کد خبر: ۵۵۶۲
تاریخ انتشار: ۲۳ دی ۱۳۹۷ - ۱۳:۰۳-13 January 2019
در این رشته تویت سعی می کنم اندک اندک تحولی را در عراق دهه ۱۹۹۰ بررسی کنم که تاثیر بسیاری بر صحنه سیاسی عراق و خاورمیانه در بیست و چند سال بعدش داشت : اسلامیزه شدن جامعه عراق ، و "الحملة الايمانیة" نظام صدام حسین
از میانه های دهه ۱۹۸۰ ، صدام حسین احساس می کرد برای جلب حمایت عمومی، غیر از نیروی ملی گرایی عربی به چیز دیگری هم احتیاج دارد : اسلامگرایی . این در تضاد با سیاست ۳۰ سال گذشته حزب بعث عراق بود که خود را نماینده "دولت ملی دموکراتیک عرب" قلمداد می کرد .


بعدها مشخص شد سنگ بنای سیاست نزدیک شدن به اسلامگرایی و سختگیری کمتر بر احزابی مثل اخوان المسلمین در یکی از جلسات سری "رهبری ملی" (القيادة القومية) حزب بعث عراق در سال ۱۹۸۶ گرفته شد که بعد از تسخیر عراق در سال ۲۰۰۳ به دست سازمان های اطلاعاتی آمریکا افتاد.

دو چهره ای که شدیدا با این سیاست مخالفت کرده و آن را ویرانگر می دانستند ، طارق عزیز ، تنها عضو مسیحی حلقه مرکزی حزب و برزان تکریتی ، برادر ناتنی صدام و رئیس دستگاه اطلاعات عراق بودند .




برزان در این مورد در خاطراتش چنین نوشته بود:"اتحاد با مذهبی ها اشتباه بزرگی است زیرا بنیان بعث و تفکر مدرن نمی تواند با آنان پیوند یابد،من خطر پیوند با اسلامگرایان را به رئیس جمهور گوشزد کرده ام".طارق عزیز نیز معتقد بود بین اسلامگرایان ایرانی و عرب فرقی نیست و از هر دو متنفر بود.

 
اولین نمود عجیب این سیاست که به شکلی واضح حس شد ، اطلاعیه حزب بعث عراق در مورد فوت میشل عفلق ، بنیانگذار حزب بعث در ژوئن ۱۹۸۹ بود . در اطلاعیه ادعا شده بود عفلق پیش از مرگ اسلام آورده است . پسر بزرگ عفلق به دیپلمات های خارجی گفت از چنین چیزی بی خبر است .




ناگهان پس از حمله و اشغال کویت ، نشانه های بعدی با سرعت بیشتری آشکار شدند : در ژانویه ۱۹۹۱ عبارت "الله اکبر"با دست خط شخص صدام داخل پرچم عراق قرار گرفت و "بانک اسلامی عراق" تاسیس شد .


 با شکست سخت و خردکننده عراق از ائتلاف تحت رهبری آمریکا در زمستان ۱۹۹۱ و خارج شدن بخش عمده مناطق کردنشین شمال از تسلط نظام حاکم ، وضعیت وخیم اقتصادی و اجتماعی ایجاد شد که حزب بعث را تشویق کرد بیشتر به سمت ترویج ارزش های اسلامی حرکت کند .

 
چند ماه پس از جنگ ، دولت اعلام کرد قصد دارد به فقرا "زکات" بدهد . و سرانجام در تابستان ۱۹۹۳، مرحله اساسی شروع شد : صدام شروع "جنبش ایمان"(الحملة الايمانية)را اعلام کرد . فاز اول با بستن ۲۹ کلوپ شبانه از مجموع ۴۵ تای بغداد و باقی نهادن ۵ دیسکو از مجموع دیسکوها شروع شد.


این اماکن هم به مناطق خاصی محدود شدند . مرحله بعد ممنوع کردن "مصرف عمومی" مشروبات الکلی در کل کشور و تعیین مجازات زندان یک ماهه برای نقض آن بود ، و سپس تنها غیرمسلمانان اجازه فروش مشروبات یافتند . فروش در شهرهای کربلا و نجف و محله اعظمیه بغداد کلا ممنوع شد .


مغازه های مشروب فروشی موظف شدند حداقل ۱۵۰ متر از مساجد ، مدارس و بیمارستان ها فاصله داشته باشند و اسامی عربی داشته باشند . گام بعدی ، آموزش عمومی و تحت حمایت دولتی قرآن و حدیث بود که در تاریخ نوین عراق سابقه نداشت .

 با تاسیس"مركز صدام لاقراء القران الكريم" ، حفظ و قرائت قرآن در مساجد به یک برنامه تحت الحمایت دولتی بدل شد و وزارت اوقاف عراق وظیفه یافت با چاپ قرآن های جدید و تحت نظر گرفتن مساجد این امر را رواج دهد . دانش آموزان گاه مجبور می شدند روزهای تعطیل را در مساجد بگذرانند .

 در آگوست ۱۹۹۲ ، وزارت آموزش و پرورش با دستور صدام موظف شد در گزینش معلمان جدید ، میزان آشنایی آنان با قرآن و مسائل دینی را نیز لحاظ کند .

 حالا معلمان قرآن با دریافت ۱۰۰ تا ۱۵۰ دینار بیشتر ، از همتایانشان در سایر دروس هم حقوق بیشتری دریافت می کردند . کار حتی به دانشگاه ها،سنگر اساسی ایدئولوژی بعث هم کشیده شد:دانش قرآن به بخشی از آزمون ورودی دانشگاه ها اضافه شد

 اعتراض شدید دانشگاه اما فایده ای نداشت.در راس فعالیت ها،عزت ابراهیم الدوری قرار داشت که به نحوی نفر دوم نظام محسوب می شد.الدوری که خود را نزدیک به طریقت صوفی نقشبندی نشان می داد،در راس"پژوهشگاه عالی حوزه قران کریم و سنت شریف نبوی صدام"نظارت بر آموزش دینی اعضای حزب را عهده دار بود.


 در حالی که عراق مشکلات مالی فراوانی داشت ، مساجد بزرگی در بغداد و سایر نقاط کشوربا بودجه دولتی ساخته می شدند ، که برجسته ترینشان مساجد "جامع ام المعارک" و "جامع سیدالرئیس" بودند . ساخت مسجد ام المعارک در منطقه غزالیه بغداد در سال ۱۹۹۳ شروع شد و ۸ سال بعد به پایان رسید


صدام حسین
 
دهه ۱۹۹۰ دوران ویژه ای برای روحانیون شیعه و سنی عراق بود که از کمک های مالی سخاوتمندانه دولتی بهره مند می شدند . در سال ۱۹۹۲ و در مراسم جشن سالروز تاسیس حزب بعث ، ۲۸۳ روحانی مسلمان و چند رهبر دینی مسیحی با اهدای املاک مسکونی و زمین مورد تقدیر قرار گرفتند .

"دانشگاه مطالعات اسلامی صدام"که در ۱۹۸۹با هدف مقابله با تفکرات سلفی در جامعه عراق تاسیس شده بود،در دهه ۱۹۹۰ با حمایت دولت به یکی از بهترین دانشگاه های علوم انسانی عراق بدل شد و"دانشگاه نخبگان" حساب می شد.طنز ماجرا این که یکی از دانشجویان مقطع ارشد اینجا،ابراهیم البدری جوان(رهبر بعدی داعش) بود.

ابراهیم البدری

 صدام اما در مورد روحانیان شیعه عراق ، سیاست احتیاط و تشویق را همزمان در پیش گرفت . حرم های نجف و کربلا که در خیزش ۱۹۹۱ آسیب دیده بودند تعمیر شده و گسترش یافتند ، روحانیون شیعه به کارمندی دولت درآمدند و حقوق های مناسب دریافت می کردند و در عین حال موظف به تایید دولت بودند

 
جامعه عراق آبستن اقدامات عجیب و غافلگیرکننده تری بود :به موجب فرمان شماره ۵۹ مجلس فرماندهی انقلابی حزب در تاریخ ۴ ژوئن ۱۹۹۴ ، شریعت اسلامی نقش بزرگی در قوانین جزایی عراق یافت : حالا دزدی در بار اول مجازاتش قطع دست از مچ بود و تکرارش قطع پای چپ را هم به دنبال می آورد

 جالب آن که این کمیته بعدا برای جبران یک دردسر ناچار شد بند دیگری هم اضافه کند : برای تشخیص معلولان جنگی که "قهرمان ملی" بودند ،  از دزدان ، علاوه بر قطع پای چپ ، باید روی پیشانی دزدان داغ یا خالکوبی قرار می گرفت

 
عمده بعثی های کهنه کار و روشنفکران عراق با وحشت نظاره گر این روند بودند ، اما در برابر اراده صدام خود را ناتوان می دیدند . برخی با این توجیه که این کارها نه به نفع اسلام گرایان ، که برای کنترل و جلوگیری از گسترش نفوذ آنان است خود را دلگرم می کردند .

 
جیسون بورک ، خبرنگار گاردین ، در دسامبر ۱۹۹۹ سر صحبت با نعیم شطری ، کتاب فروش قدیمی محله الرشید بغداد چنین می شنید :" روزگاری کتاب های ادبی کلاسیک غربی این جا خریدار فراوان داشت ، خصوصا بین دانشجوها ، حالا کسی دست بهشان نمی برد . آثار سارتر و همینگوی و شکسپیر خاک می خورند ....در عوض کتاب های مذهبی خیلی زود فروش می روند . الان دیگر کسی این ها را نمی خواند ، همه به فکر روز قیامت هستند " . اما این در برابر رخدادهای ترسناک آینده چیزی نبود ، فدائیان صدام حالا زنان متهم به "فحشا" را گردن می زدند و جنازه ها برای "عبرت" گاه روزها در معرض دید می ماند .

کم کم سرو کله چیزی پیدا شد که در تاریخ عراق سابقه نداشت:حمله مردان ریش دراز به مشروب فروشی ها،و شکستن ویدئو و تلویزیون در وسط شهرها.وضع آنقدر وخیم شد که دستگاه استخبارات ناچار شد عملیات گسترده ای برای بازداشت این افراد و تعطیلی برخی مساجد و معلق کردن ائمه آن ها از خطبه انجام دهد

 
نگرانی کم کم به سطح بالای حزب رسید . عدی ، پسر ارشد صدام در حالی که از برخی جنبه های "جنبش ایمان" مانند قتل دختران و زنان به جرم "فحشا" لذت می برد ، با نگرانی به کلیت قضیه می نگریست و نسبت به ادامه روند به پدرش هشدار می داد.

صدام حسین

 
روزنامه "بابل" که در مالکیت او بود در سال ۱۹۹۴ نسبت به تبدیل "بغداد هارون الرشید"به یک شهر شبیه شهرهای عربستان سعودی و "بازگشت برقع و نقاب" و رواج مکتب "وهابی" در عراق هشدار داد . "آن ها در حال شستشوی مغزی جوانان و حتی پیرسالان ما هستند"

 
دولت بعث تا مارس ۲۰۰۳ سیاست کجدار و مریز اسلامیزه کردن جامعه عراق در عین تلاش برای کنترل اسلام گرایان را ادامه داد . اما "حمله صلیبی" ایالات متحده و متحدانش در بهار ۲۰۰۳ خط پایانی بر این داستان بود .

 
کم نبودند حتی افسرانی که که مامور مراقبت از اسلامگرایان بودند و با سقوط صدام به آغوش اندیشه همان مظنونان قبلی خود غلتیدند . نسل پرورش یافته و بالغ شده در دهه ۱۹۹۰ به زودی علیه "صلیبیان و روافض" دست به کار می شد .

داعش


داعش

 
امثال سمیر الخلیفاوی (حجی بکر) ، عبدالرحمن المصطفی (ابوعلی الانباری) ، محمد یوسف عثمان (ابوعبدالعزیز القطری) ، عدنان البیلاوی ، فاضل حیالی ، در دو دهه بعدی نشان دادند از دل جامعه سنی مذهبان عراق که زمانی نه چندان دور نشانی از سلفی گری جهادی بر خود نداشت ، چه هیولای مخوفی برخاسته بود...

Johnthesavage



نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
رنگ خدا
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
پنجره
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان