کد خبر: ۳۱۶۰۶
تاریخ انتشار: ۱۲ مرداد ۱۴۰۱ - ۰۹:۵۴-03 August 2022
هر گوشه را که نگاه می‌کنی، تصویری از زحمتِ اخیرِ آن تلسکوبِ فضاییِ کذایی به چشم‌ت می‌آید که اعماق زمان و مکان را درنوردیده و رنگ‌و‌لعاب‌ دست‌رنج‌ش ما را «به وجد می‌آورد» و زبان‌مان را به «چیست این سقفِ بلند ساده‌ی بسیارنقش» می‌گشاید.
اما آیا واقعا به وجد می‌آییم از دیدنِ این تصاویر؟ آیا واقعا حس قلبی ما با دیدنِ آن ابتهاج خواهد بود؟ شاید؛ شاید هم نه. 

عِلم خوش‌حال می‌شود از این‌که قدم‌به‌قدم در عالَم پیش می‌رود و سیطره‌ی تبیینیِ خود را افزایش می‌دهد. اما با هر قدمی که پیش می‌رود، به معارضه برمی‌خیزد با خاطره‌ی قدیمی ما از آسمان. در آن خاطره‌، آسمان سقفی در بالا بود و همین عُلُوِ مکانی‌اش با نوعی عُلُوِ تشریفی پیوند می‌خورْد. شاید خیال کنیم که شرافتِ «امرِ عالی» بر «امر سافل» صرفا در استعاره‌های زبانی ما جریان دارد اما حقیقت آن است که استعاره‌ها گاهی باقی‌مانده‌ی استعمالات حقیقیِ سابق‌اند که در پستوهای ذهن‌مان جریان داشته‌اند. دست‌کم می‌دانیم که قرن‌ها عالمانِ طبیعیات و مابعدالطبیعه می‌کوشیدند امر سماوی و امر عِلوی را به هم پیوند بزنند و با یک‌دیگر توضیح بدهند. 
 
اما حالا ما نه با سلسله‌مراتبِ کائنات که با فضایی یک‌دست و یک‌نواخت مواجه‌ایم؛ فضایی که چنان در آن غوطه‌وریم که دیگر جهت‌ها از معنا افتاده‌اند. تصویرها هرچه عمق‌شان بیش‌تر می‌شود و جزییات دورتری از عالَم را نشان‌مان می‌دهند، بیش‌از‌پیش در مقامِ تأیید همین یک‌دستیِ عالَم برمی‌آیند. دیگر بالا و پایین معنایی ندارد. دیگر «دیگریِ» متعالیِ برنشسته بر صدر افلاک معنایی ندارد. دیگر هیچ چیزی معنایی ندارد اگر آن «دیگریِ» متعالی معنا نداشته باشد.  

با هر قدمی که عِلم پیش می‌رود و قلب‌ش از ابتهاج آکنده می‌شود، انسانِ متوقع‌المعنا نومیدتر خواهد شد. او عظمتِ حیرت‌آورِ هریک از این تصویرها را یادآورِ زخمِ فقدانِ معنا می‌بیند و بسان تماشای صحنه‌ی مرگِ خدا، دل‌ش به غم می‌‌افتد. 

انسانِ غم‌زده در این زمانه چه کاری از دست‌ش برمی‌آید؟ آیا باید سر در گریبانِ پوچی فرو ببَرد و به نیستی زُل بزند؟ آیا باید دست‌به‌کار شود و ـــ‌برخلافِ «معنا»داریِ کهن که به چیزی اورای طبیعت اشاره داشت‌ـــ در دلِ همین نظمِ درون‌ماندگارِ عالَم «معنا»یی ببافد و پیش برود؟ 

شاید باید پذیرفت که در عصرِ فقدان معنا و محتوا، باید ــ‌بی‌ذره‌ای امید به توفیق‌ــ تلاش کرد تا معنا و محتوا را از دلِ فرم و صورت بیرون کشید؛ البته که چنین تلاشی غم‌بار خواهد بود اما چه باک؛ «تلاش مهم‌ترین اقدام بشر است.»

حامد قدیری

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
آیا گشت ارشاد در اهداف خود موفق بوده است؟
بله
خیر
آخرین اخبار
چشم انداز
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان