کد خبر: ۷۳۱۱
تاریخ انتشار: ۱۰ فروردين ۱۳۹۸ - ۱۱:۳۹-30 March 2019
دوم ژوئن ۱۹۶۷ (دوازده خرداد ۱۳۴۶) روز سرنوشت‌سازی در تاریخ آلمان معاصر است و از قضا ارتباط مستقیمی هم به تاریخ معاصر ایران دارد.
عصراسلام:  ماجرا از این قرار بود که شاه و فرح در جریان سفر خود به اروپا، در این روز در برلین غربی بودند و راهپیمایی اعتراضی بزرگی علیه شاه برگزار شد. در جریان این راهپیمایی دانشجویی آلمانی به ضرب گلولۀ پلیس کشته شد و در پی اتفاقاتِ این روز، جنبش دانشجویی در آلمان جهتگیری رادیکالی پیدا کرد، این جنبش تا چند سال در آلمان می‌خروشید و حتا به زودی سازمانی تروریستی (راف) از آن سر برآورد. در جریان رخدادهای دوم ژوئن ۱۹۶۷، جوانی ایرانی نقش مهمی داشت: «بهمن نیرومند». در این نوشتار به طور مختصر به نقش بهمن نیرومند نگاهی می‌اندازیم.

در آن سال‌ها «انجمن دانشجویان سوسیالیست آلمان» پیوسته اعتراضاتی انجام می‌داد و به خصوص جنگ ویتنام تنور اعتراضات آن را داغ کرده بود. از مدت‌ها پیش از سفر شاه به برلین، روزنامه‌ها با آب‌وتاب از شاه و فرح و سفر قریب‌الوقوعشان به برلین سخن می‌گفتند. بهمن نیرومند که چند سال قبل همراه با گروهی در هایدلبرگ آلمان، تشکلی چپ‌گرا به نام «کنفدراسیون دانشجویان ایرانی» را تأسیس کرده بود، می‌کوشید «انجمن دانشجویان سوسیالیست آلمان» را مجاب کند علیه شاه نیز راهپیمایی کنند. کنفدراسیون دانشجویان ایرانی اعلامیه‌ای چاپ کرد و در آن شاه را «مجرم تحت‌تعقیب» نامید.

اول ژوئن، بهمن نیرومند که از سوی دانشجویان به دانشگاه برلین دعوت شده بود، سخنرانی معروفی انجام داد و برای سه چهار هزار دانشجوی پرشور از سرکوبگری‌های شاه و دیکتاتوری در ایران گفت. صحبت‌های او با تشویق پرحرارت دانشجویان همراه شد (فیلم آن را در پیوست ببینید). پس از سخنرانی بهمن نیرومند، «رودی دوچکه»، رهبر دانشجویان به این جمع‌بندی رسید که مبارزه علیه سرکوب در ایران نیز بخشی از مبارزه علیه جنگ ویتنام است. به این ترتیب، قرار شد دانشجویان فردای آن روز، یعنی همان دوم ژوئنی که تاریخ‌ساز شد، علیه شاه که در برلین بود، راهپیمایی کنند.

ماجرای راهپیمایی دوم ژوئن بسیار مفصل است و در این‌جا از آن می‌گذرم. در پستی در ادامه متنی مفصل دربارۀ آن می‌توانید بخوانید. اما عجیب‌ترین نکته در این میان این است که جوانی دانشجو به ضرب گلولۀ پلیس کشته می‌شود. برای دانشجویان این قتل، مصداق قتل عمد بود و آن را نشانۀ «فاشیست» بودن حکومت آلمان غربی می‌دانستند. در نهایت پلیسِ ضارب تبرئه شد. اما چند دهه بعد، پس از اتحاد دوبارۀ آلمان، معلوم شد آن پلیس ضارب مأمور مخفی آلمان شرقی بوده است (در نوشتار مفصلی که در ادامه می‌آید این نکات را توضیح می‌دهم).

اما «بهمن نیرومند» که بود؟ بهمن در ۱۳۱۵ در تهران به دنیا آمده بود. پدرش آجودان رضاشاه بود و او را در پانزده سالگی به آلمان فرستاد تا درس بخواند. او در ۱۳۶۰ (۱۳۳۹) در رشتۀ ایران‌شناسی دکتری گرفت و به ایران بازگشت، اما در این حد فاصل نگرش‌های مارکسیست‌ـ‌لنینیستی هم پیدا کرده بود. در ایران، ابتدا به تدریس در دانشگاه تهران در رشتۀ ادبیات تطبیقی مشغول شد، اما شاید به دلیل مشارکتش در فعالیت‌های اعتراضی دانشجویان، به خدمت سربازی فراخوانده شد. خود او می‌گوید دوران خدمت نظام وظیفه «سخت‌ترین و بدترین دوران زندگی‌ام بود». او ۱۹۶۵ به آلمان بازگشت و کتابی دربارۀ ایران نوشت: «ایران، الگوی کشوری در حال توسعه یا دیکتاتوری جهان آزاد» (۱۹۶۷). این کتاب او در میان دانشجویان چپ آلمان بازتاب زیادی داشت. در این کتاب الگوی توسعۀ کاپیتالیستی را نقد کرد و از این نیز ابا نداشت که برای آلمانی‌ها توضیح دهد صدها هزار نفر در ایران تنها غذایی که برای خوردن دارند «آب و کاه و هستۀ خرماست» (در بلوچستان).

بهمن نیرومند پس از انقلاب برای مدت کوتاهی به ایران آمد، اما خیلی زود به آلمان بازگشت و به گروه موسوم به «شورای ملی مقاومت» پیوست که نیروی عمدۀ آن مجاهدین خلق بودند. البته او بعدها پذیرفت «بزرگ‌ترین اشتباهش پیوستن به این گروه بود» (مصاحبه با عنایت فانی). نیرومند پس از دوم خرداد از اصلاحات دفاع می‌کرد و از ترتیب‌دهندگان «کنفرانس برلین» بود. او در سال‌های اخیر کمی خودانتقادی پیشه کرده است و معترف است «ما جامعۀ ایران را نمی‌شناختیم» و می‌گوید «من از اهمیت اسلام در جامعۀ ایران اصلاً آگاه نبودم» (در مصاحبه هم با عنایت فانی و هم علی لیمونادی).

نیرومند کتاب‌های زیادی به آلمانی دارد و در آلمان چهرۀ معروفی است. او «بوف کور» و آثار دیگری از صادق هدایت را به آلمانی ترجمه کرده است.

در پیوست گوشه‌ای از سخنرانی او در دانشگاه برلین را که به راهپیمایی علیه شاه منجر شد ببینید. در پست‌های بعدی مطالب مرتبط می‌آید.
مهدی تدینی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
رنگ خدا
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
پنجره
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان