کد خبر: ۳۲۰۰۴
تاریخ انتشار: ۲۷ شهريور ۱۴۰۱ - ۱۸:۳۳-18 September 2022
آیا حجاب امری فردی و غیر اجتماعی است؟ طبیعتا خیر؛ حجاب به عنوان نوعی از پوشش است.
آیا پوشش افراد در جامعه امر فردی است؟ جز چند نقطه محدود در چند جزیره و … در اغلب جوامع آزادی به معنی مطلق آن در پوشش زن و‌ مرد ممکن نیست.‏۲. یعنی اینکه کسی نمی‌تواند برهنه وارد محیط اجتماعی بشود. بنابراین این اجبار چه چادر باشد چه لباس دو تیکه در ماهیت فرقی نمیکند هر دو اجبار پوشش است. 
تفاوت در مرز است؛ مرز کجاست؟ یا شرع است یا عرف در هر صورت ماهیتا پوشش امر اختیاری نیست.‏

پس مسئله آزادی حجاب مسئله اخلاق یا حق اجتماعی نیست بلکه محل چالش تعارض عرف و شرع غیر معروف است؛ مسئله مصلحت اجتماعی است نه حق اجتماعی. بنابراین محل چالش این است که آیا می‌توان در جامعه امر غیر معروف مشروع را اجباری کرد یا نه؟ عرف اکثریت است؟ خیر عرف چیزی است که جامعه با آن مسئله ندارد یعنی ممکن است فقط ده درصد یک جامعه مصداق مثلا بی حجابی باشند اما وقتی برای جامعه این امر امر قبیحی نیست، منکر نیست این رفتار در حال عرفی شدن است.

قانون چیست؟ قانون شکل مدون و دارای حامی قوه قهریه هنجار اجتماعی است.‏ یعنی قانون تثبیت شده‌ی هنجار است. هنجار از کجا می‌آید؟ ارزش های جامعه مثل دین. بنابراین قانونی که پشتوانه هنجاری ندارد جوهری است روی کاغذ! حد عمل قدرت قهریه بسیار بستگی به نسبت عددی مجرم به کل جامعه دارد.

یعنی وقتی دزدی منکر است و قبیح است که در یک شهر ده میلیونی مثلا دو هزار دزد باشد وقتی این عدد شد دو میلیون نفر دیگر قدرت قهریه کار نمیکند. «جرم اجتماعی» شده یعنی قانون لق شده؛ روی هواست. یعنی اساسا قانون هنجار نیست.‏

با این مقدمات علی رغم اینکه حجاب اجباری می تواند مشروع باشد زمینه تحقق آن فراهم نیست چیزی شبیه خلافت امیرالمومنین که زمینه تحقق اش فراهم نشد و حضرت کناره گرفت و قطعا جایگاه ولایت در ادبیات دینی قابل قیاس با موضوع حجاب نیست.‏

آیا اساسا حجاب در ایران اجباری است؟ خیر. حجاب یک حدود مشخص شرعی دارد که مطلق است و نسبیت ندارد. یعنی ما چیزی بنام بدحجاب در ادبیات دینی نداریم. آن که یک تار موی اش بیرون است هم بی حجاب است اما کسی معترض آن نمی شود. تیغ زدن ریش هم مشروع نیست و حتی پیراهن آستین کوتاه مردانه.‏

دقیقا با همان منطق کسی با یک تار مو برخورد نمی کند و با تیغ زدن صورت برخورد نمی کند می توان از کنار آنکه اصلا روسری سر نمی کند هم گذشت. اینکه نظام با یک وجب موی بیرون کنار آمده و با سه وجبش نه، هر دلیلی داشته باشد حداقل وجه شرعی و دینی ندارد.‏ آیا کارکرد حجاب جلوگیری از تحریک مردان است؟ تا حالا با خودتان فکر کردید چرا نمایش زن بی حجاب خارجی در تلوزیون آزاد است اما زن بی حجاب ایرانی خیر؟ اگر قرار به تحریک باشد زن خارجی از تحریک کننده تر نباشد کمتر نیست. حتی ما الزامی هم برای حجاب زن غیر مسلمان نداریم و تعزیر آن نیز منتفی است که بتوان اجبار بر آن وضع کرد. 

در هر صورت این نمایش زن بی حجاب غیر مسلمان به این بر می گردد که اصل آن به قاعده "شان زن مسلمان" بر می گردد نه تحریک مردم مسلمان وگرنه برای مرد مسلمان تحریک زن مسلمان و غیر مسلمان که فرقی نمی کند.‏

بحث التذاذ اساسا بحث نگاه است نه پوشش و صد در صد نسبی و وابسته به فرد است. اصلا بر اساس آن نمی توان قاعده اجتماعی گذاشت. فرد اگر با نگاه به چوب درخت هم لذت ببرد نباید نگاه کند. این اصلا ربطی به زن ندارد.‏ 
حالا اینکه بعد از انقلاب به این نتیجه رسیدند تا گردن و بازو و زانوی زن غیر مسلمان اشکال ندارد بقیه‌اش اشکال دارد مبنایش را نمی دانم ولی حداقل مبنای فقهی ندارد
واقعیت امروز پوشش در جامعه این است که ما مطلقا با حجاب روبرو نیستیم؛ چیزی که هست از بی حجاب محرک‌تر و جذاب‌تر است.‏

شما از مرد خارج رفته بپرس کدام جذاب‌تر است این ترکیب روسری و مانتو و آرایش و چسبندگی لباس امروز در خیابان تهران یا پوشش زن در دبی و استانبول و ...؟ بنابراین در عمل غرض برعکس حاصل شده است.

چیزی که مشخص است آنچه مسئله است روسری است نه حجاب وگرنه این اسمش حجاب نیست.‏ جمهوری اسلامی نمی خواهد کم بیاورد. هر روسری پرچم اقتدار جمهوری اسلامی بر سر هر زن است و نشانی از سرکوب عرف و خواست عمومی. اصلا مسئله نه دین است نه اجتماع. مسئله قدرت است، امر سیاسی است نه فرهنگی وگرنه در همین جمهوری اسلامی سالها فیلترشکن هم فروخته شد و ملت هم سالها با همین فیلتر شکن ها پورنوگرافی هم دیدن و کسی دغدغه نداشت. اما پای سیاست که برسد یک هفته کل اینترنت را هم قطع خواهد کرد.

مسئله این است که آزادی خواهی حجاب اگر به عنوان یک جنبش اجتماعی به ثمر برسد خون تازه ای است به جان جامعه ایران.‏ آن وقت امیدوار می‌شود و می‌رود دنبال بقیه آزادی ها. مسئله این است و بارها هم گفته شده که حجاب اولین سنگر است سقوط کند فردا می‌خواهد دسترسی به اینترنت و حساب و کتاب بنیادها و نهادها و ... هم آزاد بشود.

می گویند اگر این را آزاد کنیم فردا باید با آزادی بیکینی بجنگیم. بله‏. واقعیت اینکه این مسیر ته‌اش همین است. ولی یکی توضیح دهد که مبنای فقهی‌ای که می‌توان از یک تار مو گذشت اما از بیکینی نگذشت چیست؟ می‌خواهم بدانم این مبنای نسبی به حجاب از کجا آمده؟ بله این جنگ جنگ فرهنگ است اگر روزی بیکینی هم عرف شود و ناهنجار تلقی نشود آن را هم باید آزاد کنی.‏

وقتی شما قاعده جنگ فرهنگ و ارزش را رها کردی و دست به دامن نیروی قهریه شدی هر روز باید عقب تر بروی. چهل سال با انحصار تعلیم و تربیت و صداوسیما و ... هنوز از ترس بیکینی پوشی ملت دو دستی به روسری چسبیدی یعنی که خودت هم قبول داری سرعت عرف از توانایی تو بیشتر است.‏

نیروی قهریه فرهنگ ساز نیست؟ چرا هست. نیروی قهریه تا زمانی که هنجار از آن حمایت کند کارایی دارد بنابراین می تواند مانع تغییر عرف شود می تواند فرهنگی که از حمایت هنجار جامعه برخوردار باشد را ایجاد کند. اساسا نیروی قهریه برای همین است که از هنجار اجتماع و ارزش های جامعه دفاع کند. 

‏نیروی قهریه فرهنگ ساز نیست؟ چرا هست. نیروی قهریه تا زمانی که هنجار از آن حمایت کند کارایی دارد بنابراین می تواند مانع تغییر عرف شود می تواند فرهنگی که از حمایت هنجار جامعه برخوردار باشد را ایجاد کند. اساسا نیروی قهریه برای همین است که از هنجار اجتماع و ارزش های جامعه دفاع کند‏. اما توانایی هنجار سازی ندارد. قانون فرزند فرهنگ و هنجار است فرزند نمی تواند مادر را بزاید فقط می‌تواند از مادرش حفاظت کند. 

آقایان! اینکه این روش شما با خود شما و حکومتتان چه می‌کند برای من حداقل مهم نیست. خود دانید! مسئله این است که جنگیدن اقلیت با هنجار اکثریت پر هزینه است.‏ تنش زا است، خون ریزی دارد و این وسط شما در هاله امن شهرک محلاتی و دبیرستان فرهنگ و دانشگاه امام صادق و مرکز تفریحی طلاییه و اینها هستید. ما داریم با این مردم زندگی می کنیم. سلام و علیک داریم با اینها. ما جای شما خجالت می کشیم. ما جای شما فحش می خوریم. مردم آنقدر می‌فهمند که‏ حساب شما و دین را جدا کنند.

مردم می دانند کاسب کیست و عاشق کیست. مسئله این است که مردم خیلی نمی‌توانند بین ما و شما تفاوت قائل شوند. ما ریشوها و ما چادری‌ها با شما یکی می‌شویم. هزینه بادی که شما می‌کارید را ما درو می‌کنیم. این خشمی که شما می‌کارید دامن همه ایران را خواهد گرفت‏پی نوشت:

این یادداشت مفصل را برادر عزیزم سید محمدرضا اصنافی ‎در اینستاگرام نوشته است و من اینجا صرفا بازنشرش کردم.

به نظرم طرح بحث خوبی در مورد نگاه جریان جدید عدالتخواهی به پدیده ‎حجاب اجباری است و سنگ بنای مناسبی برای بحث و گفت و گو است.

وحید اشتری 

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
آیا گشت ارشاد در اهداف خود موفق بوده است؟
بله
خیر
آخرین اخبار
چشم انداز
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
پنجره
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان