کد خبر: ۵۷
تاریخ انتشار: ۱۷ اسفند ۱۳۹۵ - ۲۱:۰۳-07 March 2017
این یادداشت دربارۀ نام یک فیلم است: «جدایی نادر از سیمین». می‌کوشم از طریق تحلیل نحوی این عبارت نشان دهم که فیلمساز، آگاه یا نیاگاه، نظر شخصی‌اش را در عنوان فیلم عرضه داشته است و، به‌خلاف آنچه برخی بینندگان فرض می‌کنند، پای خویش را از آوردگاه داستان کنار نکشیده است.
ابتدا عبارت «جدایی نادر از سیمین» را تجزیه می‌کنیم: این عبارت یک گروه اسمی است. هستۀ این گروه اسمی کلمۀ «جدایی» است و کلمات دیگر وابسته‌های آن. "جدایی" مضاف است و "نادر" مضاف‌الیه، "از" حرف اضافه و "سیمین" متمم. هرچند عنوان فیلم، به حیث واحد دستوری، یک عبارت است نه یک جمله، فاعلیت و عاملیت در آن از آنِ نادر است: نه تنها تقدم "نادر" بر "سیمین" از نظر ترتیب قرار گرفتن ارکان عبارت، نادر را در جایگاه فاعلیت قرار می‌دهد، بلکه قرار گرفتن آن در جایگاه وابستۀ اول سبب شده به عملی که در هسته از آن سخن می‌رود، یعنی "جدایی"، نزدیک‌تر و پیوندش با آن مستحکم‌تر باشد. نادر وابستۀ اول است و سیمین وابستۀ دوم و یک قدم دورتر از هسته: هم دوری از نظر مکان جاگیری در عبارت، و هم دوری از معنای هسته. به عبارت ساده‌تر، نحو این عبارت به ما می‌گوید که فاعلیتِ "جدایی" بر دوش "نادر" نهاده شده و "سیمین" تابع آن بوده است. نادر از سیمین جدا شده، نه سیمین از نادر. عامل جدایی نادر است، نه سیمین.

فیلمساز به سادگی می‌توانست در این عبارت، به جای حرف اضافۀ "از" حرف عطف "و" به کار برد و بنویسد: جدایی نادر و سیمین. حرف عطف مانند ترازویی است که نادر و سیمین را در دو کفه‌اش متعادل و هم‌وزن نگه می‌دارد. عبارت "جدایی نادر و سیمین" هیچ فرقی با عبارت "جدایی سیمین و نادر" ندارد. پیام هر دو عبارت یکی است: این دو نفر از هم جدا شده‌اند. کدام‌یک عامل آن بوده؟ نمی‌دانیم، زیرا واو عطف تساوی‌ساز است. اما فیلمساز گفته: جدایی نادر از سیمین، و ژرف‌ساخت این عبارت، نظر اوست دربارۀ داستان فیلم.

حال به ترجمۀ این عنوان در زبان انگلیسی نگاه کنیم:

A Separation

می‌بینیم که فقط کلمۀ "جدایی"، درعنوان قرار گرفته، و دیگر اجزاء عبارت حذف شده‌اند. به احتمال قریب‌به‌یقین، علت این حذف مختصر کردن عبارتی بالنسبه طولانی بوده است، بالاخص که دو نام خاص "نادر" و "سیمین" برای مخاطب غربی ناآشنا و احتمالاً سخت‌خوان است. از این منظر، البته تصمیم درستی است اما با این حذف، قضاوت فیلمساز، که در نحو عنوان فارسی مستتر بود، حذف شده است. مخاطب غربی فقط با یک "جدایی" روبه‌رو است، اما مخاطب فارسی‌زبان با خواست جدایی یک مرد از همسرش: عاملیتی که نه تنها یک زن ایرانی آن را خوب می‌فهمد، فیلمساز خوب ایرانی هم آن را خوب می‌فهمد، هرچند با لب خاموش سخن می‌گوید.

سایه اقتصادنیا رامه
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
رنگ خدا
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
پنجره
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
متون اسلامی
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان