کد خبر: ۶۳۱۵
تاریخ انتشار: ۲۳ بهمن ۱۳۹۷ - ۰۱:۰۹-12 February 2019
پس از کودتای ۲۸ امرداد ۱۳۳۲، نابودی جبهه ملی و حزب توده منجر به ایجاد خلائی سیاسی درکشور شد،
خلائی که در نهایت توسط جنبش اسلامی پر شد. در سال های ۱۳۴۲-۴۳ هنگامی که شاه مصونیت قضایی از قوانین ایران را به مشاوران نظامی امریکایی اعطا کرد، آیت الله خمینی با محکوم کردن شدید این امتیاز توانست زمینه ورود بزرگ خود به عرصه سیاست را فراهم کند. او تاکید می کرد که این مصونیت، یادآور سلطه پذیری های خفت باری است که در قرن نوزدهم و در قالب ارائه کاپیتولاسیون های ننگین قدرت های استعماری اروپایی دیده شد. 

حتی مجلس نیز که نمایندگانش دست چین شده بودند به مخالفت با آن برخاست و یکی از نمایندگان آشکارا اعلام کرد که اگر یک گروهبان امریکایی بچه او را زیرکند، قادر به شکایت به مراجع قضایی نخواهد بود. طی شورش های بعدی در شهرهای عمده ایران، زبان ناسیونالیسم و سوسیالیسم به کارگرفته نشد بلکه زبان اسلام مورد استفاده بود. قیام تهران به سردستگی طیب حاج رضایی، همان لوتی نامداری صورت گرفت که درکودتای ٢٨ مرداد ١٣٣٢ نقش تعیین کننده داشت. با این تفاوت که این بار او به طوری ناگهانی اعدام شد.

 این جنبش که سرانجام درانقلاب ۱۳۵۷ به پیروزی رسید، از همین شورش ها سرچشمه گرفته و آغاز شده بود. خلاصه اینکه شاه ناخواسته مخالفان سکولار را با مخالفین مذهبی که در درازمدت به مراتب مهلک تربودند، جایگزین کرد.

شاه با کشانده شدن به سمت کودتا وارد همان گودال عمیقی شدکه همواره سعی دراجتناب از آن داشت. پس از کودتا که [نام] مصدق با دستکاری از صفحه تاریخ پاک شد و حتی کسی نمی توانست نام او را در حضور ملوکانه ببرد، روح او ول کن شاه نبود. یک عامل MI6 در تهران در دوران انقلاب اسلامی نوشته که شاه در بقیه سال های عمر خود همچنان از «عقده حقارت» شدید در برابر مصدق رنج می برد.

شاه به منظور به حداقل رساندن هزینه، همه تلاش خود را کرد تا تظاهر کند صنعت نفت ملی شده خود را حفظ کرده است. اما نتوانست این واقعیت تلخ را پنهان کند که ایران پس از سال ۱۳۳۲ خود را زیر چرخ ارابه های غرب گرفتار کرده است. شاه در فهرست طولانی مسائل و موضوعات، آشکارا جانب جهان اول را نه تنها در برابر جهان دوم بلکه علیه کشورهای جهان سوم گرفت. او ایران وارد پیمان بغداد کرد که بعدها سنتو نام گرفت؛ پیمان بحث برانگیز کاپیتولاسیون را در خصوص مصونیت قضایی مشاوران نظامی آمریکا امضا کرد؛ میلیاردها دلار در زمینه خرید تسلیحات غربی هزینه کرد؛به امریکا اجازه استقرار شبکه های جاسوسی را در کشور داد؛ به صورت غیر رسمی اسرائیل را به رسمیت شناخت و در برابر فلسطینی ها ایستاد؛ در شرایطی که اکثر کشورهای جهان سوم خواهان بایکوت رژیم نژادپرست آفریقای جنوبی بودند، به فروش نفت به این کشور ادامه داد و...با این ارزیابی کسینجر که«شاه برای امریکا در زمره نادرترین رهبران و متحدی بی قید و شرط » بوده، کاملا همصدا شده بود. 

بلافاصله پس از انقلاب، آیت الله خمینی در اعدام فرماندهان ارشد، تصفیه ارتش و سپس ایجادسپاه برای تحت الشعاع قرار دادن نیروهای نظامی ایران هیچ تردید نکرد. کودتای ۲۸ مرداد نه تنها از پادشاهی بلکه از ارتش منظم نیز مشروعیت زدایی کرده بود. ایالات متحده امریکا که از سال ۱۳۲۰ به بعد هم در سلطنت و هم در ارتش سرمایه گذاری کلانی کرده بود، بازنده اصلی بود. ارتش منظمی در کار نبود و بنابراین امریکا هم نفوذی نداشت.

کودتا- یرواند آبراهیمیان- ترجمه ابراهیم فتاحی- ص ۲۹۶-۳۰۱
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان