کد خبر: ۷۰۶۹
تاریخ انتشار: ۲۱ اسفند ۱۳۹۷ - ۱۱:۴۵-12 March 2019
براى پيدايش شيعه در جامعه اسلامى، فرضيّه ای مطرح است كه اختراع خاورشناسان است. آنان مثل پژوهشگران ديگر معتقدند تشيع، پديده‏اى است كه پس از رحلت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله پيدا شده است، از اين رو درپى علّت و سبب پيدايش آن بر آمده‏اند، تا رسيده‏اند به اين كه تشيّع، رنگ و ريشه ايرانى دارد.
عصراسلام: اين فرضيه را «دوزى» خاورشناس ابداع كرده و خلاصه‏اش اين است كه مذهب شيعى يك گرايش ايرانى است، زيرا عرب معتقد به آزادى بود و ايرانيان معتقد به پادشاهى و وراثت بودند و معناى انتخاب را نمى‏دانستند. چون پيامبر صلى الله عليه و آله در گذشت و فرزندى نداشت، گفتند: پس از او على عليه السلام به خلافت شايسته‏تر است. به تعبير خلاصه‏تر:

هماهنگى فكرى ميان ايرانيان و شيعه- يعنى موروثى بودن خلافت- دليل آن است كه تشيع، مولود ايرانيان است.

اين سخن فرضيه ای ضعیف و ادّعايى بى دليل است، بلكه ادعايى است كه با دلايل عربی بودن ریشه تشیع، دروغ بودن آن ثابت می شود.

دلايل عربى بودن ريشه تشيع عبارت است از:

اول: تشيع در عصر پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله آشكار شد و پيروان‏ على عليه السلام را شيعه مى‏گفتند و در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله و پس از او وجود داشتند، تا زمانى كه هنوز هيچ ايرانى بجز سلمان مسلمان نشده بود.

پيشگامان تشيع در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله و اميرالمؤمنين عليه السلام همه عرب بودند و جز سلمان محمدى كسى از ايرانيان در ميان آنان نبود.

دوم: امام على بن ابى طالب عليه السلام در ايام خلافتش با سه جنگ درگير بود: جنگ جمل، صفين و نهروان و همه سپاهش عرب خالص عدنانى و قحطانى بودند. گروه‏هايى از قريش، اوس و خزرج و از قبايل مذحج، همدان، طىّ، كنده، تميم و مضر به سپاه او پيوسته بودند و فرماندهان سپاه او از سران همين قبايل بودند، همچون هاشم مرقال، مالك اشتر، صعصعة بن صوحان و برادرش زيد، قيس بن سعد بن عباده، عبداللَّه بن عباس، محمد بن ابى بكر، حجر بن عدى، عدى بن حاتم و امثال اينان. اميرالمؤمنين عليه السلام با همين سپاه و همين فرماندهان بصره را فتح كرد، با قاسطين (معاويه و سپاه او) در صفين نبرد كرد و با همين‏ها مارقين را از بين برد. پس در اين سپاه و فرماندهان، ايرانى‏ها كجايند، تا احتمال دهيم كه آنان شالوده تشيع‏اند؟! به علاوه تنها ايرانيان نبودند كه اين مذهب را داشتند، بلكه ترك‏ها، هندى‏ها وغير عرب‏هاى ديگرى هم شيعه بودند.

شمار فراوانى از خاورشناسان پژوهشگر و ديگران به اين حقيقت گواهى داده‏اند كه به يك نمونه بسنده مى‏كنيم:

«ولهاوزن» خاورشناس گفته است: همه ساكنان عراق، به ويژه كوفيان در عهد معاويه شيعه بودند، اين اختصاص به افراد نداشت، بلكه قبايل و سران عرب را نيز در برمى‏گرفت. [1]

سوم: اسلام ميان ايرانيان نيز مثل ملّت‏هاى ديگر منتشر مى‏شد و ايران به تشيع معروف نبود، تا آنكه گروهى از شيعيان اشعرى به قم و كاشان كوچ كردند و بذر تشيع را در آنجا افشاندند. اين در اواخر قرن نخست بود، در حالى كه ايرانيان در زمان خليفه دوم يعنى از سال 17 هجرى مسلمان شده بودند. معناى اين سخن آن است كه ده‏ها سال‏ گذشت كه اثرى از تشيع ميان آنان نبود.

سيد محسن امين مى‏گويد: ايرانيانى كه مسلمان شدند، در آغاز كار جز اندكى شيعه نبودند، و بيشتر دانشمندان اهل سنّت همچون بخارى، ترمذى، نسائى، ابن ماجه، و حاكم نيشابورى و كسانى ديگر كه در طبقه بعد آمدند، ايرانى بودند.

البته گاهى براى ايرانى بودن ريشه تشيع، به اين استدلال مى‏شود كه تشيع و ايرانيان در موروثى بودن خلافت هم عقيده بودند. در دوره ساسانيان و ديگران چنين بود. ولى اين دليلى نادرست است، چون خلافت از نظر شيعه موروثى نيست، بلكه موضوعى تابع نصّ و تعيين است، نهايت آنكه خداى متعال، نور امامت را در خاندان ويژه‏اى قرار داده كه هر امامى، امام پس از خود را تعيين مى‏كند. خداوند در نسل ابراهيم عليه السلام هم نبوّت را قرار داد و هر پيامبرى از پيامبر پيشين و هر وصيّى از وصىّ قبل، اين منصب را ارث مى‏برد، خداوند مى‏فرمايد:

«وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً وَ إِبْراهِيمَ وَ جَعَلْنا فِي ذُرِّيَّتِهِمَا النُّبُوَّةَ وَ الْكِتابَ»؛[2] ما نوح و ابراهيم را فرستاديم و در فرزندان آن دو نبوت و كتاب قرار داديم.

وقتى نبوت، در ذرّيه ابراهيم عليه السلام موروثى باشد، چرا امامت چنين نباشد؟

چهارم: هر كس تاريخ ايران و زندگى دانشمندان ايرانى و ورودشان به تسنّن و تشيّع را مطالعه كند، در مى‏يابد كه تا اوايل قرن دهم، تسنّن در ايران رواج داشت، تا آنكه در دوره صفوى تشيّع بر ايرانيان غلبه يافت.

البته رى، قم و كاشان، پايگاه شيعه بودند، ليكن اين شهرها در مقايسه با شهرهاى ديگر ايران، بسيار كوچك بودند.

بروكلمان مى‏گويد: چون شاه اسماعيل صفوى بر الوند پيروز شد، روى به سوى تبريز نهاد. علماى شيعه در تبريز به او اعلام كردند كه دو سوّم ساكنان شهر كه شمارشان به 300000 مى‏رسيد، سنّى‏اند.

حقیقت مطلب این است كه جوهر تشيع يك اصل بيشتر نيست و آن اين است كه رهبرى پس از پيامبر صلى الله عليه و آله در دو زمينه دانش و سياست، از آن على عليه السلام و سپس جانشينان اوست.

پس تشيع هم مثل اسلام، زادگاه و منشأ آن حجاز است و عرب، مدّتى طولانى به آن گرويد سپس به تدريج كم كم ميان امت اسلامى گسترش يافت. امّا فرضيه‏هاى ديگر اصلًا ارزش آن را ندارد كه به بررسى آن بپردازيم.[3]

[1] . الخوارج والشيعة: ص 241- 248.

[2] . حديد: 26.

[3] .سیمای عقاید شیعه، ص44.
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
رنگ خدا
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
پنجره
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان