کد خبر: ۲۹۳۹۷
تاریخ انتشار: ۰۸ اسفند ۱۴۰۰ - ۱۰:۴۱-27 February 2022
حسنعلی مستشار، ملقب به مستشارالملک و مشهور به حسنعلی مستشارالمُلک [آرمیده در آرامگاه ظهیرالدوله]، فرزند مرحوم میرزا شفیع مستشارالملک گرکانی (وزیر بیوتات مظفرالدین‌شاه) بود.
حسنعلی مستشار از دانشمندان و ادیبان و سخنوران نامدار ایرانی، استاد برجستۀ زبان و ادبیات فارسی، معلم فارسی محمدرضاشاه پهلوی در دوران ولایتعهدیش در سوئیس، نمایندۀ دو دورۀ مجلس شورای‌ملى و از بنیانگزاران نخستین فرهنگستان زبان فارسی و برای سالها عضو پیوسته این فرهنگستان بود. [هشتم اسفندماه سالروز درگذشت اوست]

حسنعلی مستشار در سال ۱۲۷۳ خورشیدی در شهر تهران تولد یافت. (دکتر باقر عاقلی تولد وی را ۱۲۵۸ خورشیدی ثبت کرده که آشکارا خطاست).

پدر وی میرزا شفیع گرکانى ملقب به مستشارالملک، وزیر بیوتات عصر مظفرى و از مستوفیان بزرگ و کارشناسان نامدار مالیۀ ایران در عهد قاجار بود. میرزا شفیع که پسر میرزا حسن مستوفی و نوۀ میرزا اسمعیل مستوفی محسوب می‌شد، در جوانی خویش با دختر عموی خود یعنی دختر حاج میرزا نصرالله مستوفی گرکانی ازدواج کرد و حسنعلی مستشار، حاصل این ازدواج بود. بنابراین نَسَب حسنعلی مستشار هم از جانب پدر و هم از جانب مادر به مستوفیان نامدار عصر قاجاریه می‌رسید.

حسنعلی مستشار تحصیلات مقدماتى خویش را در زادگاهش به انجام رسانید. ادبیات فارسى و عربى را به حد کامل آموخت، بعد فلسفه و عرفان و ریاضیات فرا گرفت و کار خود را با تدریس و در مدارس تهران آغاز نمود.

در عصر احمدشاه قاجار و پس از درگذشت میرزاشفیع مستشارالملک (پدر حسنعلی)، لقب او به پسرش حسنعلی اعطا گردید و وی از آن زمان ببعد حسنعلی مستشارالملک خوانده شد و با متداول شدن سجل احوال فامیلی مستشاری را برگزید.

حسنعلی مستشاری که از اساتید مسلم زبان و ادبیات فارسی محسوب می‌شد، در سال ۱۳۱۰ خورشیدی از سوی دربار پهلوی مأموریت یافت تا به سویس عزیمت نموده و به ولیعهد وقت (محمد رضا پهلوی) و سایر فرزندان رضا شاه ادبیات فارسى بیاموزد. وى در سال ۱۳۱۵ خورشیدی در همراهی با ولیعهد به ایران بازگشت و با توجه به نقشش در تاسیس و تداوم فعالیت نخستین فرهنگستان فارسی به عضویت پیوسته این فرهنگستان منصوب شد. وی برای سالها و تا زمان درگذشتش از اعضای پیوسته نخستین فرهنگستان ایران بود.

حسنعلی مستشاری در ادوار دوازدهم و سیزدهم مجلس شورای ملی به نمایندگی شهر زادگاهش یعنی تهران به وکالت انتخاب شد و در این جایگاه منشاء برخی خدمات بود.
بویژه در دوره سیزدهم مجلس شورای ملی، او که در کنار ده نفر دیگر، از حوزه انتخابیه تهران و توابع به نمایندگی رسیده بود، بعنوان یکی از نمایندگان شاخص و سخنور شناخته می‌شد. افزون بر موارد پیش‌گفته مستشاری مناصب مختلف دیگری، بویژه در زمینه‌های فرهنگی نیز داشت.

«مستشارالملک خطى زیبا داشت. در تاریخ و ادبیات فارسى و عربى تسلط کامل پیدا کرده بود و صاحب فضیلت و ذوق و هنر بود و محفلى گرم داشت. در مجلسى که او حضور مى‌‏یافت کسى را که یاراى سخن گفتن نبود. در محاورات خود غالبا از اشعار فرخى و خاقانى شاهد قول مى‌‏آورد.

وی سرانجام در اسفند ماه ۱۳۲۴ خورشیدی و در سن ۵۱ سالگی چشم از دنیا فروبست. ده سال پس از مرگ او، مجلس شورای ملی در قانونی مصوب ۱۷ اردیبهشت ماه ۱۳۳۴، با عنوان قانون برقراری وظیفه و مستمری درباره عده‌ای از کارمندان و مأمورین سابق دولت و وراث آنها از محل بودجه وزارت فرهنگ، مستمری یا وظیفه‌ای معادل ۴۰۰۰ ریال جهت خانواده و وراث او معین نمود که البته بعدها ادامه نیافت و منسوخ شد.»
بر سنگ مقبرۀ او در آرامگاه ظهیرالدوله (واقع در قطعۀ B، ردیف ۲، شمارۀ ۱)، این مندرجات درج شده است:

«آرامگاه مرحوم مغفور حسنعلی مستشار، مستشارالمُلک، فرزند مرحوم میرزا شفیع مستشارالملک گرکانی، که در سال ۱۲۷۳ شمسی متولد و در اسفند ۱۳۲۴، در سن ۵۱ سالگی دارفانی را وداع گفت.»


نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
در جنگ روسیه علیه اوکراین کدام پیروز خواهد شد؟
روسیه
اوکراین
آخرین اخبار
چشم انداز
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان