کد خبر: ۳۱۲۵۶
تاریخ انتشار: ۰۵ تير ۱۴۰۱ - ۲۲:۳۴-26 June 2022
خشونت خانگی به معنی رفتار خشونت‌آمیز و سلطه‌گرانه یک عضو خانواده علیه عضو یا اعضای دیگر همان خانواده است و خشونت زن و شوهر یا شرکای جنسی نسبت به یکدیگر، بزرگسالان نسبت به کودکان و سالمندان خانواده را شامل می‌شود.
به رغم تفاوت‌های فرهنگی، دینی، اقتصادی و اجتماعی بین ملت‌ها و فرهنگ‌ها، خشونت خانگی، در تمام جوامع و فرهنگ‌های جهان کم و بیش قابل مشاهده است. در این بین خشونت نسبت به کودکان بیشترین فراوانی را دارد و در رتبه دوم خشونت شوهر نسبت به زن بیشتر رخ می‌دهند.

معمولا دعوای میان زن و شوهر را امری گذرا می‌دانند و جدی نمی‌گیرند در حالی‌که خشونت خانگی چیزی بیش از جروبحث زن و شوهر است. در خشونت خانگی به چهار نوع خشونت جدی توجه می‌شود که شامل خشونت جسمی (کتک زدن، ضربه‌زدن، ایجاد آسیب فیزیکی)، خشونت جنسی (اجبار به رابطه جنسی، رابطه جنسی نامعمول و دردناک)، خشونت کلامی/ روانی (پرخاشگری) و خشونت مالی (ممانعت از داشتن شغل و درآمد، کنترل شدید مالی) است. 

همه ابعاد خشونت خانگی علیه همسر را باید به عنوان تمهیداتی برای اعمال سلطه در نظر گرفت. بیشتر مواقع خشونت خانگی یک چرخه‌ از چهار مرحله « تنش، بحران، توجیه و ماه عسل» است که با تکرار چرخه، شدت خشونت در مرحله بحران نیز افزایش پیدا می‌کند. قربانی که عزت نفس و اراده خود را از دست داده است به سختی می‌تواند از وابستگی مالی، عاطفی و جنسی به همسر آزارگر رها شود و زندگی جدیدی بسازد. 

در زمینه خشونت خانگی چندین نظریه جامعه‌شناختی مطرح شده است که بیشتر برای تبیین خشونت مردان علیه زنان به کار می‌روند: كالينز نگرش سنتي پدرسالاري مبتني بر مالکیت و کنترل مردان بر زنان همراه با یادگیری اجتماعی و انتقال بین نسلی در فقدان نظارت اجتماعی را عامل خشونت خانگی می‌داند. 

نظریه منابع ویلیام گود نشان می‌دهد که افرادی که به منابع مهم خانواده دسترسی دارند، با اقتدار بالا و افرادی که به این منابع دسترسی ندارند با خشونت فیزیکی، سعی در همسو کردن نظر اعضای خانواده با نظر و امیال خود دارند. نظریه ناکامی- پرخاشگری نیز به افزایش تعارضات و خشونت‌های خانوادگی در هنگام فشارهای اقتصادی اشاره‌ می‌کند.

مردان بنا بر هنجارهای فرهنگی مردسالارانه به راحتی به خشونت متوسل می‌شوند اما زنان نیز توانایی خشونت یا بدرفتاری را دارند. البته نتیجه چند تحقیق نشان می دهد که الگوی خشونت در زنان و مردان متفاوت است. مردان بیش از زنان به خشونت فیزیکی و اجبار جنسی متوسل می‌شوند و زن را در مضیقه مالی می‌گذارند. عمده زنان از خشونت‌های کلامی و روانی چون قهر کردن، محرومیت مردان از همبستری، فحاشی و تحقیر کردن مردان در برابر دیگران استفاده می‌کنند. 

این توافق عمومی ‌میان محققان وجود دارد که خشونت مردان فراوان‌تر و جدی‌تری است. خشونت‌های مردانه نسبت به خشونت زنان آسیب روحی و جسمی‌ بیشتری را تحمیل می‌کند و بیشتر احتمال دارد که زنان توسط شرکای جنسی مرد یا همسرشان کشته شوند. موارد شوهرکشی کمتر است و معمولا توسط مرد دیگری و با مباشرت زن انجام می‌شود و معمولا در شرایطی است که شوهر حاضر به طلاق دادن زن نیست رخ می‌دهند. به عنوان نکته آخر باید در نظر داشت که مردان تحت خشونت نسبت به زنان تحت خشونت منابع و قدرت بیشتری دارند تا از رابطه خشونت‌آمیز خارج شوند.

در نهایت نباید مساله خشونت خانگی را دست‌کم گرفت و آن را به نزاع عادی زن و شوهر کاست. خشونت خانگی به معنای ناامن بودن خانه است و اثرات پایداری بر عزت نفس و سلامت روان قربانی خشونت و فرزندان خانواده دارد. آسیب‌هایی چون فرار نوجوانان از خانه، قتل و ضرب و جرح، افسردگی، ازدواج‌های ناپایدار نسل بعد و ... از پیامدهای خشونت خانگی است که نسل بعد را نیز گرفتار می‌کند.


دکتر فاطمه موسوی ویایه- عضو گروه مطالعات زنان، تیرماه ۱۴۰۱



کانال علمی مطالعات زنان

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
آیا گشت ارشاد در اهداف خود موفق بوده است؟
بله
خیر
آخرین اخبار
چشم انداز
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان