کد خبر: ۶۰۴۶
تاریخ انتشار: ۱۱ بهمن ۱۳۹۷ - ۱۸:۲۷-31 January 2019
سال ۱۳۲۵ پس از آنکه با تدابیر احمد قوام، شوروی تصمیم به بیرون بردن نیروهای خود از خاک آذربایجان ایران گرفت، عمر حکومت خودخوانده آذربایجان به رهبری پیشه‌وری نیز به سرآمد و عوامل کمونیست این گروه مجبور به تخلیه مناطق آذری‌نشین ایران از جمله زنجان شدند.
در آن ایام سید محمود طالقانی که طلبه سی و چند ساله اهل مطبوعات بود، به نمایندگی از اعضای هیأت تحریریه مجله آیین اسلام به زنجان رفت تا گزارشی از وضعیت این شهر پس از خروج نیروهای وابسته به شوروی بنگارد. گزارش طالقانی در قالب شماره ۳۸ از سال سوم این نشریه (شماره مسلسل ۱۴۱) در روز جمعه ۴ آذر ۱۳۲۵ش (۱۱ محرم ۱۳۶۵ق) منتشر شد. متن کامل این گزارش را که جناب محمد بسته‌نگار داماد مرحوم طالقانی از صفحه ۳۷۴ کتاب «مناره‌ای در کویر» آورده است، می‌توانید در سایت «کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران» نیز بخوانید.

طالقانی در این گزارش، جملات یکی از خردسالان زنجانی را آورده که تحت تأثیر فضای اجتماعی و سیاسی شهر پس از بازگشت پیروزمندانه محمود ذوالفقاری (عضو خاندان ذوالفقاری‌های زنجان و فئودال اصلی شهر در آن زمان) به یکی از همراهان طالقانی گفته بود: «زنجان را پس از خدا و دوازده امام، ذوالفقاری نجات داد.»

در جای دیگری از قول یکی از روحانیون زنجانی که حامی دموکرات‌های طیف پیشه‌وری و مخالف ذوالفقاری‌ها بوده، آورده است که گفته بود: «لنین مانند پیغمبر است و سید جعفر پیشه‌وری مثل امام حسین (ع) برای نجات جامعه قیام کرده.»


اینها نمونه‌های محلی و دم دستی از گرایش توده‌ها به اعطای مشروعیت دینی به اشخاص و مفاهیم سیاسی و اجتماعی است که گاه، روحانیون نیز توده‌ها را در این زمینه همراهی و چه بسا هدایت کرده‌اند. برای درک این پدیده، خواندن کتاب «دولت و حکومت در اسلام» نوشته خانم لمبتون شاید مفید باشد. وی با همه کاستی‌هایی که در درک مسایل درونی جهان اسلام داشته، توانسته تا حدود زیادی به ارائه تصویری روشن از فرایند تأثیرپذیری متقابل فقهای اهل سنت و خلفا در راستای مشروعیت‌بخشی به همه اعمال و اقوال حاکمان سیاسی جهان اسلام بپردازد.

چند سال پیش یکی از طلاب اصولگرا در وبلاگ خود به ارائه عقیده مشابهی درباره وضعیت کنونی کشورمان پرداخت که نوشته او با عنوان «عصمت استراتژیک» در برخی سایت‌های اصولگرا هنوز خواندنی است. موارد مشابه دیگری را نیز شاید بسیاری از ما در این سال‌ها شنیده و خوانده باشیم.

شاید آنها که چنین قیاس‌ها و تشبیه‌هایی را بیان کرده‌اند، قصدشان تقویت باورهای دینی مردم و تثبیت دین‌محوری در جامعه بوده است، ولی امروز که ما سخنان و رفتار آنان را پس از ماه‌ها، سال‌ها و قرن‌ها می‌خوانیم، چه بسا به بساطت نگاه و تحلیل آنها لبخندی بزنیم و بگذریم و حتی متوجه نشویم که چنین چالش‌هایی تا چه حد در زمانه خود، بنیان فکر دینی بسیاری از مردم را دچار تردید و اضطراب کرده است؛ دینی که فقها و روحانیونِ آن بیش از هر کس دیگری مأمور به احتیاط در آن و مراقبت از آن شده‌اند.


علی اشرف فتحی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
رنگ خدا
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
پنجره
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان