کد خبر: ۳۱۵۸۲
تاریخ انتشار: ۱۰ مرداد ۱۴۰۱ - ۱۳:۳۳-01 August 2022
بحث درباره مدرنیته (modernity) و مدرنیزاسیون (modernization) گویا هنوز به پایان نرسیده است.
پست مدرن ها هم نتوانستند این بحث راخاتمه یافته تلقی کنند .ازمیان کتاب های خوب مربوط به نوسازی، ‌نوسازی زدایی (d-modernization )ونوسازی ستیزی (counter -modernization )کتاب «ذهن بی خانمان اثر پیتر برگر، بریجیت برگر وهانسفرید کلنر هنوز خواندنی است.

ذهن بی خانمان (the homeless mind) مبتنی است برذیک تفسیر خاص ازمدرنیته. تفسیری که تاکید می‌کند بر ایده پیشرفت (idea of progress) و فن باوری (technologism) و اکونومیسم و دیوان سالاری (bureaucracy ). نویسندگان  حتی به ما می گویند: «مسلما سرمایه داری نیرویی بسیار عمده اما -نه تنها نیرو -درایجاد مدرنیته بوده است ». (ذهن بی خانمان ترجمه محمدساوجی ص ۱۰۷).».

بخش آخر کتاب هم درباره جوامعی است که دربرابر نوسازی مقاومت می کنند .ضعیف ترین بخش کتاب بخش «مدرنیته وناخشنودی هایش »است وجالب ترین بخش آن نیز بخش «منسوخ شدن آبرو »است .این بخش هرچند تازگی دارد اما کم وکوتاه وگنگ نوشته شده .آبرو بویژه آزرم درجهان سنت چه نقشی دارد؟ و در جهان جدید چگونه وچرا منسوخ شده؟

این نسخ آزرم  آیا  فقط ملازمت باسرمایه داری دارد؟یابا فن سالاری وبروکراسی وحتی استعمار  نیز نسبتی دارد؟ مقاومت دربرابر مدرنیته هم به یک شکل نبوده ونیست . کنفرانس باندونگ ‌و اقدامات نهرو و سوکارنو و عبدالناصر نیز تنها رویکرد مقبول در آسیا و افریقا و آمریکای لاتین نبوده ونیست. زیرا همه کسانی که در برابر مدرنیته مقاومت کردند یابه نقد آن پرداختند انگیزه یکسانی نداشتند و ندارند.

چیزی که دراین کتاب غایب است این است که پاره ای از روشنفکران جهان سوم، مدرنیته  را مساوی با  تجدد آمرانه و سرمایه داری و گاه مساوی و ملازم با خود استعمار گرفته اند. همین عدم تفکیک ها ست که باعث شده که جلوه‌ها وجریان‌های گونه گونی از دل سنت گرایی و بنیادگرایی و ارتجاع درجهان سوم، تولید و تکوین ورواج پیداکنند وهنوز هم طرفدارانی داشته باشند.

به نظر می‌رسد که درباره مدرنیته و ریشه‌ها و میوه‌ها و مظاهرش، همچنان می‌توان تحقیق بهتری کرد. «ذهن بی خانمان» به ما می‌گوید: «اگر بتوان نوسازی راوضعیت بی خانمانی فرد توصیف کرد سوسیالیسم را هم می توان وعده خانه جدید فرد دانست گ» (همان ص ۱۳۹). این سخن گرچه جالب است و تازگی دارد اما آنجا که نویسندگان کتاب سوسیالیسم را مساوی با جماعت گرایی و دعوت به جماعت اولیه (primary community) می دانند (ص ۱۶۸) می‌توان با نویسندگان کتاب چون و چرا هم کرد.

مجتبی بشردوست
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
آیا گشت ارشاد در اهداف خود موفق بوده است؟
بله
خیر
آخرین اخبار
چشم انداز
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان