کد خبر: ۲۸۷۰۹
تاریخ انتشار: ۰۶ دی ۱۴۰۰ - ۲۲:۳۵-27 December 2021
در جوانی مورد وثوقِ مصدق و مدرس بود.در مدرسه سیاسی مشیرالدوله درس خواند. حقوق سیاسی را با ذکاء الملک فروغی گذراند و حقوق جزا را با مصدق السلطنه!
پشت سرِ مدرس و علیه قرارداد ۱۹۱۹ موضع گرفت. سال ۱۲۹۸ دیپلم گرفت. فرانسه، روسی و انگلیسی را بلد بود. عینکی تیره به چشم داشت تا نابیناییِ چشم چپش مشخص نشود. از بهار ۱۲۹۹ به استخدام وزارت امور خارجه درآمد. حقوقش ناچیز بود، به سفارت شوروی در پامنار رفت و به عنوان مترجم به خدمت سفارت درآمد. کم خرج و ناخن خشک بود. 

تنها تفریحش مطالعه بود. پدرش با اولین حقوق پسرش، دست زنش را گرفت و برای زیارت راهی مشهد شدند. بعد از جریان ۱۲۹۹ مجدداً به اطرافیان مدرس پیوست. از مترجمیِ سفارت که فارغ میشد، در محضر مدرس در اتاقِ محقرش مشقِ سیاست می‌کرد. 

ارادت مختصری هم به ملک الشعرا پیدا کرد. در سال ۱۳۰۷ محمد چاقو (درگاهی) رئیس نظمیه به خانه مدرس رفت، هژیر هم آنجا بود. فرار کرد و از چنگ ماموران گریخت. دیگر اسم مدرس را هم به زبان نیاورد. تا مدتها اندرونی سفارت شوروی را به سلیمان خان بهبودی می‌رساند. سفارت که بو برد،ضمن نامه ای به شوروی،همکاری اش را با او قطع کرد. 

در دوره وزارت سیدحسن تقی زاده به عنوان مترجم به استخدام وزارت راه درآمد. با او به وزارت مالیه هم رفت. چندوقت بعد مفتش(بازرس) دولت در بانک ملی شد. داور او را رئیس کمیسیون ارز کرد. در همین پست به دربار نزدیک شد و چندی بعد بخش خارجی اختصاصی دربار را برعهده گرفت و به گونه ای حسابداری ارزی شخصی شاه شد!

همین سکوی پرتابش شد.در سال ۱۳۱۵ نخستین بار به اروپا رفت.در آن زمان رضاشاه متمایل به آلمانی ها بود ولی هژیر به شاه توصیه کرد سرمایه را به جای آلمان در بانکهای سوئیس ذخیره کند. کارش را به خوبی و ماهرانه انجام داد به صورتی که سفارت ایران نیز هیچ بویی از ماجرا نبرد.

بعد از سقوط رضاشاه،وزیر بازرگانی و پیشه و هنر شد.سال ۱۳۲۲ از طرف شاه و اشرف که حرف و حدیث هایی در مورد رابطه اش با او بر سر زبانها بود ماموریت یافت تا برای حل و فصل مسائل مالی خانواده پهلوی به انگلیس و سوئیس برود. سپس در تمامی کابینه ها با سمتِ وزیر حضور داشت.

بعد از غائله آذربایجان هژیر در نامه ۲۵ ماده ای خطاب به شرکت نفت ایران و انگلیس، دعاوی ایران را مطرح کرد. اولین جرقه هایی که سرانجام به طوفان ملی شدن نفت انجامید ، هژیر خود اولین قربانی آن شد. هژیر برای صدارت به کمک هواخواهش اشرف پهلوی تمرین میکرد. بالاخره حکم صدارت هژیر را اشرف خودش به امضاء برادرش رساند. 

هنوز به کاح اختصاصی اشرف برای دست بوسی نرسیده بود که به اشاره کاشانی، شعار«مرده باد هژیر» سراسر تهران را درنوردید! مشکلات عدیده ای برایش خلق شد،چرا که مخالفان،دولتش را طلیعه انتصابات می دانستند! مخالفان اجازه هیچ کاری به او ندادند! خود با ارائه تمثیلی در مجلس گفت:مردی به خرمشهر رفت، در برگشت از او پرسیدند چه میکردی؟ گفت عرق!

همه یکپارچه علیه او بودند و رزم آرا هم که اسبش را زینِ نخست وزیری کرده بود به آنها اضافه شد.عمر صدارتش ۵ ماه بود. دولتش که سقوط کرد،سرخورده خانه نشین شد. کمی بعد به وزارت دربار شاهنشاهی منصوب شد.

مهمترین کارش اثرگذاری بر انتخابات شاهنزدهم مجلس بود. اقلیت مجلس پانزدهم مانع از تصویب قرارداد الحاقی نفت شده بودند. مجلس ۱۶ باید یکدست میشد تا کار را یکسره کند.

انتخابات را مهندسی کرد،اما در تهران دردسرساز شد! به پیشنهاد دکتر فاطمی عده ای همراه مصدق برای اعتراض به نتایج انتخابات جلو کاخ شاه معترض شدند! هژیر در مقام وزیر دربار، به استقبالشان آمد.

مصدق به شاگرد سابقش گفت: «عبدالحسین خان تو را به ناموست این انتخابات درست بود؟» هژیر گفت:«انتخابات در کمال آزادی بود!». مصدق تنها با انزجار گفت: «اَه». هژیر زیرکانه برای تفریق جمع گفت: «آقایان اگر حرفی با اعلیحضرت دارند،نمایندگانی انتخاب کنند». مصدق گفت: «ما همه نماینده ایم»

۲۰ نفر انتخاب شدند و پیامهای آنها و شاه توسط هژیر رد و بدل میشد.مصدق دید که از پسِ شاگرد سابقش بر نمی آید و ممکن است تحصن لوث شود. با اطلاعیه ای تحصن را خاتمه داد. هژیر ظاهراً پیروز شد اما بازی را باخت! 

دیگران او را دیواری دیدند که باید برداشته شود! در ۱۳ آبان ۱۳۲۸ در مسجد سپهسالار مورد حمله حسین امامی عضوی از فدائیان اسلام قرار گرفت!درحالی که او را«خائن»خطاب میکرد، مورد هدف قرار داد.

‏هژیر را با سر و تنی خونین به بیمارستان بردند،اشرف بر بالین دوستش حاضر شد.هژیر آخرین کلام را در گوش اشرف نجوا کرد:«به اعلیحضرت بگویید خطر توده ای ها نیستند،خطر مصدق است،مصدق!» دقایقی بعد مُرد! هژیر که مُرد،انتخابات تهران تجدید شد، ۸ نفر از متحصنین نیز نماینده شدند! مرگ هژیر سرانجام به ملی شدن صنعت نفت انجامید! 

شرح حال رجال سیاسی و نظامی ایران / باقر عاقلی 
خواب آشفته نفت / محمدعلی موحد 
قلم و سیاست / محمدعلی سفری 
قائم موسوی / عبدالحسین هژیر 
ایران دوره قاجار و برآمدن رضا شاه پهلوی/نیکی آر. کدی 
ایران بین دو انقلاب / یرواند آبراهامیان 


Samuel
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
در جنگ روسیه علیه اوکراین کدام پیروز خواهد شد؟
روسیه
اوکراین
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان