کد خبر: ۳۱۴۶۴
تاریخ انتشار: ۲۶ تير ۱۴۰۱ - ۱۰:۰۱-17 July 2022
جوزف ماسکلی در کتاب مهم خود به نام "پنچ فن فیلمبرداری" نمای نقطه دید را از نمای سوبژکتیو منفک می‌کند.
و آن را به سه واریاسیون تقسیم می‌کند:

نمای نقطه دید: "زوایای دوربین صحنه را از زاویه‌دیدِ خاص بازیگر ضبط می‌کند. زاویه‌دید زاویه‌ای است ابژکتیو، ولی از آن‌رو که بین زوایای ابژکتیو و سوبژکتیو قرار می‌گیرد، می‌باید در مقوله‌ای جدا دسته‌بندی شده و توجهی ویژه بدان شود. 

نمای زاویه‌دید همان‌قدر به نمای ذهنی می تواند نزدیک شود که نمایی عینی می‌تواند چنین کند - و کماکان عینی بماند. دوربین در راستای  بازیگر ذهنی جا می‌گیرد، که زاویه‌دیدش به نمایش درمی‌آید – تا که مخاطب تأثر تنگاتنگ ایستادن دربرابر بازیگر بیرون از صحنه را در خود بیابد. 

تماشاگر واقعه را از چشم بازیگر نمی‌بیند، همان‌طور که در نمایی ذهنی که در آن دوربین جای خود را با بازیگر صحنه معاوضه می‌کند. تماشاگر واقعه را از زاویه‌دید بازیگر می‌بیند، چنان‌که گویی در کنار وی باشد. بنابراین، زاویه‌ی دوربین عینی می‌ماند، چراکه مشاهده‌گری‌ست نادیده که در کنش درگیر نشده‌ است".

۱. نقطه دید ابزار یا وسایل: هر چیزی را که شخصیت حمل می کند و در کادر دیده می شود و مخاطب امکان دیدن وسیله قابل حمل را دارد

۲. نقطه دید دوم شخص: این نما معادل دوربین همراه است. ما پشت سر شخصیت تجربه هایی که او می کند را مشاهده می کنیم. ولی در واقع با شخصیت یکی نمی شویم و حضو متجسد کالبد شخصیت همواره فاصله ای بین مخاطب و شخصیت می گذارد.

۳. نقطه دید اشیا: از دیدگاه شی بی جان و یا شیئ متحرک

در تعریف ماسکلی درواقع دوربین در نمای نقطه دید به درون سر بازیگر نمی رود و از کنار بازیگر آنچه را که او مشاهده می کند ضبط می کند. و اساس تفاوت بر مشاهده گر بودن  و کنش مند بودن استوار است. به عبارتی دیگر چنانچه شخصیت که ما از زاویه دید او صحنه را می بینیم اگر صرفا مشاهده گر باشد این نمای نقطه دید است و چناچه در صحنه و در واقعه نقش داشته باشد یا بنوعی نقش داشته باشیم مواجهه ما با حوادث قابل حس و تجربه می شود و  این نمای سوبژکتیو، تعریف ماسکلی نمای نقطه دید را نمای نیمه سوبژکتیو معرفی می کند. 

ماسکلی در کتابش زاویه سوبژکتیو را اینطور تعریف می کند:" دوربین به بدن سوژه متصل است و معمولا رو به سوژه است، چنان‌که دوربین بخشی از تجربه‌ی سوژه شود".

چنین تعریفی بیشتر جنبه پراگماتیستی دارد تا جنبه تئوریک. مای مخاطب برای آنالیز نماها وقتی که دوربین جای شخصیت می بیند در واقع با نمای نقطه دید شخصیت طرفیم که اساسا سوبژکتیو است. تنها جایی که بازیگران می توانند مستقیما به دوربین بنگرند و البته به ما نگاه کنند و اگر جنبه آپاراتوس سینما را کنار زنیم در واقع بازیگر مقابل به ما یعنی مخاطب نگاه می کند چرا که در مقابل او جای شخصیت را دوربین گرفته است.

دوربین یعنی چشم مخاطب.

همانطور که از عنوان مقاله بر می آید مسئله این متن تمایز بین نمای سوبژکتیو و ابژکتیو است. ما نمای نقطه دید را که در تعریف با نمای سوبژکتیو همپوشانی دارد را معادل نمای سوبژکتیو بکار می بریم و در واقع نمایی است ابژکتیو از منظر بازیگر. مثال های معروف و در یادها مانده نماهای سوبژکتیو و نمای نقطه دید که در کتاب «آناتومی فرم» آورده شده: در "خوشه های خشم" جان فورد زمانی که جاد(هنری فوندا) در سفر از شهر هورویل می گذرد، اهالی شهر در حال کنار رفتن از مسیر اتومبیل، مستقیم به دوربین نگاه می کنند. آنها جاد را نگاه می کنند و درواقع او را نمی بینند. آنها ما را نگاه می کنند و در حقیقت این ماییم که جای جاد پشت رل نشسته ایم و از چشم او این همه بدبختی و ادبار را مشاهده می کنیم.

فیلم "بانویی در دریاچه" رابرت مونتگمری نمونه ناموفق این تکنیک در سینماست. چرا که کل فیلم از نمای نقطه دید فیلیپ مارلو(رابرت مونتگمری) است و ما در کل فیلم غیر از یک نمایی که در آینه دیده می شود او را نمی بینیم. و در واقع بازیگر دیگری هم او را نمی بیند. و تماما بازیگران ما را می بینند و ما هستیم که فیلم را بازی می کنیم و به پیش می بریم. مشکل اساسی آنجایی است که چون دوربین سوبژکتیو رابطه یک طرفه ای با واقعیت برقرار می کند بنابراین نباید کل فیلم را در بر گیرد. متداول است که نمای نقطه دید بصورت محدود و در نماها و یا صحنه های خاصی استفاده شود.

فیلم "گذرگاه تاریگ" دلمر دیوس نیم ساعت اولش از زاویه وینسنت پاری(همفری بوگارت) است.

نمونه معروف نمای نقطه دید یکی از نماهای پایانی فیلم «طلسم شده» هیچکاک است زمانی که نقاب از چهره دکتر مورشیسون کنار می رود و معلوم می شود او مدیر قبلی بیمارستان روانی را به قتل رسانده است. 

موریسون هفت تیری به طرف متهم کننده اش می گیرد و سپس آن را به طرف خود می چرخاند تا خودش را هدف قرار دهد. نمای درشت هفت تیری که مورشیسون با آن خودکشی می کند، یک نمای دیدگاه است و هفت تیر را از دید خود او نشان می دهد که آن را به طرف خود بر می گرداند. از دیگر فیلم هایی که از این زاویه دوربین استفاده کرده اند:"دکتر جکیل و آقای هاید" روبن مامولیان،"فیلم" آلن اشنایدر به نویسندگی ساموئل بکت،"لباس غواصی و پروانه" جولیان اشنابل،"ورود به خلا" گاسپار نوئه

در زوایای دوربین زاویه ای وجود دارد تحت عنوان زاویه نما معکوس. نمای گفتگوی دو نفره ای را در نظر بگیرید که در آن جای ناظر-منظور مدام عوض می شود."دو نما به تناوب جای یکدیگر را می گیرند و در قاب بندی اندازه عموما مدیوم کلوز است. معمولا به این صورت است که به ما ابتدا کسی را نشان می دهند که دارد می بیند و سپس آن چیزی را که او دارد می بیند. اینجا یکی از محل های تفاوت و خاص و ویژه بودن مدیوم سینماست. 

در واقع در صحنه گفتگو نمی توان مشخص کرد که کدام نما سوبژکتیو است و یا کدام نما ابژکتیو زیرا آنچه که در تصویر نخست دیده می شود از پیش سوبژکتیو است، یا همان ناظر، و در تصویر دوم، منظور(شئ یا چیز دیده شده)ممکن است همانقدر نشان داده شود که برای شخص ناظر نشان داده می شود." بنابراین نماهای معکوس نماهایی نیمه سوبژکتیو هستند.

غالب نماهایی که با جرثقیل گرفته می شود و یا نماهای افقی و عمودی و کلیه تراکینگ ها و همچنین زوم ها و اینسرت ها نماهای مولف-کاگردان نامیده می شوند و نماهایی ابژکتیو اند. در نگاه اول زوم ها علی الخصوص اکستریم کلوز آپ ها نماهایی سوبژکتیو می نمایند اما در واقعیت چشم انسانها قابلیت نزدیک نمایی را ندارد. 

گرچه در این نماها اساسا مخاطب وارد شخصیت می شود و بخشی از آنچه که بر شخصیت می گذرد را تجربه می کند و بنوعی منفعل نیست و بیانگر حالات و احساسات شخصیت است اما زاویه نما صرفا یک مشاهده گر بیرونی است که کارگردان در مرحله ای قبل از فیلمبرداری در دکوپاژ و استوری برد (مراحلی که از سوبژکتیویته ی کارگردان یکبار عبور می کند) چنین خواسته  به سبک پردازی و بیان خاص خود از مواجهه با داستان و شخصیت هایش برسد.

 نماهای چشم چرانی یا نماهای خیره هم جزو نماهای سوبژکتیو محسوب می شوند. مثال معروف آن در «روانی» هیچکاک.


کانال رقص قلم هفت آسمان
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
آیا گشت ارشاد در اهداف خود موفق بوده است؟
بله
خیر
آخرین اخبار
چشم انداز
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان