کد خبر: ۳۱۵۴۹
تاریخ انتشار: ۰۶ مرداد ۱۴۰۱ - ۱۶:۰۷-28 July 2022
به روایت قرآن/
مسئله حجاب در تاریخ معاصر ایران موضوع مناقشه برانگیز و پر حاشیه ای است. از زمان ظهور پهلوی اول و قانون "متحدالشکل نمودن البسه اتباع ایران در داخله مملکت" تا امروز، جامعه ایرانی در گذار از وضعیت سنتی به وضعیت امروزین در این موضوع دچار چالش های فراوانی بوده است.
 موضوع حجاب و در کل پوشش به عنوان موضوعی ظاهری و فردی که واجد آثار اجتماعی است در برزخ بین باور و رفتار، حق و تکلیف و آزادی و اجبار گرفتار آمده است. برزخ هایی که همواره سیاست گذاران بدون توجه به لزوم گذراندن افکار عممومی از آنها، به دنبال حاکم کردن ظواهر اجتماعی مد نظر خود با ابزارهای قانونی بوده اند. 

موضوع این نوشته اما بررسی این سیر تاریخی نیست. این که گشت ارشاد از اوایل انقلاب تا امروز با داعیه دوگانه اقامه امر به معروف و نهی منکر از سویی و اجرای قانون مصوب گشور از سوی دیگر به دنبال تثبیت نوع مشخصی از پوشش زنان در جامعه بوده و همواره با عدم توفیق روبرو شده است، بسایر محل تامل است. در این یادداشت قصد آن است که از زاویه  آیات قرآن این مسئله را مورد تحلیل قرار دهیم.  

اگر از منظر امر به معروف و نهی از منکر به پدیده گشت ارشاد را مورد بررسی قرار دهیم؛ طبعا " وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ" اولین آیه ای است که به ذهن متبادر می گردد.  مرجع ضمیر مورد اشاره در ابتدای آیه عبارت " يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا " است که دو آیه پیش از آن آمده است. بدین ترتیب آن گروه منتخب آمر به معروف و ناهی از منکر که پیش از آن می بایست "داعی الی الخیر"  باشند؛ جمعی از مومنین هستند .  

با تامل در همین مقدمات،  دو ابهام اولیه قابل مشاهده اند : 

اول اینکه آیا "گروه منتخب مومنین داعی الی الخیر" با " مامورین نیروی انتظامی" تا چه حد قابل انطباق هستند 

دوم اینکه " دعوت به خیر" که پیش زمینه ی امر به معروف و نهی از منکر است چگونه انجام شده است. 
 
در ادامه این که موفقیت مومنین در کاری که پیش رو دارند به چند عامل وابسته است. اول لزوم انطباق  داشتن صفت "مومن" بر افراد است . طبق آیات دوم  و سوم سوره مومنون " در نماز خویش خاشع اند و از بیهودگی روی گردانند" . صفت خشوع به معنای فروتنی در برابر خدا از ملکات صفات مومنین است که در رفتار اجتماعی با اوصافی همچون " إِذا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا کِراماً" یا " يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا وَإِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَامًا" از آنها یاد شده است. 

سوال اینجاست که رفتار و صفات مجریان امروز گشت ارشاد با کدامیک از این صفات انطباق دارد ؟ 
در ادبیات قرآنی ، موفقیت خواه در "نصر" و خواه در "فوز"  دیده شود، پاداشی است که از جانب خدا در ازای تلاش مومنانه نصیب مومنین می شود. مومنینی که در انجام وظیفه دینی خود مطیع بوده ، دچار منازعه نیستند و بر خطای خود پافشاری نمی کنند: " وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا" . در این شرایط است که "وَكَانَ حَقًّا عَلَيْنَا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ" .  
 
آنچه پیش از انقلاب اسلامی در ایران روی داد و جوانان آن روز را با وجود همه زمینه های مساعد و مهیا برای پیروی از سبک زندگی روز دنیا ، به سوی دین و رفتار دیندارانه و جانبازی در راه آرمان کشاند، تحول در "باور"های آنها بود . دعوت به خیر، آن بود که از جانب داعیان صاحب نَفسی چون امام خمینی و شهید مطهری و دکتر بهشتی و شریعتی انجام می شد و در جان افراد موثر افتاده و مجموعه باورهای آنان را دچار تحول می کرد. آن چادرها و محاسن، نه ریایی بودند و نه اجباری. این گونه بود که سنت " اِن تَنصُرُوا اللهَ یَنصُرکُم وَ یُثَبِّت اَقدامَکُم" به واسطه ی مدد دین خدا که از جانب مردم آغاز شده بود با موفقیت و پیروزی انقلاب و ثبات قدم مردم در این راه همراه شد.  
 
در برزخ بین باور و رفتار، گیاه ریاکاری می روید. رفتار بدون باور، عقیم و بی ریشه است. از برزخ بین اجبار و اختیار، طغیان و آنارشی حاصل می شود و از برزخ حق و تکلیف، فرصت طلبی یا بلاتکلیفی و تردید. برای حل هیچ کدام از این سه برزخ، نه ایده ای وجود دارد نه اندیشه ای و نه راهکار سنجیده شده اجتماعی و نه حتی تبشیر و انذار دینی بر اساس قرآن و سنت رسول الله.  
گشت ارشاد با روش فعلی ، صرفا ضابط قانونی است که به دنبال اجرای قوانین موضوعه و جلب مجرمین بر اساس آن است. 

اسم اسلامی بر چنین پدیده ای نهادن، جز سست کردن باور کسانی که هنوز باورمند به دین هستند و بیزارتر کردن کسانی که پایبند آداب دینی نیستند فایده ای نخواهد داشت. اگر هنوز این آرمان در میان است که " رایت الناس یدخلون فی دین الله افواجا" در این کشور جامه ی عمل بپوشد؛ راه رسیدن به آن استفاده از "نصر بالرعب" در برابر مردم کوچه و بازار نیست.

تحبیب بین قلوب مومنین و اصلاح امور جامعه مسلمین به " داعی الی الخیر" ، به " رحماء بینهم" نیازمند است و گرنه هر روز بیش از پیش شاهد همین " وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ" که هستیم، خواهیم بود.

آرش رازانی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
آیا گشت ارشاد در اهداف خود موفق بوده است؟
بله
خیر
آخرین اخبار
چشم انداز
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان