کد خبر: ۳۱۵۰۲
تاریخ انتشار: ۳۰ تير ۱۴۰۱ - ۰۹:۴۹-21 July 2022
واژه ژئوتوریسم از دو بخش " ژئو " که اشاره به جاذبه‌های زمین شناسی، ژئومورفولوژی و میراث معدن‌کاری دارد و " توریسم " به معنای گردشگری تشکیل شده‌است و به طور کلی با جاذبه های طبیعت بی جان سروکار دارد. این نوع گردشگری را با عنوان زمین گردشگری نیز می شناسند.
بیشتر مخاطبان ژئوتوریسم متخصصان و کارشناسان زمین شناسی و ژئومورفولوژی می باشند اما در برخی موارد گردشگران علاقه مند به طبیعت نیز در این نوع سفرها شرکت می کنند. در جریان فعالیت‌های زمین‌گردشگری، فرد تنها به تماشای پدیده های طبیعی نمی پردازد بلکه با مبانی پیدایش آنها نیز آشنا شده و اهمیت وجودی آنها را نیز بررسی می کند.

ژئوتوریسم شاخه ای از بوم گردی یا اکوتوریسم و رویکردی است جامع جهت حداکثر ساختن منافع حاصله از توریسم و گردشگری در منطقه و جامعه ی مقصد، حداقل ساختن تاثیرات و آسیب ها بر محیط زیست و همچنین کمک به ایجاد راهبردهای مورد نیاز در گسترش گردشگری مسئولانه. 

ژئوتوریسم نوعی از سفر است که موجب تقویت هویت جغرافیایی در یک منطقه می شود. هرچند این نوع از طبیعت گردی و گردشگری تعرف خاص خود را دارد اما باید دقت داشت که ژئوتوریسم همبستگی بسیار نزدیکی با بوم گردی یا اکوتوریسم داشته و تمامی اصول و مزایای اکوتوریسم در آن مصداق پیدا می کند.

تام هوز از انگلستان نخستین تعریف علمی از ژئوتوریسم را در سال ۱۹۹۵ به این صورت ارائه داد:

ژئوتوریسم ارائه‌ی امکانات خدماتی و تفسیری به منظور قادر ساختن گردشگران به کسب دانش و درک زمین شناسی و ژئومورفولوژی (با مشارکت آنها در توسعه‌ی علوم زمین)، فراتر از درک صرفاً زیبایی های محض یک مکان است.

ژئوتوریسم راهی برای توسعه پایدار

توسعه پایدار بر سه اصل پایداری بوم شناختی، پایداری اجتماعی – فرهنگی و پایداری اقتصادی استوار است. پایداری بوم شناختی ساز گار بودن توسعه با حفظ فرایندهای اساسی زیست محیطی، تنوع و گونه‌های زیستی را تضمین می کند. 

پایداری اجتماعی – فرهنگی سازگاری توسعه با فرهنگ و ارزش‌های مردمی و هویت جامعه را مورد بررسی قرار می دهد و پایداری اقتصادی توسعه کارآمد اقتصادی را مطالعه می کند تا منابع برای آیندگان نیز باقی بمانند.

گردشگری از عوامل اصلی توسعه پایدار در سطوح اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیست محیطی می باشد. ژئوتوریسم به عنوان یکی از زیر مجموعه گردشگری پایدار  محسوب می گردد و هدف آن حفظ منابع گردشگری در مقاصد است.

مقاصد ژئوتوریسم

یکی از مهم ترین مقاصد ژئوتوریستی، ژئوپارک ها هستند. ژئوپارک منطقه‌ای را شامل می شود که چندین پدیده بارز زمین‌شناسی در آن قرار دارد و میراث زمین شناختی آن ناحیه، با مدیریتی دقیق و مستمر،حفظ و نگهداری می‌شود. این محدوده باید بتواند در توسعه اقتصادی جوامع پیرامون خود نقش مؤثری ایفا نماید. در برخی ژئوپارک ها علاوه بر پدیده‌های زمین‌شناسی تعدادی از آثار تاریخی، بوم‌شناسی، باستان‌شناسی و میراث فرهنگی نیز دیده می شود.

مزایای ژئوتوریسم

صنعت گردشگری در جنبه های مختلف، آسیب هایی را به همراه دارد که از جمله مهم ترین آن ها می توان به تخریب طبیعت اشاره کرد. ژئوتوریسم یکی از شاخه های صنعت گردشگری است که نه تنها مخرب نیست بلکه از آسیب های محیطی نیز جلوگیری می کند؛ بنابراین می توان گفت یکی از مهم ترین مزایای ژئوتوریسم محافظت از منابع با ارزش زمین‌شناسی و ارائه ی راهکارهای عملی برای بهره برداری بیش تر از این منابع است.

از دیگر مزایای ژئوتوریسم می توان به آشنا ساختن نسل جوان و نیروهای غیر متخصص با پدیده های زمین‌شناسی و علل ایجاد آن، اشاره کرد. با پیشرفت روز افزون این صنعت جذاب، می توان درآمد بیش تری از این شاخه داشت، درآمدی که صرف نگهداری بهتر، از این پدیده های باارزش می شوند.

ژئوتوریسم در ایران

ساختار ژئومورفولوژیک و موقعیت جغرافیایی ایران به گونه ای است که پدیده های زمین شناسی نادر و حیرت انگیز در سرزمینمان به وفور یافت می شوند و از این رو ایران پتانسیل بسیار زیادی برای رشد و برگزاری تورهای ژئوتوریسم دارد.

برای بهره برداری از این پتانسیل ها، در هر کشوری، مناطقی تحت عنوان ژئوپارک تعریف و ایجاد می شوند. یونسکو ژئوپارک ها را اینگونه تعریف می کند: ” گستره ای است که چند پدیده کمیاب، برجسته و خاص زمین شناسی را در بر می گیرد و در آن جاذبه های طبیعی، تاریخی و فرهنگی ارزشمند نیز یافت شود. 

ژئوپارک ها برای بهره برداری از این جاذبه ها می بایست علاوه بر طرح ها و برنامه های گسترش، از برنامه های حفاظتی نیز برخوردار باشند و توان خود را جهت رشد اقتصادی جامعه محلی و جلب همکاری های مردمی به کار گیرند. از جمله ژئو پارک های ایران می توان به ژئوپارک راگه ، ژئو پارک قشم و ژئو پارک ارسباران اشاره کرد.

البته برای برگزاری برنامه های ژئوتوریسم و گردشگری زمین شناسی وجود ژئو پارک و یا سفر به آن ها الزامی نیست؛ می توان به محل هایی سفر کرد که شامل نمونه هایی از این پدیده ها باشند. پدیده هایی شناخته شده مانند چشمه های آبگرم و چشمه های منحصر به فردی مانند باداب سورت ، گل فشان های سیستان، گنبدهای نمکی و … نمونه هایی بسیار مناسب برای اجرای این برنامه ها هستند.

علاوه بر اینها در سال ۹۲ استان لرستان با دره شیرز ، دریاچه گهر و منطقه کوهدشت بعنوان پایتخت ژئوتوریسم ایران انتخاب شد. قریب به ۱۱ هزار سال پیش ابر زمین لغزشی در دامنه های کبیر کوه رخ داده است که در نوع خود بی نظیر است. به طور کلی این استان با طبیعت بی بدیل و مناظر حیرت انگیز و جاذبه های طبیعت گردی فروانش ظرفیت بسیار بالایی در برگزاری برنامه های ژئوتوریسم دارد و در همین راستا بعنوان موزه ژئوتوریسم ایران انتخاب شده است.



منابع: وبسایت کارناوال، ایی کاروان
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
آیا گشت ارشاد در اهداف خود موفق بوده است؟
بله
خیر
آخرین اخبار
چشم انداز
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان