کد خبر: ۲۹۲۰۹
تاریخ انتشار: ۲۲ بهمن ۱۴۰۰ - ۱۹:۰۰-11 February 2022
تالاسمی یک عارضه ژنتیکی محسوب می‌شود که در آن ژن حاوی کدهای سازنده هموگلوبین که وظیفه انتقال اکسیژن به بافت‌‌ها و اندام‌ها را بر عهده‌ دارند، در فرد بیمار دچار اختلال می‌شود. این بیماری فاقد درمان قطعی و کاملا قابل کنترل و پیشگیری است.
هموگلوبین از دو زنجیره آلفا و بتا تشکیل شده و هر گونه نقص در ژن های این زنجیره‌ها، سبب ایجاد اختلالات و ناهنجاری‌هایی شده که در نهایت سلول‌های گلبول قرمز فرد دچار مشکل می‌شوند.

پژوهش‌ها نشان می‌دهد که در صورت وجود بیماری تالاسمی در پدر، مادر یا هر دوی آن‌ها، شانس انتقال این ژن معیوب به فرزندان بسیار بالا خواهد بود. بر اساس ویژگی های وراثتی، تالاسمی به دو نوع مجزا تقسیم می شود:

۱- تالاسمی عمده یا ماژور Thalassemia major: در صورت ابتلا پدر و مادر به تالاسمی، فرزندان دچار این نوع از تالاسمی می شوند.

۲- تالاسمی خفیف یا مینور Thalassemia minor: معمولا در صورت ابتلای یکی از والدین به تالاسمی، این نوع از بیماری در کودکان ظاهر می شود.

علائم تالاسـمی به نوع و شدت بیماری بستگی دارد بنابراین در نوع ماژور، علائم کم خونی شدید در اوایل کودکی قابل مشاهده است. از دیگر نشانه‌ های این بیماری می ‌توان به خستگی و ضعف، رنگ ‌پریدگی و زردی پوست، برآمدگی شکم، بزرگ شدن طحال و کبد و در برخی موارد قلب، ادرار تیره، ناهنجاری استخوان‌ های صورت و رشد ضعیف اشاره کرد. 

تنگ شدن و کوتاه شدن تنفس نیز علامتی شایع برای بیماران تالاسمی است. این نشانه بالینی افزایش شدت تالاسمی را با افزایش سن نشان می ‌دهد. اگر بیماری تحت درمان و کنترل قرار نگیرد، این علامت شدت پیداکرده و حتی موقع خواب نیز بیمار را دچار تنگی نفس می ‌کند. 

درمان تالاسمی

این بیماری فاقد روش درمانی قطعی بوده و تنها از طریق بالا بردن آگاهی عمومی می‌توان تعداد مبتلایان به این عارضه را کاهش داد. در حال حاضر با کنترل این بیماری می‌تواند به بیماران کمک کرد. 

معمولا رایج ترین موارد مداوا و معالجه بیماران مبتلا به تالاسمی عبارتند از:

•    انتقال و تزریق خون و فرآورده های خونی
•    درمان کی لیت آهن یا Iron chelation therapy
•    درمان های تکمیلی Supplement
•    پیوند سلول های بنیادی

باید توجه داشت معمولاً افراد مبتلا به تالاسمی تا پایان عمر خود نیازمند تزریق خون هستند که این موضوع علاوه بر ایجاد درد فیزیکی دائمی برای آن ‌ها، ضربه ‌های روحی شدیدی نیز بر این افراد وارد کرده و این پروسه انتقال دائمی خون سبب ایجاد عوارضی مانند تجمع آهن در بدن و بروز بیماری ‌های کبدی و قلبی می ‌شود.   

انتقال و تزریق خون و فرآورده ‌های خونی شایع‌ ترین روش درمانی برای این بیماران محسوب می شود که با این روش، فرد با سلول‌های قرمز خونی سالم و هموگلوبین طبیعی قادر به انتقال اکسیژن به همه بخش بدن خواهد شد. از آن جهت که آهن خون هرگز دفع یا جذب نمی‌شود با تزریق خون به این بیماران، آهن اضافی در بدن انباشته ‌شده و اثر سوء بر قلب و کبد دارد، بنابراین درمان دارویی برای کاهش آهن مازاد بدن ضروری خواهد بود. پیوند سلول‌ های بنیادی و پیوند مغز استخوان نیز روش‌های دیگری برای درمان تالاسمی بوده که به دلیل کمبود اهداکننده، کمتر صورت می‌گیرد. 

ضرورت پیشگیری از تالاسمی

از آن جهت که این بیماری ژنتیکی است تنها راه پیشگیری از آن غربالگری بیماری تالاسمی است که در آن افراد تحت خطر طبقه‌ بندی می‌ شوند. در ایران برنامه کشوری غربالگری تالاسمی توسط وزارت بهداشت انجام می‌شود.  

برای افرادی که در غربالگری در زمره افراد تحت خطر طبقه ‌بندی شده‌‌اند یا افرادی که دارای بستگان نزدیک مبتلا به تالاسمی هستند، مشاوره ژنتیکی توصیه می‌‌شود. بنابراین پیش از ازدواج با مشاوره های ژنتیکی می‌ توان از خطر ابتلای کودکان خود به تالاسمی مطلع شد و از آن جلوگیری کرد./ سینا‌پرس

***

تغذیه مناسب در تالاسمی مینور

قبل از هر چیز باید بدانیم که همواره مقدار کمی از آهن وجود در مواد غذایی در بدن افراد سالم جذب می شود. اما در افراد مبتلا به تالاسمی اینطور نیست! در واقع باید گفت که میزان جذب آهن در بدن این بیماران بیشتر است. بنابراین بهتر است تا رژیم غذایی این افراد به گونه ای تنظیم شود تا آهن کمتری را از رژیم غذایی خود دریافت کنند.

کنترل آهن دریافتی در بیماران مبتلا به تاسمی 

اگر شما و یا یکی از اطرافیانتان به تالاسمی مینور مبتلا هستید، لازم است تا در ابتدا مواد غذایی حاوی آهن را بیشتر بشناسید.

به طور کلی ۲ نوع آهن در مواد غذایی وجود دارد:

آهن هِم دار که در انواع گوشت قرمز، قسمت های تیره گوشت مرغ و بوقلمون و جگر وجود دارد. آهن موجود در این مواد غذایی به سادگی در اختیار بدن قرار می گیرد و جذب آن بالای ۳۵٪ است.

آهن غیر هِم که در بسیاری از مواد غذایی مثل زرده تخم مرغ، حبوبات، سبزیجات، میوه ها و حتی شکلات هم وجود دارد. البته جذب آهن غیر هِم بسیار کم تر است و تنها حدود ۳٪ تا ۸٪ از آن جذب بدن خواهد شد.

باید بدانیم که در صورتی که فردی مبتلا به این نوع کم خونی باشد، نیازی نیست که یک رژیم سخت را رعایت کند. بلکه تنها با مشورت پزشک متخصص می تواند تا میزان آهن دریافتی در رژیم روزانه ی خود را کنترل نماید. پزشک متخصص معمولا مصرف روزانه از خوراکی های حاوی آهن غیر هِم را به جای خوراکی های غنی از آهن پیشنهاد می کند. بنابراین توصیه می شود تا این افراد:

بیشتر از میوه ها و سبزیجات در رژیم غذایی خود استفاده کنند. این مواد مفید از بروز مشکلاتی مثل گرفتگی عروق جلوگیری می کنند. کلسیم  و ویتامین D بیشتری را مصرف نمایند. زیرا همانطور که می دانیم کلسیم به تقویت و سلامت استخوان ها کمک شایانی خواهد کرد. از طرفی مانع از جذب زیاد آهن در بدن این بیماران می شود.

از مصرف همزمان مواد غذایی که باعث افزایش جذب آهن در بدن می شوند، جلوگیری کنند. به طور مثال ویتامین C را همراه با مواد غذایی مصرف نکنند. بنابراین بهتر است تا مرکبات را با فاصله ی بیشتر و به عنوان میان وعده مصرف کنند. همچنین توصیه می شود تا مصرف برخی از سبزیجاتی که حاوی مقادیر بالایی از آهن هستند از جمله جعفری، گل کلم، شاهی و فلفل دلمه ای را با دقت بیشتری مصرف نمایید.

فولیک اسید را به عنوان مهم ترین مکمل کمکی خود در نظر بگیرند. به این دلیل که فولیک اسید به خون سازی بیشتر کمک می کند و سبب بهبودی وضعیت و نشانه های بیماری در این افراد خواهد شد. غلات سبوس دار و سبزیجات معمولا منبع خوبی برای دریافت فولیک اسید هستند.

برای داشتن یک سیستم ایمنی قوی مصرف زینک را فراموش نکنند. به این دلیل که سطح این ماده در خون بیماران مبتلا به تالاسمی معمولا پایین می باشد و بخشی از آن توسط ادرار دفع می گردد. بنابراین باید گفت از آنجایی که زینک در بدن این بیماران ذخیره نمی شود، توصیه می شود تا بیماران مبتلا به تالاسمی مکمل های حاوی زینک را مصرف نمایند.

توصیه می شود تا افراد مبتلا به تالاسمی مینور به جای مصرف آبمیوه های غنی از ویتامین C نوشیدنی های حاوی کافئین مانند چای و قهوه را بیشتر مصرف نمایند.به این دلیل که این گونه از نوشیدنی ها به کاهش آهن در بدن این بیماران کمک خواهند کرد. البته فراموش نکنیم که مصرف چای و قهوه تنها در صورت نداشتن عارضه های گوارشی توصیه می شود.

از مصرف ویتامین A همزمان با وعده‌های غذایی پرهیز کنند. همانطور که در موارد بالا گفته شد، برخی از مواد غذایی سبب افزایش جذب آهن در بدن می شوند. گفتنی است که مواد غذایی شامل ویتامین A مثل هویج و فلفل دلمه‌ای را با فاصله از وعده غذایی غنی از آهن مصرف نمایند. فراموش نکنند که از مصرف مکمل های حاوی آهن به شدت خودداری کنند.



گروه ابیان
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
در جنگ روسیه علیه اوکراین کدام پیروز خواهد شد؟
روسیه
اوکراین
آخرین اخبار
چشم انداز
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان