کد خبر: ۲۹۷۷۵
تاریخ انتشار: ۱۳ فروردين ۱۴۰۱ - ۰۹:۵۳-02 April 2022
شاهزاده حسینعلی میرزا در سال 1269 خورشیدی (در برخی منابع بسال 1306 هجری قمری) در تهران متولد شد.
  پدرش ناصرالدین شاه قاجار و مادرش، مرجان خانم ترکمان بود و بنا بنوشته برخی مورخین (همچون دکتر عاقلی)، به همین مناسبت (یعنی با توجه به نام مادر خویش)، بعدها نام خانوادگی "ترکمان قاجار" را اختیار نمود، با این همه بر سنگ مزارش نام فامیلی او: "ناصری قاجار" درج شده است. 

مادر شاهزاده یمین الدوله، مرجان خانم، به جز او یک دختر هم برای ناصرالدین شاه آورد، که لقب فرح السلطنه داشت.

حسینعلی میرزا تحصیلات اولیۀ خود را در حرمسرای قاجار و تحت نظر معلمین خصوصی به انجام رساند و از قرائن و اسناد و عکسهای موجود چنین برمی‌آید که وی در این دوران جز برادرش احمد میرزا عضد السلطنه که حدود یک سال از وی کوچکتر بود، با "غلامعلی عزیزالسلطان" (مشهور به ملیجک) نیز همدرس و هم‌بازی بوده است.
افزون بر این آنطورکه زنده‌یاد دکتر عاقلی در شرح حال زنده‌یاد دکتر مصدق نوشته است، به علت قرابت و خویشاوندی مادر مصدق‌السلطنه یعنی خانم نجم السلطنه با خاندان سلطنت، او نیز در دوران کودکی خود به اندرون ناصرالدین شاه راه یافته و همبازی بچه‌های شاه و از جمله همبازی شاهزاده یمین الدوله بوده است:
«... وی [=مصدق]، غالباً همبازی سالارالسلطنه، عضدالسلطنه، و یمین الدوله، پسران ناصرالدین شاه بود.» 
حسینعلی میرزا بعدها و در دوران سلطنت مظفرالدین شاه همراه با برادرش احمدمیرزا عضدالسلطنه [حاضر در عکس] که و همینطور با همراهی دو تن از فرزندان مظفرالدین شاه به نامهای: حسینقلی میرزا نصرت‌السلطنه [باز هم حاضر در عکس]، و ناصرالدین میرزای ناصری، برای ادامه تحصیل عازم اطریش شد و در مدرسه نظام اطریش (یا بنوشتۀ برخی منابع در مدرسه امپراطوری وین) شروع به تحصیل نمود.
دوستعلی خان معیرالممالک در کتاب خود با عنوان "رجال عصر ناصری"، از قول ظهیرالاسلام پسر آقاسید ابوالقاسم امام جمعه، وقایع سفر کعبه این روحانی برجسته عصر قاجار را بنثری شیوا و دلپذیر شرح داده است و ضمن آن به شاهزاده یمین الدوله نیز که در این زمان مشغول به تحصیل در وین بوده، اشاراتی داشته است:
«...در ایستگاه شهر وین، نریمان خان قوام السلطنه که یحیی برمکی عصر خود بود، [همراه با] شاهزادگان یمین الدوله و عضدالسلطنه پسران ناصرالدین‌شاه با هشت تن از بزرگزادگان دیگر ایرانی که در مدرسه‌ی امپراطوری تحصیل میکردند و اعضای سفارت و غیره در انتظار ورود پدرم [یعنی آقاسید ابوالقاسم امام جمعه] بودند...»
شاهزاده حسینعلی میرزا پس از پایان تحصیلات خویش به ایران بازگشت و بنا بنوشتۀ برخی منابع در همین زمان لقب یمین الدوله را دریافت نمود. گفتنی است که لقب یمین الدوله تا قبل از آن به برادر بزرگ او، شاهزاده مسعود میرزا ظل السلطان (حاکم نامدار اصفهان)، اختصاص داشت.

شاهزاده یمین‌الدوله در همان سنین جوانی برای مدتی به حکومتی گروس منصوب شد، امّا در این مقام چندان نپایید و مدتی بعد به تهران بازگشت و از آن پس و تا پایان عصر قاجار منصب دیگری را بر عهده نگرفت.
امّا شاهزاده حسینعلی میرزا ترکمان قاجار(یمین الدوله)، که با #علی‌خان_ظهیرالدوله نسبت خویشاوندی نزدیک داشت (همسر ظهیرالدوله، دختر شاه و خواهر ناتنی یمین الدوله بود)، از دوران جوانی خویش به وی ارادت می ورزید و بسبب همین ارادت یکی دیگر از شاهزادگان قاجاری بود که به صوفیۀ صفایی پیوست. بر اساس نوشته مدرسی چهاردهی، پس از اینکه یمین الدوله به فقر مشرف گردید، لقب فقری "اقدس علی"، از سوی ظهیرالدوله به وی اعطا گردید.
به همین اعتبار از شاهزاده یمین الدوله در اسناد و خاطرات ظهیرالدوله بارها یاد شده است.
شاهزاده یمین الدوله همچنین در اواخر دوران زمامداری قاجاریه، یکی از دوستان و نزدیکان محمدحسن میرزا ولیعهد بود و نامش در کنار وی در تاریخ های آن دوره نیز مکرراً به چشم می خورد. بعنوان نمونه:
در روز 28 اسفند سال 1302 خورشیدی، زمانی که رضاخان سردارسپه رژیم سلطنتی را منقرض و رژیم جمهوری را جانشین آن دانست، به فکر افتاد که محمدحسن میرزا ولیعهد را وادار به استعفا نموده و او را از کشور اخراج نماید. بدین منظور وی عده ای از سران قاجاریه و نزدیکان ولیعهد را نزد خود احضار نموده و به آنها مأموریت داد که با محمدحسن میرزا مذاکره و استعفای او را از ولیعهدی بگیرند و از وی بخواهند که کاخ گلستان را نیز، تخلیه نماید. اما نام یمین الدوله یکی از نامهایی است که در میان فهرست اسامی هیئتی که از بین رجال و شاهزادگان برای ملاقات با ولیعهد انتخاب شدند، به چشم می خورد.
اسامی این هیئت عبارت بودند از:
«حاج معین الدوله، میرزا محمود خان احتشام السلطنه، یمین الدوله فرزند ناصرالدین شاه و حاج مخبرالسلطنه هدایت» 
همچنین در مسافرتی که محمدحسن میرزا ولیعهد به دعوت آقاخان محلاتی به هندوستان رفت، یمین الدوله با او بود و افزون بر این در برخی مسافرتهای محمدحسن میرزا ولیعهد به فرانسه و نیز در طی اقامتهای او در پاریس نیز، یمین الدوله همراه وی بوده است.
در همین ارتباط در مجموعۀ "پژوهشگران معاصر ایران"، روایتی نقل شده که مرور بر آن خالی از لطف نیست:
«زمانی کلنل وزیری در آلمان تدریس می کرد، محمدحسن میرزاولیعهد در پاریس بود. به شاهزاده یمین الدوله که از شاهزادگان ملتزم رکاب بوده است، می گوید: 
شنیده ام کلنل علینقی خان وزیری در فرانکفورت است، تلگراف کنید بیاید اینجا، قدری برای ما تار بزند، خیلی هوس شنیدن آوازهای ایرانی کرده‌ام!
شاهزاده یمین الدوله دستور ولیعهد را تلگرافی به وزیری ابلاغ می کند، دو روز از تلگراف احضار می گذرد. بعد از دو روز جواب وزیری می رسد. شاید بتوان حدس زد که کلنل وزیری تلگرافی چه جواب داده است: 
«پاریس، هتل فلان...، من ساز زن نیستم، وقت هم ندارم که بیایم پاریس!!....وزیری!» [نقل از: پژوهشگران معاصر ایران، جلد سوم، صفحه: 110]
دیگر موضوع مهم و گفتنی دربارۀ شاهزاده یمین‌الدوله مصاحبت و همراهی او با زنده‌یاد بانو #ولیۀ_صفا (فروغ الملوک صفا)، دختر ظهیرالدوله بود که خواهرزادۀ یمین‌الدوله به حساب می آمد. [دربارۀ زنده‌یاد بانو ولیۀ صفا (آرمیده در آرامگاه ظهیرالدوله) رجوع شود به پستی که اخیراً در همین گروه انتشار یافته است] مصاحبتی که تا سالهای آخر عمر آنها ادامه داشت و در همین ارتباط در برخی منابع به حضور و بیتوتۀ این دو (دایی و خواهرزاده)، در خانه باغ ظهیرالدوله (محل فعلی آرامگاه او) و سیر و سلوک عرفانی آنان در این دوران اشاره شده است.
شاهزاده یمین‌الدوله همچنین به اتفاق فروغ الملوک، در سال 1312 خورشیدی مسافرتی به هند و مصر و سوریه کرد. وی در شهر جونیه، واقع در هفده کیلومتری بیروت، در دامنۀ مصفای کوههای لبنان، خانۀ ییلاقی اجاره کرد و تا سال 1318 خورشیدی در آنجا ماند. وی با مصطفی کمال آتاتورک و همینطور با نظام حیدرآباد، مناسبات دوستانه داشت و در دوران اقامت خویش در خارج از کشور، در مهمانی‌هایی باشکوه و مجلل با این شخصیتها شرکت می‌نمود و با آنان و بستگان نزدیکشان رفت و آمد مداوم داشت.
گفتنی است که شاهزاده یمین الدوله در جوانی خویش، با خانم مکرم السلطنه، خواهر شاهزاده ناصرالدوله فیروز (در برخی منابع و از جمله نوشته دکتر عاقلی: دختر عبدالحمیدمیرزا فرمانفرما) ازدواج کرد، اما از وی فرزندی به جای نماند
دوستعلی معیرالممالک، یمین الدوله را مردی نیک نفس و متواضع و بی آزار معرفی می کند که همیشه قیافه ای گشاده، خندان و مطبوع داشت
شاهزاده یمین الدوله سرانجام در روز ١٧ تیرماه سال ١٣٣١ خورشیدی و آنطورکه دوستعلی خان معیرالممالک در کتاب رجال عصر ناصری نوشته است: «پس از یک دورۀ بیماری و نقاهت ممتد، در بیمارستان نجمیه تهران بدرود حیات گفت و در مزار ظهیرالدوله واقع در راه امامزاده قاسم شمیران، در جوار مراد خویش [یعنی علی‌خان ظهیرالوله]، جاودان آرمید»
بر سنگ مقبره شاهزاده یمین الدوله (واقع در قطعۀ D، شمارۀ 18، یعنی در مجاورت قبر ظهیرالدوله)، این مندرجات به چشم می‌خورد:
«آرامگاه ابدی مرحوم شاهزاده حسینعلی میرزای ناصری قاجار. یمین الدوله. ولد مرحوم ناصرالدین شاه شهید، در تاریخ 17 تیر 1331 دنیای فانی را بدرود گفت»

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
آیا گشت ارشاد در اهداف خود موفق بوده است؟
بله
خیر
آخرین اخبار
چشم انداز
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
پنجره
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان