کد خبر: ۳۱۲۸۹
تاریخ انتشار: ۰۸ تير ۱۴۰۱ - ۱۵:۳۹-29 June 2022
گویند جمشید را جامی بود که چون در آن نگریستی احوال جهان و اسرار نهان بدیدی و از ورای حجابِ زمان و بُعدِ مکان آنچه خواستی مشاهده کردی.
این جام را به کیخسرو نیز نسبت دهند چنانکه در شعرِ حافظ به جام کیخسرو برمی‌خوریم و جامِ اسکندر نیز در دیوان حافظ(نسخ قدیمه) به چشم می‌خورد. ظاهراً نسبت این جامِ آینه‌کردار به جمشید  از اینجا نشأت کرده است که طبق روایات کُهن جمشید به فرِّ ایزدی دیوان را در آباد کردن جهان به کار واداشت و معادن از دل کوه‌ها استخراج کرد و گوهر از دریا به در آورد و رازهای طبیعت آشکار کرد...

مولّف فرهنگ نظام دربارۀ جامِ جم چنین گوید: « جام جم و جام جمشید و جام جهان‌آرا و جامِ جهان‌نما، همه نام جامی است که جمشید پادشاه افسانه‌ای خیلی قدیم ایران داشته و از آن احوال عالم را استخراج می‌کرده. معلوم نیست که جام مذکور همان جام شراب جمشید بوده که از آن کار استخراج هم گرفته می‌شده یا دو جام داشته. هر ملّت قدیم عالم معتقد بوده که آتش را ایشان کشف کردند و لباس پوشیدن و پختن غذا و زندگی در خانه و شهر و غیر آنها همه را ایشان پیدا کردند از جمله معتقد بودند که شراب را جمشید بر سبیل اتفاق پیدا کرده... 

به این طور شراب کشف شد و جمشید همیشه شراب می‌ساخت و می‌خورد و می‌خورانید و جامی ساخت که در آن هفت خط بوده و به اعضای مجلس خود هر یک به قدر استعدادش تا خطّی شراب می‌داد و جام جمشید همین جام است.»

آقای دکتر معین در حاشیۀ برهان قاطع در خصوص جامِ جم می‌‎نویسد:« فردوسی در داستان بیژن با منیژه پس از تشریح زندانی شدن بیژن به امر افراسیاب در چاه و جستجوی گیو پدر وی و مأیوس شدن او در عنوان دیدن کیخسرو بیژن را در جام گیتی‌نمای گوید... این جام تا قرن ششم به نام جام کیخسرو و به کیخسرو انتساب داشت:

همیشه رای تو روشن همیشه عزم تو محکم
یکی چون جام کیخسرو یکی چون سدّ اسکندر
امیر معزّی

ظاهراً در قرن مزبور به مناسبت شهرت جمشید و یکی دانستن او با سلیمان جام مزبور را به جمشید انتساب دادند و جامِ جم و جام جمشید گفتند:

آب حیوان چون به تاریکی در است
جامِ جم در  دست جان خواهم نهاد
عطّار.

منبع: 
مکتب حافظ، دکتر منوچهر مرتضوی، صص: ۱۷۰ ـ ۱۶۸ 

(به نظر من به جادوی مجاورت این دو واژه (جام و جم) در کنار هم باید دقّت کرد و هم‌چنین در علل جدا شدن این جام از کیخسرو و قرار گرفتنش در کنار جمشید نباید کاربرد وسیع شراب و می در ادبیات عرفانی و انتساب تولید و استخراج شراب به جمشید را از نظر دور داشت. شرابی که در ادبیات عارفانه سمبل و نماد واردات غیبی بر قلب و دل عارف است. هرچند کیخسرو نیز در شاهنامه پادشاهی است که نوعی سیر و سلوک عارفانه دارد و می‌توانسته است برای صوفیه و عارفان نماد انسان کامل و صاحب این جام باشد.)
 
احمدرضا نادری



کانال نقل معانی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
آیا گشت ارشاد در اهداف خود موفق بوده است؟
بله
خیر
آخرین اخبار
چشم انداز
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان