کد خبر: ۵۵۵۵
تاریخ انتشار: ۲۳ دی ۱۳۹۷ - ۱۳:۰۶-13 January 2019
دو تپه باستانی سیلک را یک هیأت فرانسوی به سرپرستی «رومن گریشمن» خاک برداری و کاوش کردند.
عصراسلام:
در این محل انسان‌هایی می‌زیستند که پرچم‌دار صنعتگری و هنر سفالگری در جهان هستند. مردمانی که با دفن کردن هنر دست خود در گور مرده‌هایشان یادگارهای با ارزشی از روزگار خود به جای گذاشته‌اند که بخشی از آن در موزه‌های ایران هستند، بخش دیگر در موزه‌های خارجی و بخشی هم هنوز در دل خاک محفوظ مانده‌اند. ‏

در صفحه ۱۴۱۵ جلد نخست دانشنامه (دایرة‌المعارف) فارسی که به سرپرستی غلامحسین مصاحب به چاپ رسیده درباره سیلک چنین آمده است:

«سیلکSialk) ‎‏) نام تپه‌هایی نزدیک شهر کاشان کنار جاده فین. هیأت فرانسوی موزه لوور از ۱۹۳۳ تا ۱۹۳۸ میلادی آنها را کاوش کرده‌اند و در آنها آثار تمدنی که آغاز آن از ۵۰۰۰ سال قبل از میلاد بود به دست آوردند. گریشمن که متصدی حفاری تپه‌های سیلک بوده است مختصری از نتایج تحقیقات خود را در این باب در کتابی به نام «ایران» (ترجمه فارسی آن تهران ۱۳۳۶ ه.ش) و گزارش و شرح تحقیقی آن را در سال ۱۹۳۸ در پاریس منتشر کرده است. 

به گفته وی تصویر انسان در سیلک بسیار قدیمی‌تر از یونان است که نیمرخ انسانی در قرن هشتم قبل از میلاد در ظروف گلی تکامل یافته آن ظهور کرده است. در ظروف سیلک تصاویری از مردان با کلاهخود و نیم تنه کوتاه چسبان دیده می‌شود. در تپه‌های سیلک نمونه‌ای از صنعت استخوان تراشیده کشف شده است که حتی نسبت به آن دوره پیشرفت قابل توجهی داشته است.»۱

هیأت فرانسوی که برای انجام گمانه زنی‌ها به سیلک رفتند مشغول حفاری در شمال لرستان و در جلگه اسد آباد بودند که پس از دریافت امتیاز حفاری در اکتبر ۱۹۳۳ به کاشان منتقل شدند. این ماجرا از زمانی شروع شد که تعدادی ظرف کمیاب که از ویژگی‌های آنها می‌توان به شکل‌های خاص، لوله‌های بلند و نقش‌های حیوانی روی آنها و رنگ قرمز شرابی اشاره کرد ابتدا در بازار ایران سپس در بین عتیقه فروش‌های پاریس دست به دست شدند. 

در آن زمان مدیر اداره عتیقات فرانسه «آندره گدار» بود. او هنگامی که اطمینان حاصل کرد آن ظرف‌ها از سیلک کشف شده‌اند اقدامات لازم را به همراهی مشاور موزه‌های ملی فرانسه انجام داد تا هیأت مورد نظر که از پیش در ایران حضور داشتند بروند و کارشان را در تپه‌های سیلک شروع کنند. ‏

این هیأت از نوامبر سال ۱۹۳۳ تا ژانویه ۱۹۳۸ با انجام سه فصل حفاری و کاوش این گنج نهان را آشکار کرد. با وجود این که اشیای با ارزشی از سفال سیاه و ابزار فلزی و استخوانی تا زیورآلات سنگی و اسلحه و ابزار و مهرهای صدفی از این «کهن‌ترین زیستگاه انسان در فلات ایران» به دست آمد، اما هنوز اشیا و مدارک بسیاری که مربوط به سیر تطور و تحول معماری و شهرسازی و صنایع و هنرهای گوناگون هستند و خلاقیت و ابتکار و قوه تخیل انسان‌های آن روزگاران دور را آشکار می‌سازند در زیر خاک مانده اند. 
بنابراین هنوز مطالب تاریخی، اجتماعی و باستان شناختی بسیاری برای‏‎ ‎دانستن وجود دارند و راه درازی برای کشف آنها در پیش است. ‏

دو تپه باستانی سیلک با نام‌های تپه شمالی و تپه جنوبی شناخته می‌شوند. در تپه شمالی که به طول ۳۲۰ متر و عرض ۱۱۰ متر است پس از حفر ۸ متر دیوارهایی آشکار شدند که ارتفاع و ضخامت‌های متفاوتی داشتند. این امر نشان می‌داد که در آن نقطه چهار طبقه سکونتگاه روی هم قرار داشتند. کف این خانه‌ها از خاک کوبیده درست شده بود و دیوارها پی نداشتند، نه از سنگ و نه از خشت، چرا که خشت در دوره نخست هنوز شناخته نشده بود؛ بیرون و درون این دیوارها هیچ نوع اندودی نداشتند. ‏

در آن دوره مرده‌ها را در زیر کف خانه‌ها دفن می‌کردند. این را باستان شناس‌ها از قبرهایی که در زیر هر یک از طبقات مربوط به ساخت و سازها پیدا کردند به اطلاع رساندند. نکته جالب توجه این است که مردمان آن زمان جسد را پیش از خاکسپاری با رنگ سرخ می‌پوشاندند و این رنگ پس از بین رفتن گوشت عمیقاً به درون استخوان‌ها نفوذ می‌کرد. هنوز علت این کار برای کارشناسان معلوم نشده است. ‏

تپه جنوبی از تپه شمالی بزرگتر است و در حقیقت اهمیت آن نیز بیشتر است. ۲۶۰ متر طول، ۱۴ متر ارتفاع و در طولانی‌ترین قسمت عرضی ۱۹۰ متر عرض دارد. در استقرار دوره سوم در این تپه ۱۹ اسکلت یافت شدند که سه تای آنها متعلق به افراد بالغ و شانزده تای دیگر مربوط به کودکان بین ۳ تا ۸ ساله بودند. مرده‌ها در این قسمت نیز مانند آنهایی که در تپه شمالی کشف شدند به حالت منقبض و جمع شده در زیر خانه دفن شده بودند. 

اسکلت‌های لایه اول باز هم به رنگ قرمز بودند، البته فقط جمجمه‌ها رنگ شده بودند و بقیه استخوان‌ها رنگ طبیعی داشتند. شایان ذکر است که در تپه جنوبی باستان شناسان به هفت لایه رسیدند، در حالی که در تپه شمالی سه لایه از حفاری‌ها به دست آمدند. ‏

بازگو کردن همه ویژگی‌های سیلک باستانی در این فضای کوچک میسر نیست. هر کس که به این خاستگاه تمدن بشری علاقه مند است و کنجکاو، بدون آن که خودش بداند به آنجا دعوت شده است. کافی است به شهر قدیمی و کهنسال کاشان، به جایی که خیابان امیرکبیر و باغ تاریخی قرار دارند و مسیر ورود به محل باستانی سیلک هستند سفر کند تا احساسی را که گیرشمن باستان شناس و دستیارانش در لحظه ورود به آنجا داشتند را دریابد. ‏


۱) گیرشمن، رومن، «سیلک کاشان»، جلد نخست، ترجمه اصغر کریمی، انتشارات سازمان میراث فرهنگی کشور(پژوهشگاه)، ۱۳۷۸

‏نگارنده: فرزانه پورمظاهری
برگرفته از روزنامه اطلاعات
سایت ایران‌بوم
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان