کد خبر: ۶۶۶۵
تاریخ انتشار: ۰۶ اسفند ۱۳۹۷ - ۰۸:۰۲-25 February 2019
سال‌ها قبل یکی از همکاران روزنامه که کارت جشنواره فیلم را نداشت؛ به دوستانش گفت من امشب با شما برای دیدن فیلم می‌آیم.
بچه‌ها منتظر بودند که نشود و شرط بستنی را برنده شوند اما چند دقیقه‌ای قبل از نمایش فیلم همکارمان خودش را به سینما رساند. خنده‌های ریز بچه‌ها شروع شد. 

همکار محترم خیلی آهسته توی گوش نگهبان سینما چیزی گفت؛ بعد گوشش را چسباند به دهان آقای نگهبان. هنوز خنده‌های ریز فرصت قهقهه پیدا نکرده بودند که همکار محترم سرش را کنار کشید و داد زد: «چی؟ به امام توهین کردی؟» نگهبان رنگش پرید و میان داد و بی‌داد همکارمان او را به داخل راه داد و خودش ناپدید شد.

وقتی می‌بینم بعضی‌ها برای نقد فیلمی مانند «قسم» هم‌قسم می‌شوند که فیلم را به نمایشی ضدمذهبی تبدیل کنند؛ یاد همین داستان می‌افتم.

قتلی صورت گرفته اما شواهد و مدارک قاضی را به یقین نرسانده است که متهم، مجرم است، اگر چه روایت شاهدان عینی و ادوات صحنه قتل همه علیه متهم است. قاضی ناگزیر دست به دامن آیین «قسامه» شده است، اما می‌خواهد به کسانی که قسم می‌خورند نشان دهد که مسئولیت‌شان زیاد است؛ بنابراین به جای دادگاه محل خدمتش، از همه می‌خواهد که به حرم امام رضا(ع) بروند و مراسم در آن‌جا برگزار شود.

داستان قسم داستان حرکت از دیار خود و رفتن به سوی یکی از تجلی‌گاه‌های باورهای مذهبی است. عدالت با ایمان ممزوج می‌شود و همین کافی است برای آن که در سایه حرکت بر مسیر ارادت، امکان خطا از افراد گرفته شود. همان‌طور که فرصت فرار به خطاکار داده نمی‌شود. از این منظر می‌توان گفت که فیلم قسم به شدت مذهبی و باورمند است.

هیچ کجای داستان مذهب یا باورهای مذهبی نقد نمی‌شود‌؛ بلکه انتقاد به باورهای پوچ و سست قومی است. این نگرش در قسم اتفاقاً منطبق بر همان نگاه دینی است که افراد را از تعصبات قبیله‌ای نهی می‌کند.

شاید بخشی از عصبانیتی که برخی با جملات تهدیدآمیز و تحریک‌کننده‌شان به سوی فیلم قسم روانه می‌کنند؛ به دو دلیل باشد: اول آن که باور دارند، محسن تنابنده شخصیت طنازی است که نگاهش به هر موضوعی ناگزیر شوخی را به همراه دارد. به تعبیری آنها اعتقاد ندارند که محسن تنابنده می‌تواند غیرکمدی هم بسازد. دوم آن که مهناز افشار از همان روز اول به خاطر شباهتش به گوگوش همیشه متهم است و حالا این روزها که همسرش نیز درگیر دادگاه و حواشی آن است و خودش هم به فعال فضای مجازی تبدیل شده؛ دیگر راه برگشتی ندارد و جایش در صدر فهرست معاندین است. همان‌طور که چند سال قبل نیز به هنگام نمایش فیلم «برف روی کاج‌ها» این بازی را آزمودند. آن روزها هم پیمان معادی را متهم کردند که در فیلمش رابطه خارج از خانواده زن شوهردار را به نمایش گذاشته است. حال آن که در فیلم به صراحت و شفافیت بر موضوع طلاق و حتی ثبت قانونی آن تاکید می‌شد.

به نظر می‌رسد این بار نیز حضور مهناز افشار، غوغاکنندگان را به این نتیجه رسانده که پاس گل گرفته‌اند و نباید به سادگی این موقعیت را از دست بدهند.

فیلم «قسم» از آن فیلم‌های سهل و ممتنع است. می‌توان بارها آن را تماشا کرد و از بازی درخشان «مهناز افشار» لذت برد. می‌توان لحظات درخشانی که «حسن پورشیرازی» می‌آفریند را در خاطر سپرد. می‌توان به دقت نظر «محسن تنابنده» غبطه خورد که چقدر آرام و بی سر و صدا در حال ارتقا و توسعه توانایی‌های خودش است و فکر کرد چطور توانسته در فضای محدودش این همه خلاقیت داشته باشد. فیلمی که فقیر است اما کثیف نیست. شخصیت‌هایی که از طبقه متوسط جامعه هستند و رنگ و لعابشان واقعی است.

به نظر می‌رسد فیلم محسن تنابنده به نسبت رقبای اصلی‌اش هزینه تولید پایین‌تری داشته است، اما چه اتفاقی افتاده است که بازیگران او دوشادوش فیلم پر خرج و پرزرق و برق رقیب دیده شده‌اند؟

خیلی دور از ذهن نیست که نقاط اوج تولید «قسم» در میان هیاهوهایی که بر سر موضوع فیلم راه می‌افتد، فراموش شود اما امیدوارم تماشاگران؛ توی گیشه و با استقبال خاص و چشم‌گیرشان خستگی را از تن عوامل تولید بگیرند.

حمید باباوند
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
رنگ خدا
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
پنجره
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان