کد خبر: ۳۱۶۳۷
تاریخ انتشار: ۱۵ مرداد ۱۴۰۱ - ۰۰:۲۱-06 August 2022
جمعه ۱۴ مرداد، یکصد و شانزدهمین سالروز پیروزی انقلاب مشروطیت است که برای نزدیک به بیست سال سلطنت مطلقه در ایران را متوقف نمود، تا اینکه رضا خان سواد کوهی و بعد از او فرزند او، محمد رضا شاه، آنرا دوباره برقرار کردند که تا سال ۱۳۵۷ ادامه داشت، که بعد مارا گرفتار ولایت مطلقه فقیه نمود.
البته انقلاب مشروطیت ایران، مانند همه انقلاب ها، دارای زمینه‌های قبلی‌ بود، که نشانه‌های آن از سالها قبل از انقلاب در جامعه ایران ظهور کرده بود. بخصوص قائم مقام فراهانی [۱۲۱۴ - ۱۱۵۸]، میرزا تقی‌ خان فراهانی، امیر کبیر [۱۲۳۰ - ۱۱۸۶]، و میرزا حسین قزوینی، ملقب به مشیر الدوله و سپهسالار [۱۲۶۰ - ۱۲۰۶] سه صدر اعظم کشور بودند که کوشیده بودند در ایران تحت حکومت پادشاهی مطلقه قاجار اصلاحاتی انجام دهند، و موفقیت‌هایی‌ هم داشتند.

شرایط کشور در آن زمان بسیار بد بود، و مردم دنبال بهانه‌ای برای اعتراض بودند، و آنرا نیز یافتند. در اسفند ۱۲۸۳ ۲۰۰ نفر از بازاریان به لباس روحانی که جوزف نوز Joseph Naus وزیر بلژیکی گمرکات دولت مظفر الدینشاه در یک جشن بالماسکه پوشیده بود اعتراض کردند. 

در فروردین ۱۲۸۴ بازار به نشانه اعتراض بسته شد، که تا دو هفته ادامه یافت. ماه بعد جلسه‌ای مخفی‌ با شرکت ۵۷ روشنفکر زمان تشکیل شد که به دنبال حکومت دموکراتیک بود، که برای هدف خود فعالیت‌هایی‌ نیز کردند، از جمله نشر آثار اروپایی درباره حکومت دموکراتیک.

در آذر ۱۲۸۴، علاءالدوله حاکم تهران برای پایین آوردن قیمت شکر دو بازاری خوشنام را فلک کرد، که دوباره باعث اعتراض و حتی زد و خورد شد، و ۲۰۰۰ نفر از مردم به رهبری دو روحانی مهم آن زمان، سید محمد طباطبایی و سید عبد الله بهبهانی، در حرام شاه عبد الظیم بست نشستند. اعتراض‌ها همچنان ادامه یادت و به بست نشینی در سفارت بریتانیا در تهران در تیر ۱۲۸۵ رسید.

سر انجام، در ۱۳ مرداد ۱۲۸۵، حکم مظفر الدین شاه برای تشکیل مجلس شورای ملی‌ صادر شد، ولی‌ مورد قبول مشروطه خواهان قرار نگرفت چون در آن نامی‌ از "ملت" نیامده بود. روز بعد، ۱۴ مرداد، فرمان دیگری صادر شد که از "مجلس شورای اسلامی" نام برده شده بود که آنهم مورد اعتراض قرار گرفت، که در ۱۸ مرداد با خواست مردم، یعنی‌ تشکیل مجلس شورای ملی‌، موافقت شد. 

اولین مجلس شورای ملی‌ در ۱۴ مهر ۱۲۸۵ در تهران با ۱۵۶ نماینده تشکیل شد، که در عمر نزدیک به ۲۰ ماه خود، قبل از استبداد صغیر، بسیاری از قوانین مترقی آن زمان را تصویب نمود. استبداد صغیر هم با مجاهدت‌های مردم به فرماندهی ستار خان و باقر خان شکست خورد.

بدین ترتیب، بعد از ژاپن ایران دومین کشور آسیایی بود که دارای قانون اساسی‌ شد که اختیارات شاه را به شدت محدود نمود، و در عوض اختیارات گسترده‌ای به مجلس داد. روزنامه‌ها و مجلات اروپایی از آن تحت عنوان "بیداری ایرانیان" یاد کردند.

تمامی دستاورد‌های آن انقلاب مردمی توسط رضا شاه نابود شد. نه مجلس مستقل داشتیم؛ نه عدالتخانه [قوه قضاییه] واقعا بی‌ طرف بود، و نه شاه مقام تشریفاتی. متاسفانه بعد از ۱۱۶ سال هنوز اندر خم کوچه برای رسیدن به جمهوری دموکراتیک هستیم. 

یاد همه میهندوستان آن دوران گرامی‌ باد.

محمد سهیمی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
آیا گشت ارشاد در اهداف خود موفق بوده است؟
بله
خیر
آخرین اخبار
چشم انداز
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان