کد خبر: ۲۹۹۷۲
تاریخ انتشار: ۲۳ فروردين ۱۴۰۱ - ۱۰:۲۱-12 April 2022
فرق تألیف به قصد «نقد» و تألیف به قصد تولید اثر ادبی، در این است که نقد ادبی، اندیشه‌ی دیگری را می‌کاود تا صداهای مخفی شده را آزاد کند، واسطه‌ی فهم اثر شود، ساختارهای معیوب را تشخیص دهد و با تفسیر و تحلیل اندیشه‌ی «دیگری» جهان‌های متکثری را خلق کند.
در حالی که اثر ادبی، اندیشه‌ی «دیگری» را سوژه‌ی شناخت خود قرار نمی‌دهد بلکه سوژه‌ای است که می‌خواهد خود- بنیاد باشد. اگرچه اثر ادبی می‌تواند نقد را به شکل‌های مختلف به کار گیرد؛ اما نقد ادبی مستقیماً اعلام می‌کند که بنیادش از گفتگو با اندیشه‌ی «دیگری» شکل می‌گیرد. بنابراین وضعیت نقد ادبی هر کشور یا فرهنگی می‌تواند استعاره از وضعیت دموکراسی و آزادی و مدنیت در آن کشور یا فرهنگ باشد. 

از این نظر نقد ادبی از «پولیس» و شهروند دفاع می‌کند و رویای «دموکراسی مستقیم» را  به تصویر می‌کشد. نقد ادبی هر فرهنگی از سیاست آن فرهنگ می‌گوید که چقدر صدای دیگری را می‌شنود و چقدر آثار فرهنگی می‌توانند مشارکت مدنی را افزایش دهند. 

نقد ادبی حتی برای خشنودورزی کلامی هم نمی‌تواند بدون فهم دیگری شکل گیرد. پس اگر در فرهنگی نقد ادبی تظاهر می‌کند، دروغ می‌گوید، چاپلوس است، نان قرض می‌دهد، ترور می‌کند، مرید پرور است، اغراق‌های غیرمنطقی دارد و یا حرف‌هایش را مبهم می‌زند؛ غیر شفاف، گنگ و بی‌سر و ته است می‌توان فهمید که علوم‌انسانی در آن فرهنگ چه وضعیتی دارد. پویایی نقد ادبی یعنی مردم، شاعران، هنرمندان و نویسندگان  کشورشان را می‌شناسند، به سینما می‌روند، تئاتر می‌بینند، رمان می‌خوانند، از نقاشی و معماری و موسیقی سر در می‌آورند و به طور کلی هیجان‌های جامعه‌ی خود را از منظر زیبایی‌شناختی تحلیل می‌کنند.

ما در گذشته ندانستیم که بدون فلسفه نمی‌توان وارد جهان دیگر شد. بدون فلسفه نمی‌توان «قانون» را نهادینه کرد. ما به همان شکل یعنی به شکل غیرطبیعی و با دور زدن زمان‌های وجودی، صنعتی شدیم، به همان شکل هم  به علوم انسانی فکر کردیم. به همان شکل که ماشین‌ها را مونتاژ کردیم، به همان شکل قانون اساسی را نیز  مونتاژ کردیم. با ترجمه نمی‌توان به نقد ادبی مدرن رسید. نه قانون اساسی با مونتاژ قانون می‌شود نه علوم انسانی دانش. 

نظریه‌ی ادبی را نمی‌توان با مونتاژ فهمید. ترجمه در علوم انسانی اگر از قاعده‌ی مونتاژ پیروی کند، چیزی جز مونتاژ نیست. اینکه اجزا را از جهان دیگر بیاورند و در ایران به هم سوار کنند و بعد بگویند «ساخت ایران» نمی‌توان به جهان پیچیده صنعت رسید. در هنر کلاژ می‌کنند، سر هم‌بندی می‌کنند اما هرگز مونتاژ نمی‌کنند. زیرا کلاژ از بازی‌ها بینامتنی می‌گوید اما در مونتاژ قاعده، بی‌سامان است. به همین دلیل می‌توان نتیجه گرفت که بدون دموکراسی نمی‌توان به نقد ادبی مدرن رسید. زیرا مونتاژ دموکراسی همه‌‌ی قاعده‌های علوم معطوف به دموکراسی را به هم می‌ریزد.


سینا جهاندیده
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
آیا گشت ارشاد در اهداف خود موفق بوده است؟
بله
خیر
آخرین اخبار
چشم انداز
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان