کد خبر: ۳۳۹۹
تاریخ انتشار: ۲۵ مهر ۱۳۹۷ - ۰۹:۰۳-17 October 2018
عبداللَّه فرزند امام حسن مجتبى (عليهما السلام) از شهيدان والاتبار قيام مقدس حسينى است. [1]
عصر اسلام: عالمان رجال و تاريخ و نسب درباره مادر عبداللَّه بن حسن به اختلاف سخن گفته‏اند:

گروهى او را ام‏ولدى[2] به نام نفيله[3] يا حبيبه [4] دانسته ‏اند. گروهى ديگر او را دختر سليل[5] يا شليل[6] بن عبداللَّه بجلى و نامش را رَمْله [7] نوشته ‏اند. برخى ديگر وى را رباب[8] يا ام‏رباب،[9] دختر امرى‏ء القيس، خوانده ‏اند.

بيشتر منابع نوشته ‏اند كه عبداللَّه بن حسن، روز عاشورا و هنگام شهادت نابالغ بوده است؛

بر این اساس در بیان شهادت آنحضرت آمده است:

هنگامی که سپاه کوفه امام حسین(علیه السلام) را محاصره کرد، عبدالله به سوی عموی خود حرکت کرد، امام حسین(علیه السلام) از حضرت زینب خواست که مانع او شود اما زینب نتوانست جلوی عبدالله را بگیرد: عبدالله گفت به خدا قسم از عمویم جدا نمی‌شوم و شتابان خود را به امام رساند. ابجر بن کعب با شمشیری به سمت امام حسین حمله‌ور شد، عبدالله به او گفت وای بر تو‌ ای ناپاک زاده، می‌خواهی عموی مرا بکشی؟ ابجر با شمشیر ضربه‌ای زد، عبدالله دست خود را جلو آورد، ضربه بر دست او فرود آمد و دستش به پوست آویخته شد.[10]

امام حسین(علیه السلام) او را در آغوش گرفت و فرمود‌: ای فرزند برادر صبر پیشه کن و این واقعه را برای خودت خیر بدان زیرا خداوند تو را به پدران صالحت ملحق می‌سازد.[11]

برخى دیگر عبدالله به سن بلوغ رسیده بود و امام حسين (عليه السلام)، دختر گراميشان، حضرت سكينه (عليها السلام)، را به عقد ازدواج عبداللَّه بن حسن عليه السلام درآورده بود.[12]

مؤلف الفتوح در رابطه با شهادت وی می نویسد:

پس از شهادت عون بن عبداللَّه جعفر، عبداللَّه بن حسن (عليه السلام) عازم ميدان شد. چهره ‏اش چون ماه تابان بود. پيراهن و شلوارى بر تن، و شمشيرى برّان در دست داشت، و اين گونه رجز مى‏ خواند:

         انْ تُنكِرُونى فَانا فَرْعُ الْحَسَن             سِبْطُ النَّبِىِّ المُصْطَفى المُؤْتَمَن‏

             هَذَا حُسَيْنٌ كَاسيرٍ مُرْتَهَن             بَيْنَ اناسٍ لا سُقُوا صَوْبَ المُزن[13]

اگر مرا نمى‏ شناسيد، من فرزند حسنم [عليه السلام‏]، نواده پيامبر برگزيده و امين.

اين حسين [عليه السلام‏] است؛ كه در ميان مردمى، كه خدايشان از باران سيراب نگرداند، چون اسيرى گرفتار آمده است.

خوارزمى، رجز ديگرى براى عبداللَّه بن حسن (عليه السلام) نقل كرده است:

         انْ تُنْكِرُونى فَانا ابْنُ حَيْدَرَة             ضِرْغامُ آجامٍ وَلَيْثُ قَسْوَرَة

             عَلَى الأعادِىِ مِثْلُ رِيحٍ صَرْصَرَة             اكِيلُكُمْ بِالسَّيْفِ كَيْلُ السَّنْدَرَة[14]

اگر مرا نشناسيد، من فرزند حيدرم؛ چون شير بيش ه‏زاران تهمتن و دليرم.

بر دشمنان همچو طوفانم و آنان را قتل عام خواهم كرد.

عبداللَّه پس از كشتن چهارده تن از دشمنان، سرانجام به وسيله هانى بن شبيب حضرمى به شهادت رسيد. [15] هنگام شهادتش امام حسين (عليه السلام) خطاب به او و ديگر اهل بيت فرمود: اى فرزندم و اى همه خاندانم صبر كنيد. به خدا سوگند، پس از امروز هيچ‏گاه سختى و ناگوارى نخواهيد ديد. [16]

در زيارت منسوب به ناحيه مقدسه، بر اين شهيد بزرگوار درود و تهنيت و بر قاتلش‏ لعن و نفرين فرستاده شده است.[17]

 

[1] . مفید، الارشاد، ج 2، ص 26، 110، 111 و 125، كنگره جهانى هزاره شيخ مفيد؛ طوسی، رجال الطوسى، ص 76؛ طبری، تاريخ الطبرى، ج 5، ص 468، دارالمعارف؛ تسمية من قتل مع الحسين عليه السلام، ش 11؛ مسعودی، مروج الذهب، ج 3، ص 61؛ ابن شهر آشوب، مناقب آل ابى‏طالب، ج 4، ص 115 و 122؛ المجدى فى انساب الطالبيين، ص 19؛ طبرسی، اعلام الورى، ص 213، 214، 249 و 255؛ ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبيّين، ص 89، دارالمعرفة؛ ابن فندی، لباب الانساب، ج 1، ص 342- 343؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص 38 و 39؛و...

[2] . مفید، الارشاد، ج 2، ص 20؛ طبری، تاريخ طبرى، ج 5، ص 468؛ ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبيين، ص 89، دارالمعرفة.

[3] . سبط ابن الجوزی، تذكرة الخواص، ص 195.

[4] . ابن فندی، لباب الانساب، ج 1، ص 342، در اين كتاب آمده است كه حبيبه، مادر عبداللَّه بن حسن عليه السلام، از اسيران حبشه بوده است.

[5] . ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبيّين، ص 89، دارالمعرفة؛ شمس الدین، انصارالحسين، ص 132، الدارالاسلامية.

[6] . سماوی، ابصارالعين، ص 73، مركز الدراسات الاسلامية لحرس الثورة؛ ذخيرة الدارين، ص 149.

[7] . حائری شیرازی، ذخيرةالدارين، ص 149؛ مامقانی، تنقيح المقال، ج 2، ص 178.

[8] . طوسی، رجال الطوسى، ص 76؛ نيز ر. ك: قهپایی، مجمع الرجال، ج 3، ص 288. در نسخه موجود رجال شيخ طوسى، نام مادر عبداللَّه بن حسن عليه السلام، رباب دختر امرى‏ء القيس بن عدى بن اوس بن جابر بن كعب بن عليم، از طايفه بنى كلب بن وبره، آمده است. اما به عقيده شمارى از رجال‏شناسان، اين سخن اشتباه است؛ زيرا رباب- با نياى مذكور- همسر امام حسين عليه السلام بوده است.( ر. ك. قاموس الرجال، ج 6، ص 317؛ معجم رجال الحديث، ج 10، ص 164- 165).

[9] . اردبیلی، جامع الرواة، ج 1، ص 481؛ حائری مازندرانی، منتهى المقال، ج 4، ص 175؛ مامقانی، تنقيح المقال، ج 2، ص 178، مامقانى در توجيه اين نظريه كه مادر عبداللَّه بن حسن عليه السلام، ام‏رباب، بوده است- بدون ذكر سند- چنين مى‏نويسد: امرئ القيس( پدر امّ‏رباب)، در زمان خليفه دوم، وارد مدينه شد و سه دختر داشت. امام على عليه السلام يكى از دختران وى را خود به همسرى برگزيد و از آن دو ديگر، يكى را به نام« رباب» به همسرى امام حسين عليه السلام درآورد؛ و دختر ديگر را كه كنيه ‏اش« ام‏رباب» بود، به همسرى امام حسن عليه السلام. البته بر اين نظريه نيز اشكال شده است.( ر. ك. شوشتری، قاموس الرجال، ج 6، ص 317).

[10] . طبری، تاریخ طبری ، ج۵، ص۴۵۱-۴۵۰؛ مفید، ارشاد، ج۲، ص۱۱۱

[11] . همان.

[12] . علی بن مجد الدین عمری، المجدى فى انساب الطالبيّين، ص 19؛ طبرسی، اعلام الورى، ص 214، در اين كتاب اخير آمده است كه عبداللَّه بن حسن عليه السلام پيش از رسيدن به وصال همسرش به شهادت رسيد.

[13] . ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج 5، ص 204- 205.

[14] . خوارزمی، مقتل الحسين عليه السلام، ج 2، ص 32.

[15] . ابن شهر آشوب، مناقب آل ابى‏طالب، ج 4، ص 115. در اين كتاب آمده است كه قاتل عبداللَّه بن حسن عليه السلام صورتش سياه شد. درتذكرة الخواص( ص 229)، نام قاتل عبداللَّه بن حسن عليه السلام، سعد بن عمر بن نفيل ازدى گفته شده است.

[16] . ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج 5، ص 205.

[17] . سید ابن طاووس، الاقبال، ج 3، ص 75.

در معدودى از منابع نقل شده كه امام حسن عليه السلام دو پسر به نام عبداللَّه و عبداللَّه اصغر داشته است. اما همين منابع، وقتى فرزندان شهيد امام حسن عليه السلام در كربلا را نام مى ‏برند، فقط از يك عبداللَّه بن حسن عليه السلام ياد مى ‏كنند.( ر. ك. سبط ابن الجوزی، تذكرة الخواص، ص 194- 195 و 229؛ سید جعفر اعرجی، مناهل الضرب، ص 89- 90). در چند كتاب متأخّر نيز از عبداللَّه اكبر و عبداللَّه اصغر، به عنوان فرزندان امام حسن عليه السلام و شهيد كربلا ياد شده است؛ و آنچه را كه در منابع كهن درباره عبداللَّه بن حسن عليه السلام آمده، بخشى را براى عبداللَّه اكبر و بخشى را براى عبداللَّه اصغر بازگو كرده‏ اند.( ر. ك. ذبیح الله محلاتی، فرسان الهيجاء، ج 1، ص 238- 240؛ ياران پايدار، ص 101- 103؛ محمد تقی کاشانی(سپهر)، ناسخ التواريخ، ج 2، ص 329- 330؛ دائرة المعارف الحسينيّة، ج 5، ص 163 و ج 6، ص 257؛ مقرم، مقتل الحسين عليه السلام، ص 264 و 280، منشورات شريف رضى؛ سید ابراهیم زنجانی، وسيلة الدارين، ص 248- 250) در پاره‏اى از اين كتاب‏ها از فرزندان امام حسن به نام‏هاى عبداللَّه بن حسن عليه السلام( بدون لقب« اصغر») و عبداللَّه اكبر نام برده شده است. مؤلف« وسيلة الدارين» مى‏ گويد: به گمان من عبداللَّه اكبر، همان عبداللَّه بن حسن عليه السلام است؛ و امام حسن عليه السلام دو فرزند به نام عبداللَّه نداشته است.

همچنين پاره ‏اى مآخذ نقل كرده ‏اند كه عبداللَّه بن حسن عليه السلام همان ابوبكر بن حسن عليه السلام است.( ر. ك. علی بن مجد الدین عمری، المجدى فى انساب الطالبيّين، ص 19؛ سید داودی، عمدة الطالب، ص 68؛ مقرم، مقتل الحسين عليه السلام، ص 264، منشورات شريف رضى.)، ولى بيشتر مآخذ اين دو نفر و قاتلين آنها را جداگانه معرفى نموده ‏اند.
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
رنگ خدا
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
پنجره
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان