تعداد نظرات: ۱ نظر
کد خبر: ۲۹۷۸
تاریخ انتشار: ۰۸ مهر ۱۳۹۷ - ۰۹:۱۱-30 September 2018
حضرت آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی به پرسشی درباره دلایل اثبات «عدل الهی» پاسخ گفته است.
عصر اسلام:  متن پرسش مطرح شده وپاسخ این مرجع تقلید شیعیان بدین شرح است:

پرسش : چه دلیلی بر «عدل الهی» می توان اقامه کرد؟
پاسخ اجمالی:
دو دلیل برای اثبات «عدل الهی» وجود دارد؛ دلیل اول این است که ظلم قبیح است و خداوندِ حکیم، هرگز کار قبیح نمى کند و به عکس، عدالت نشانه کمال و حکمت است و وجود بى عیب و نقص چنین چیزى را فروگذار نخواهد کرد. دلیل دوم آن است که سرچشمه هاى ظلم گاه نیازهاى انسان، جهل، هواپرستى، ضعف و حسد است؛ چگونه ممکن است ظلم از وجودى که کمال مطلق است سر بزند؟ در حالى که در او نه نیاز راه دارد و نه جهل و خودخواهى و غرور. آیا از چنین وجودى جز خیر و عدالت و رأفت و رحمت سرچشمه مى گیرد؟!

پاسخ تفصیلی:
درباره عدل الهی عمدتاً دو دلیل جلب توجّه مى کند که ادلّه دیگر را مى توان به آن دو باز گرداند؛ این دلایل از قرار زیر است:
دلیل اول از مساله حُسن و قُبح سرچشمه می‌گیرد، ظلم قبیح است و خداوند حکیم، هرگز کار قبیح و ناشایست انجام نمى دهد. ظالم در خور ملامت و سرزنش است و مسلّم است یک وجود کامل هرگز کارى نمى کند که در خور ملامت باشد. به عکس، عدالتنشانه کمال وجود و حکمتاست و وجودى که از هر نظر کامل و بى عیب و نقص است چنین چیزى را فروگذار نخواهد کرد. این دلیل به قدرى روشن است که نیازى به شرح بیشترى ندارد، آیا هیچ کس احتمال مى دهد خداوند همه انبیاء، نیکان و صالحان را به دوزخ برد و تمام اشقیاء، ظالمان و ناپاکان جهان را به بهشتفرستد؟ مگر افراد بیمارگونه اى که منکر هر حقیقتى هستند یا کسانى که در تنگناى مسائل دیگرى واقع شده ـ مانند مساله جبر و اختیارـ و نتوانسته اند مشکل آن را حل کنند ناچار به انکار اینگونه مسائل مى پردازند.
دلیل دوم آن است که در یک تحلیل روشن سرچشمه هاى ظلم را در چند امر مى توان خلاصه کرد: گاه ظلم ناشى از نیازهاى انسان است و فرد ظالم بجاى این که با تلاش و کوشش صحیح به مطلوب خود برسد و رفع نیاز کند، سعى دارد نیازهاى خود را از طریق غصب حقوق دیگران تامین نماید. گاهى ناشى از جهل و نادانى و بى خبرى است که ظالم به راستى نمى داند چه مى کند؟ و چه کار خلافى انجام مى دهد؟ گاه ظلم از هواپرستى و خودخواهى سرچشمه مى گیرد و ظالم مى خواهد از طریق غصبِ حقوق دیگران، هوى و هوس خویش را اشباع کند و به غرور و خودخواهى خویش پاسخ دهد.
گاه سرچشمه ظلم، ضعف و ناتوانى است؛ چون ظالم نمى تواند به مقصود خود برسد و در برابر فقدان چیزى خویشتن دار نیست، دست به ظلم مى برد. گاهى ظلم از حس انتقام‌جوئى و کینه توزى سرچشمه مى گیرد و انسان در برابر ستمى که به او شده، چندین برابر تلافى مى کند. گاهى نیز از حسدمایه مى گیرد، شخص حسود که داراى کمبودهایى است و نمى تواند دیگرى را غرق نعمت ببیند و به مبارزه با او بر مى خیزد، تا با ظلم و ستم، نعمت را از او سلب کند. امثال این عوامل و انگیزه ها که همه از نوعى نقصان و کمبود و انحطاط حکایت مى کند.
با این حال چگونه ممکن است ظلم و ستم از وجودى که کمال مطلق است سر بزند، در حالى که در او نه نیاز راه دارد و نه جهل و نادانى و ناتوانى، نه خودخواهى و غرور در او مفهوم دارد نه کینه توزى و انتقامجوئى، نه دیگرى از او در کمال برتر است که به او رشک برد و نه کسى کمالى را از او مى تواند سلب کند که در مقام انتقام برآید. آیا از چنین وجودى جز خیر و عدالت، رافت و رحمت سرچشمه مى گیرد؟! اگر بدکاران را کیفر مى دهد در حقیقت نتیجه اعمال آنها است که به دستشان مى دهد نه نیازى به کیفر آنها دارد و نه گناهگنهکاران بر دامان کبریائیش گردى مى نشاند.
جالب این که قرآنمجید از وجدان عمومى انسان ها در این باره کمک گرفته و از آنها مى خواهد که خودشان در این مساله داور باشند، درست برخلاف آنچه اشاعرهمى پندارند که حسن و قبح در این زمینه فقط جنبه شرعى دارد و وجدانى نیست. از این رو مى فرماید: «اَفَنَجْعَلُ الْمُسْلِمِینَ کَالْمُجْرِمِینَ * ما لَکُمْ کَیْفَ تَحْکُمُونَ»(۱)؛ (آیا مومنان را همچون مجرمان قرار دهیم؟! * شما را چه مى شود؟! چگونه داورى مى کنید؟). در واقع قرآناین سخن را بعد از ذکر پاداش هاى عظیم پرهیزکاران بیان مى کند و این تعبیر قرآنى به خوبى نشان مى دهد که قرآن، داورى عقل را در مساله عدالتو ظلم کاملا به رسمیت شناخته است و ظلم را به حکم عقل محکوم و عدالترا نیکو مى شمرد.(۲)

پی نوشت:
(۱). قرآن کریم، سوره قلم، آیات ۳۵ و ۳۶.

(۲). پیام قرآن‏، مکارم شیرازى، ناصر، با همکاری جمعى از فضلاء، دار الکتب الاسلامیه‏، تهران‏، ۱۳۸۶ ش، چاپ نهم، ج ۴، ص ۴۸۵.
نظرات بینندگان
انتشار یافته: ۱
غیر قابل انتشار: ۰
سردبیر
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۰:۰۹ - ۱۳۹۷/۰۷/۰۹
0
0
سلام
چرا منبع خبر شفقنا را نمیزنید
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
رنگ خدا
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
پنجره
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان