کد خبر: ۷۳۸۸
تاریخ انتشار: ۱۲ فروردين ۱۳۹۸ - ۱۹:۲۴-01 April 2019
مديريت بحران به غير از خريد و نگهداري بيل و كلنگ چه كارهايي انجام مي‌دهد؟
رييس هلال احمر فلان استان جلوي دوربين تلويزيون مي‌ايستد و مي‌گويد ما در آمادگي كامل به سر مي‌بريم و از قبل حجم مناسبي از آذوقه تهيه شده و ... باقي حرف‌ها چه اهميتي دارد؟
سيل ويرانگري كه كشور را عزادار كرد؛ بحران بود اما بحران بزرگتري را هويدا كرد. اين موارد از آن نمونه‌هاست:

1ـ فرمانده‌ي سپاه راسا تصميم مي‌گيرد كه جاده را براي جا به جايي آب منفجر كند. رييس جمهور مي‌گويد گزارش‌ها فايده ندارد و آدم بايد خودش شخصاً ببيند. من ديده‌ام و كار كساني كه جاده‌ها را منفجر كردند اشتباه بود.

2ـ عكس‌هاي متعددي از مسئولان منتشر مي‌شود كه براي كمك به سيل‌زدگان داخل آب رفته‌اند.

3ـ عده‌اي از چهره‌هاي مشهور به مناطق بحراني سفر مي‌كنند و دادستاني هم‌زمان با اين سفرها حساب نرگس كلباسي را كه براي كمك به آسيب‌ديدگان زلزله كرمانشاه فعال شده بود؛ مسدود مي‌كند.

تصاويري از اين قبيل كم نيستند. همه‌ي اين تصاوير به ما مي‌گويد كه متاسفانه در ساده‌ترين بحران‌ها هم ما دست و پا بسته‌ايم. براي روشن شدن عرايضم به اين نكات توجه كنيد:

الف ـ كميته بين‌المللي صليب سرخ كه در كشورهاي مختلف با حفظ رنگ قرمز اما تحت عناوين ديگر فعاليت مي‌كند؛ نهادي است كه فرصت تجربه‌هاي مقابله با بحران را در ميان كشورها به اشتراك مي‌گذارد. 

مثلاً زمين لرزه‌اي در هاييتي مي‌آيد و نيروهاي امدادي از ايران و دگر كشورها كه قبلا تجربه مقابله با بحران زلزله بم و زلزله‌هاي بزرگ را داشته‌اند به آنجا مي‌روند. تجربه‌ها به اشتراك گذاشته مي‌شود و نيروهاي كشور آسيب ديده تجربه‌هاي جديدتري به دست مي‌آورند. نيروهاي جوان‌تر ايران و ديگر كشورها كه تجربه‌ي مقابله با بحران را نداشته‌اند نيز در اين فعاليت مشترك؛ تجربه‌هايي به دست مي‌آورند و آماده روز مبادا مي‌شوند. من اين فرصت را داشتم كه همراه با نيروهاي امدادي در جريان سيل ويرانگر پاكستان به آن‌جا بروم و روند فعاليت‌ها را ببينم. حالا سوالم اين است كه دقيقاً چه نيروهايي از كدام كشورها براي كمك به بحران سيل براي ايران آمدند؟ ما با كدام تجربه براي كمك به آسيب ديدگان تلاش كرديم؟ چهره‌هاي محبوب دقيقاً براي كدام نوع از كمك به مناطق بحراني سفر كردند؟

ب ـ اگر به مراكز مقابله با بحران سري بزنيد؛ مي‌بينيد كه اين مراكز سوله‌هايي هستند با تعدادي بيل و كلنگ و امثال آن. حالا سيل فراگيري كه در كشور اتفاق افتاد؛ نشان داد كه مديريت بحران بيش‌تر از آن كه خودش را مديريتي بداند؛ اجرايي مي‌بيند. يعني تمام مسئولان فكر مي‌كنند بايد راسا به سراغ حل بحران بروند. روندي براي تهيه‌ي گزارش دقيق وجود ندارد. 

كسي نمي‌داند كه در صورت وقوع چه وظيفه‌اي دارد. يك مثال ساده بزنم. فرض كنيد در يكي از مراكز پر جمعيت تفريحي يا زيارتي آتش‌سوزي اتفاق بيفتد. اولين سوال اين است كه آيا درها به سمت بيرون باز مي‌شوند يا داخل؟ يعني وقتي جمعيت وحشت‌زده براي فرار به سمت در هجوم مي‌آورند اين درها تبديل به سد راه آن‌ها مي‌شود و فاجعه درست مي‌كند يا به سادگي راه فرارشان باز مي‌شود؟ آيا كساني كه در آن مركز فعاليت مي‌كنند؛ مي‌دانند كه هر كدام براي مقابله با اين آتش‌سوزي بايد به سراغ كدام شير آب يا كپسول آتش‌نشاني بروند يا اين كه در هنگام وقوع بحران ده نفر به سمت يك كپسول مي‌روند؟

همين تجربه سيل اخير را در نظر بگيريد. دستور‌العمل فرادستي ستاد بحران كشور، چه بود كه حتي رييس جمهور هم براي مقابله و كاهش اثرات بحران بايد شخصاً به منطقه مي‌رفت و اختلاف سطح آب را مي‌ديد؟ مسئوليت فرمانده‌ي سپاه چه بود كه تصميم گرفت با انفجار و تخريب جاده‌ها راه حركت آب را باز كند؟ كشورهايي كه بيش از ما تجربه سيل دارند در اين بحران‌ها چه كرده‌اند؟

مديريت بحران يعني استفاده دقيق و بهينه از نيروها در هنگامه‌ي وقوع حادثه. مديريت بحران مدت‌ها قبل از وقوع حادثه به آن فكر كرده است و در آن هنگامه كه آسيب همه را سر در گم كرده است با ساده‌ترين دستورالعمل‌ها خطرات و آسيب‌ها را به حداقل مي‌رساند. اگر قرار باشد، مديراني كه در شرايط عادي مشغول كار هستند؛ با همان شناخت و توانايي‌ها در هنگامه‌ي بحران هم با شيوه‌هاي معمول تصميم بگيرند؛ بايد بگوييم مديران و مديريت بحران‌زده داريم و نه مديريت بحران!

كاش سازمان مديريت بحران كشور، سند مقابله و كاهش آسيب‌هاي سيل براي استان‌هاي مختلف را منتشر كند تا معلوم شود كدام نهاد در گلستان يا فارس و ... چه وظيفه‌اي داشته است؟ البته بعيد است كه اساساً چنين سندي تهيه شده باشد. احتمالاً ستاد بحران به زودي درباره‌ي كمبود بودجه بيانيه‌اي خواهد داد و به دولت فشار خواهد آورد تا بودجه‌ي بيشتري براي خريد قايق علاوه بر بيل و كلنگ داشته باشد. 

يقيناً كشور در بحران بعدي هم غافلگير خواهد شد مي‌خواهيد بدانيد چرا؟ لطفاً به ساختار سازمان مديريت بحران كشور نگاهي بيندازيد.

حمید باباوند 

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان