزمان با جریان مشروطه‌خواهی در ۱۳۲۳ و بحران‌های این جریان، این عکس در ماه محرم، در تهران پخش و منتشر شد و حتی به کربلا و نجف هم رسید
ژوزف نوز (به فرانسوی: Joseph Naus) مشهور به مسیو نوز یکی از اهالی بلژیک بود که در دوران مظفرالدین شاه قاجار به وزارت کل گمرکات ایران رسید و یکی از شخصیت‌های تأثیرگذار در آغاز جنبش مشروطه ایران شد.

با آغاز سلطنت مظفرالدین‌شاه، برای اصلاح امور گمرکی و استفاده از مستشارانی غیر روسی و انگلیسی تصمیم گیری شد. ابوالقاسم‌خان ناصرالملک، وزیر مالیه دولت میرزاعلی‌خان امین‌الدوله، بلژیک را پیشنهاد کرد. به گزارش پایگاه مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، مذاکره در این‌باره به عهده وزیر مختار ایران در بلژیک، میرزا جواد خان سعدالدوله، گذاشته شد. مذاکرات میان سعدالدوله و گمرک بلژیک، در شعبان ۱۳۱۵/ ژانویه ۱۸۹۸ به نتیجه رسید. طی قراردادی میان ایران و گمرک بلژیک، یک رئیس کل با حقوق سی‌وپنج‌هزار فرانک در سال و دو بازرس، به استخدام دولت ایران درآمدند. «نوز» که سمت معاونت گمرک در بروکسل را داشت، به همراه «پریم» و «تتونیس»، در فوریه۱۸۹۸/ رمضان ۱۳۱۵، به ایران اعزام شدند. از نخستین اقدامات نوز، سامان دهی سیستم سنتی گمرکات ایران و تبدیل آن به یک ساختار جدید و حذف مالیات از صادرات کالاهای ایرانی بود. حل پرونده‌ای گمرکی میان ایران و شرکتی ایتالیایی، در همان آغاز فعالیت، موجب شهرت او شد. مظفرالدین‌شاه در رمضان ۱۳۱۶، برای تایید عملکرد نوز، انگشتری الماس به وی بخشید و از زحماتش قدردانی و در ۱۸ ذی‌الحجه ۱۳۱۸، فرمان تاسیس اداره گمرک به ریاست نوز را صادر کرد. اگرچه انتخاب نوز از بلژیک، به منظور سپردن گمرک به‌غیر از دو رقیب قدرتمند خارجی، یعنی روس و انگلیس، در ایران بود ولی واقعیت این است که در عرصه سیاست ایران آن دوران، اجتناب از این دو قدرت، امری ناممکن به نظر می‌رسید.

در سال ۱۲۷۸ خورشیدی۳ کارشناس بلژیکی را برای انجام امور گمرک به ایران آوردند که نوز به عنوان «مدیرکل گمرکات» رئیس آنان بود.[۲] مدیرکل گمرکات زیر نظر صدراعظم فعالیت می‌کرد. یک سال بعد شاه به همراه صدراعظم به فرنگ رفت و با دوری صدراعظم از کشور، نوز به «وزارت کل گمرکات» رسید. نوز در تعرفه‌های گمرک ایران دگرگونی پدید آورد و امور را به شیوه اروپایی اداره کرد. مدیریت او به عنوان مدیرکل گمرکات در مدت زمانی کوتاه (حدود یک سال) نتایج «بسیار امیدوارکننده‌ای» داشت و درآمد گمرک بیش از ۳۵٪ افزایش یافت. همچنین نوز از سال ۱۳۱۶ ه‍.ق. تا سال ۱۳۲۲ ه‍.ق. (از ۱۲۷۸ ه‍.خ. تا ۱۲۸۳ ه‍.خ.)، درآمد گمرک را از ۲۰۰٬۰۰۰ پوند به ۶۰۰٬۰۰۰ پوند در سال رساند. پس از آن مستشاران بلژیکی بیشتری وارد ایران شدند و سازمان‌هایی مانند پست نیز بدان‌ها سپرده‌شد. با این وجود و با وجود حمایت شاه و دربار، نوز با ارباب‌ها و زمین‌داران مشکلات زیادی داشت.

احمد کسروی در تاریخ مشروطهٔ ایران می‌نویسد از آنجا که مردم و ...، تعرفه‌ها را به زیان می‌دیدند و وجود یک خارجی را بر مصدر امور نمی‌پذیرفتند، ناخشنود بودند. بلژیکی‌ها در قبال به سخت‌گیری و بدرفتاری با ایرانیان (به ویژه مسلمانان) می‌پرداختند و میان یک ایرانی و یک خارجی؛ و حتی یک ایرانی مسیحی و یک ایرانی مسلمان تبعیض می‌گذاشتند. این مسائل باعث منفوریت وی شد.

بازاری‌ها و بازرگانان که با نوز مشکل داشتند، به بهانهٔ تعارف مشروب در جلوی درب یک مشروب‌فروشی به یک روحانی؛ دو روز بازار را بستند  

او در ربیع الثانی ۱۳۲۵ تهران را ترک کرد. ژوزف نوز یک سال بعد از اخراج از ایران، در دهم جولای ۱۹۰۸ / ۱۰ جمادی الثانی ۱۳۲۶، بازنشسته شد و به عنوان مشاور امور ایران به خدمت دولت روسیه تزاری درآمد که این خود نشانه‌ای بارز از دلبستگی او به سیاست‌های روسیه در ایران بود. نوز در مصر نیز، به سرمایه‌گذاری پرداخت و یکی از سومین سرمایه‌گذاران بزرگ در صنعت کشاورزی مصر محسوب می‌شد. در دوران جنگ جهانی اول و اختلاف میان بلژیک و آلمان، او از ورود به بلژیک، به علت داشتن نظرات تند ضدآلمانی، منع شد. نوز در ۱۹۲۰ میلادی/ ۱۳۳۸ ق درگذشت. هاردینگ، سفیر بریتانیا در ایران، درباره نوز، به سر ادوارد گری، وزیرخارجه بریتانیا نوشت: «فکر می کنم این افتخار برای یک خارجی در ایران بسیار نادر است، ولی این استثنا در مورد آقای نوز که به خاطر خدمات و زحمات وی در راه اصلاح گمرک و مذاکرات مشکل با روس‌ها تحقق یافته، کاملا قابل توجیه است.»
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
رنگ خدا
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
پنجره
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان