کد خبر: ۳۸۲۰
تاریخ انتشار: ۱۵ آبان ۱۳۹۷ - ۱۰:۲۴-06 November 2018
به دو سوره فلق و ناس «معوذتین»‌می‎گویند.بعضی از سوره‎های قرآن نام‎های مختلفی دارند از جمله سوره‎های فلق و ناس است که یکی از نام‎های آن‌ها «معوذه» است و به هر دو سوره اطلاق «معوذتین» (دو معوذه) شده است، لذا به دو سوره «معوذتین»‌می‎گویند و در روایات هم به این دو سورة مبارکه اطلاق «معوذتین» شده است. [۱]
عصراسلام: کلمه معوذه از «عَوْذ» گرفته شده به معنای پناه بردن و حفظ کردن خویش و پرهیز دادن از شر، از راه پناه بردن به کسی که می‎تواند آن شر را دفع کند. [۲]علت نام‎گذاری این دو سوره به معوذتین قبل از جواب دادن به این سؤال تذکر این مسأله لازم است قرآن خود را به عنوان شفاء معرفی می‎کند و می‎فرماید: «وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ ما هُوَ شِفاءٌ وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِینَ وَ لا یَزِیدُ الظَّالِمِینَ إِلاَّ خَساراً؛ [۳]و ما آنچه از قرآن فرستیم شفای دل و رحمت الهی به اهل ایمان است لکن کافران را به جز زیان چیزی نخواهد افزود» قرآن می‎تواند برای کسانی که به او تمسک می‎کنند و با او مأنوس هستند هم شفای ظاهری برای آن‌ها باشد و هم شفای معنوی و روحی او باشد. [۴].

امّا نسبت به این سوره از روایات این‎گونه استفاده می‎شود که اگر انسان خود یا دیگران را بوسیله این دو سوره تعویذ کند، مریضی او خوب می‎شود و از شروری که در این دو سوره بیان شده در امان خواهد بود، لذا از امام صادق ـ. علیه السّلام ـ. نقل شده که: «پیامبر ـ. صلّی الله علیه و آله ـ. مریض شدند، تب ایشان شدت پیدا کرد، جبرئیل (و میکائیل) این دو سوره را برای شفای پیامبر ـ. صلّی الله علیه و آله ـ. نازل کردند، جبرئیل به قرائت سوره فلق و میکائیل به قرائت سوره ناس در پایین پای آن حضرت برای شفا متوسل شدند». [۵]هم‎چنین امام صادق ـ. علیه السّلام ـ. می‎فرماید: «پیامبر ـ. صلّی الله علیه و آله ـ. فرمود: اگر کسی خواست به دیگری بدی انجام بدهد، و او بخواهد که خدا این شخص را از او دور کند (و مانع بدی او شود) پس وقتی که او را می‎بیند بگوید: «اَعُوذُ وَ بِحَولِ اللهِ وَ قُوَتِهِ مِن حَولِ خَلقِهِ وَ قُوُّتِهِم» و سوره فلق را بخواند بعد هم این آیه را بخواند: «فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِیَ اللَّهُ لا إِلَهَ إِلا هُوَ عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِیمِ [۶]» در این صورت خداوند فریب هر فریب‎کاری و مکر هر مکرکننده‎ای و حسد هر حسدورزی را از او دور می‎کند و باید این کلمات را در صورت او بخواند». [۷]باز نقل شده که امام رضا ـ. علیه السّلام ـ. یک فرد صرعی را (غشی) دید، یک کاسه آب درخواست کردو بعد امام ـ. علیه السّلام ـ. سوره حمد و سوره فلق و ناس (معوذتین) را قرائت فرمود: و در آب دمید، آب را روی آن مریض ریختند بعد هم مریض خوب شد و امام ـ. علیه السّلام ـ. فرمود:: «دیگر به آن حالت بر نمی‎گردد». [۸]و نقل شده که بسیار می‎شد پیامبر صلّی الله علیه و آله، امام حسن علیه السّلام و امام حسین علیه السّلام را با این دو سوره تعویذ می‎فرمود. [۹]هم‎چنین پیامبر ـ. صلّی الله علیه و آله ـ. فرموده‎اند: «آیاتی بر من نازل شده که نظیرش نازل نشده و آن در سوره قل اعوذ است». [۱۰]علامه طباطبایی در توضیح این حدیث می‎فرماید: شاید مراد پیامبر ـ. صلّی الله علیه و آله ـ. از این‎که فرمود: مثل این دو سوره بر من نازل نشده، این باشد که تنها این دو سوره در مورد عوذه و حرز نازل شده و هیچ سوره‎ای دیگر این خاصیت را ندارد. [۱۱]پس می‎توان گفت: این دو سوره خاصیت تعویذ (پناه بردن به خدا) را دارد که باعث می‎شود انسان با این دو سوره خود را از شروری حفظ کند و بدین جهت این دو سوره به معوذتین نام‎گذاری شده است. در سوره فلق به پیامبر ـ. صلّی الله علیه و آله ـ. دستوری می‎دهد از چند چیز به خدا پناه ببر البتّه این دستور اختصاصی به پیامبر ـ. صلّی الله علیه و آله ـ. ندارد.

۱. از شر هر مخلوقی چه جن و چه حیوانات و هر مخلوق دیگری که شری همراه خود دارد؛

۲. از شر شب وقتی که با ظلمتش داخل می‎شود، در این‎جا خداوند شر را به شب نسبت داده، زیرا شبِ تاریک، انسان شرور را در رساندن شر کمک می‎کند لذا به همین خاطر شر در شب بیشتر از روز است، علاوه بر این؛ انسان که مورد حمله شرور واقع می‎شود در شب ناتوان‎تر از روز است؛

۳. از شر زنان جادوگر و ساحر؛

۴. از شر حسود وقتی که مبتلاء به حسد گشته و مشغول اعمال حسدورزی می‎شود.

بعضی هم گفته‎اند این آیه شامل شورچشمی نیز می‎شود، چون چشم زدن هم ناشی از نوعی حسادت است. [۱۲]و در سوره ناس هم انسان خود را از وساوس شیطانی که هر دم وسوسه می‎کند، تعویذ می‎کند و خود را در پناه خدا قرار می‎دهد.


البتّه همان‎طوری که می‎دانیم این دو سوره با «قل اعوذ» شروع شده‎اند که متضمن تعویذ (پناه بردن به خدا) می‎باشد از این رو به این دو سوره معوذتین گفته‎اند.


==================================
پی نوشت ها:
[۱]. جویباری، رستگار، تفسیر بصائر، قم، ناشر مؤلف، چاپ اول، ۱۴۱۳ هـ، ج. ۶۰، ص. ۶۵۸.
[۲]. ر. ک، هاشم‎زاده هریسی، هاشم، شناخت سوره‎های قرآن، تهران، انتشارات کتابخانه صدر، ۱۳۷۳، ص. ۶۳۲؛ و طباطبایی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، ترجمه سید محمد باقر موسوی همدانی، قم، انتشارات اسلامی، ج. ۲۰، ص ۶۸۰.
[۳]. اسراء/ ۸۲.
[۴]. طبرسی، مجمع‎البیان، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۱۸ هـ، ج. ۶، ص. ۲۲۶.
[۵]. خرمشاهی، بهاء‎الدین، دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، انتشارات دوستان، چاپ اول، ۱۳۷۷، ج. ۲، ص. ۲۱۲۳.
[۶]. توبه / ۱۲۹.
[۷]. علی بن جمعه العروسی الحویزی، تفسیر نورالثقلین، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی، چاپ اول، ۱۴۲۲ هـ، ج. ۸، ص. ۳۷۹.
[۸]. علی بن جمعه العروسی الحویزی، تفسیر نورالثقلین، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی، چاپ اول، ۱۴۲۲ هـ، ج. ۸، ص. ۳۷۹.
[۹]. طباطبایی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، ترجمه سید محمد موسوی همدانی، قم، انتشارات اسلامی، ج. ۲۰، ص. ۶۸۳.
[۱۰]. همان.
[۱۱]. علی بن جمعه العروسی الحویزی، تفسیر نورالثقلین، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی، چاپ اول، ۱۴۲۲ هـ، ج. ۸، ص. ۳۷۹.
[۱۲]. طباطبایی، سید محمد حسین، تفسیر میزان، مترجم سید محمد باقر موسوی همدانی، قم، انتشارات اسلامی، ج. ۲۰، ص. ۶۸۰.
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
رنگ خدا
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
پنجره
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان