کد خبر: ۲۹۴۹۳
تاریخ انتشار: ۱۵ اسفند ۱۴۰۰ - ۲۰:۴۵-06 March 2022
برجام دقیقا تبدیل به مصداقی از مفاهیم «سهل و ممتنع» شده است.
همانقدر که رسیدن به توافق آسان به نظر می رسید، نرسیدن به توافق نیز ممکن است. از مهم ترین دلایل این ابهام؛ یکی ابزاری شدن نفس برجام و دیگری تعارض منافع بازیگران متنوع آن است.

هر بازیگری بنا دارد اتفاقات را به سمتی ببرد و بازی به گونه ای پیش برود که بتواند سهمی از این سفره داشته باشد. اگر انتفاعی در آن نداشته باشند، هراسی از ایجاد مانع یا به شکست کشاندن نیز ندارند.

تا قبل از تجاوز روسیه به اوکراین، این کشور نقش فعالی در مذاکرات وین داشت. بازیگری روسیه چنان پُررنگ بود که اساساً وجود مذاکره کنندگان جمهوری اسلامی کمرنگ شده بود. با تجاوز پوتین به اوکراین و شکل گیری موج بی سابقه ای از اجماع جهانی علیه او و تحریم های گسترده و متنوع، به نظر می رسد؛ نگاه روسیه به کارویژهٔ «برجام» نیز تغییر کرده است.

البته فارغ از تجارب تاریخی رویکرد روسیه نسبت به ایران، از بدوِ شکل گیری جمهوری اسلامی، شوروی و سپس روسیه، نگاهی ابزاری-موازنه ای نسبت به آن داشته اند.

اکنون که نیل به توافق در وین پیرامون احیاء برجام از همهٔ زمان‌ها بیشتر شده، اظهارات نامتعارفِ لاوروف در مورد ضرورت تضمین آمریکا به روسیه برای برقراری تعاملات اقتصادی، نظامی و تکنولوژیکی با جمهوری اسلامی بعد از برجام؛ افزودن گره کوری بر گره‌های برجام است.

با توجه به ارادهٔ جهانی برای تحریم روسیه بواسطهٔ تهاجم به اوکراین، این سخنان بر مبنای پاسخ منفی از سوی آمریکا؛ یعنی امکان به فرجام نرسیدن مذاکرات وین خواهد بود.

به عبارتی در حالی که جمهوری اسلامی خود ناتوان از اخذ تضمین در مذاکرات است، روسیه با مطالبهٔ تضمین قصد دارد ماهیتِ ابزاری بودن برجام را از دست ندهد. و همچنان اولا از برجام بتواند برای اهرمی در مناقشهٔ اوکراین استفاده ببرد و ثانیاً با حفظ تعاملات با جمهوری اسلامی در کورانِ تحریم های بین المللی هم از نزدیکی بیشتر ایران به غرب ممانعت نماید و هم گریزی برای تب آوری در مقابل تحریم های غرب داشته باشد.

جمهوری اسلامی اما اگر هنر استفاده از فرصت ها را دریابد، بایستی؛ درخواست روسیه برای تضمین را مسئله‌ای بی اهمیت و صرفاً میان آمریکا و روسیه قلمداد کند که در فضایی فارغ از برجام پیگیری شود.

بعلاوه مناقشهٔ اوکراین‌ و یکپارچگیِ جهان علیه پوتین، زمینه‌ای را فراهم کرده که روسیه دیگر نتواند با تَغَیُر با جمهوری اسلامی رفتار کند و از توان مواخذهٔ برخوردار نیست. از طرفی موفقیت تحریم روسیه از سوی غرب مستلزم یافتن کشور ثالثی است که بتواند خلاء خروج روسیه از معادلات انرژی را پُر نماید.

جمهوری اسلامی با احیاء برجام بهترین گزینهٔ در دسترس است. تضمین آمریکا به روسیه، حکمِ سوراخ کردن کشتی تحریم های روسیه خواهد بود و آمریکا زیر بار آن نخواهد رفت. 

چنانچه روسیه قصد دبه درآوردن در مذاکرات، به درازا کشاندن یا شکست آن داشته باشد، جمهوری اسلامی باید از اهمیت مذاکرهٔ مستقیم غافل نشود. یا اقدام به آن بکند‌؛ که بهترین عمل ممکن است یا از آن به عنوان اهرمی برای بازدارندگی روسیه، استفاده کند و از ضرورت احیاء برجام دست نکشد.چرا که برجام؛ فراتر از خودِ برجام می‌تواند مقدمات سناریوهای گره گشای جدیدی را فراهم آورد. 

دکتر سید قائم موسوی



جمهوریت
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
آیا گشت ارشاد در اهداف خود موفق بوده است؟
بله
خیر
آخرین اخبار
چشم انداز
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان