کد خبر: ۲۸۴۴۷
تاریخ انتشار: ۱۵ آذر ۱۴۰۰ - ۰۷:۲۶-06 December 2021
همیشه در چنین ایامی یادی از سیدحسن مدرس میشود و اینکه او گفته است «سیاست ما عین دیانت ماست و دیانت ما عین سیاست ماست.» اما کمتر کسی بوده که توجه کند منظور مدرس به هیچ وجه این نبوده که دین و سیاست یکی است
 چه دوست داشته باشیم و چه خیر- به واقع اشاره او به آیه هشتم سوره ممتحنه بود: « لَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ». به معنی « خدا شما را از آنان که با شما در دین قتال و دشمنی نکرده و شما را از دیارتان بیرون ننمودند نهی نمی‌کند که با آنان نیکی کنید و به عدالت و انصاف رفتار نمایید، که خدا مردم با عدل و داد را بسیار دوست می‌دارد.»

 به نظر سید حسن مدرس در سیاست هم همین امر جاری است، پس از دشمنی بیهوده با کسی که به صرف دیدگاه سیاسی با شما دشمنی نمیکند و خواهان مسالمت است، باید پرهیز کرد. از این بالاتر مدرس هیچ گاه – تأکید میکنم هیچ گاه- مخالف سیاسی خود را با استناد به احکام دینی طرد نکرد. 

وقتی در مجلس دوم «مفسدین سیاسی» از انتخاب کردن و انتخاب شدن محروم شدند و حتی حزب دمکرات که طرفدار جدائی دین و سیاست بود هیچ اعتراضی نکرد؛ تنها کسی که به این بند اعتراض داشت مدرس بود. 

او گفت مفسد سیاسی یعنی چه؟ معلوم است عده ای با عده ای دیگر از نظر سیاسی مخالف هستند و نباید به صرف عقاید سیاسی دیگران را متهم به «فساد مسلک سیاسی» کرد، زیرا این امر اخلاقیات مردم را تباه میکند و باعث میشود همه علیه یکدیگر پرونده سازی کنند.

 این موضوع به صریح ترین وجه در صورت مذاکرات مجلس دوم هست. حتی بعدها در جریان تصویب اعتبارنامه وثوق الدوله وقتی دکتر محمد مصدق او را «باغی» خواند و به آیه ای از آیات سوره توبه استناد کرد، مدرس بدون اینکه به آیات و احادیث استناد کند، گفت وقتی وثوق الدوله نخست وزیر شد به دلیل امنیتی که در کشور حاکم کرد از او تمجید نمود و وقتی هم قرارداد 1919 را امضا کرد، نخستین کسی بود که علیه او اعتراض کرد.

 سپس گفت ایران را چه کسی باید اداره کند؟ رجال مملکت امثال وثوق الدوله و قوام السلطنه و شخص دکتر مصدق هستند، اگر اینها نباشند چه کسی باید کشور را اداره نماید؟ آیا باید از انگلیس رجل سیاسی استخدام کرد؟ او گفت اگر گناه وثوق الدوله انعقاد قرارداد 1919 است، باید توجه کرد که این قرارداد در صورتی اجرائی میشد که به تصویب مجلس میرسید، از آن زمان تا سال 1300 شمسی مجلسی وجود نداشت و وقتی هم مجلس تشکیل شد وثوق الدوله ای در صحنه سیاسی کشور حضور نداشت، بنابراین نباید به قراردادی که هرگز اجرائی نشد پرداخت و رجال کشور را منزوی نمود. حتی در جریان مخالفت با رضاخان سردار سپه – قبل از اینکه شاه شود- به هیچ وجه به آیه و حدیث استناد ننمود و تنها به مباحث سیاسی تکیه کرد. این نکته ای است در خور توجه، مدرس مجتهد بود و از مجلس دوم تا ششم در این نهاد قانونگذاری حضور داشت؛ لیکن هرگز حتی یکبار هم برای مخالفت با مخالفین سیاسی خود به باورهای دینی خویش استناد ننمود.

 به واقع سیاست موازنه عدمی او برگرفته از همین دیدگاه بود، تا وقتی کشوری با تمامیت ارضی کشور مخالفت نکرده باشد و تجاوزی انجام نشده باشد، باید شرط عدل و داد و قسط را مراعات کرد، اگر هم حمله ای صورت گرفت،

 قطعاً باید مقابله کرد. طبق مفاد یادداشتهای او که با عنوان «گنجینه خواف» توسط دوست عزیزم دکتر نصرالله صالحی منتشر شده است، مدرس حتی تعجب کرده بود که چرا رضاشاه او را به کاشمر تبعید کرده؟ مگر او چه کار ناحقی کرده بود؟

 حتی اشاره کرده مبادا این تاوان مخالفت او با وثوق الدوله در مقطعی خاص در جریان قرارداد 1919 بوده باشد، یعنی اینکه مدرس حتی در سیاست هم مردی به شدت اخلاقی بود و از اینکه نکند با کلام و بیان خود ظلمی در حق وثوق الدوله کرده باشد، مطالبی در یادداشتهای روزانه خود تحریر کرد. 

سید حسن مدرس آنچنان آزاده بود که وقتی به سال 1305 ترور شد و جان به سلامت برد، علی اکبرخان داور نطقی مفصل در تمجید از او بیان نمود و با حرارت خاصی خواهان پیگری ضاربین شد، حال آنکه میدانست او با سلطنت رضاشاه مخالف بوده است و میدانیم که شخص داور تا زمان مرگ از ستونهای اصلی حکومت رضاشاه بود.

 بحث در باره مدرس خیلی بیش از اینهاست، متأسفانه خلاء نگاهی تاریخی و دقیق به منش سیاسی او در فضای هیاهوهای رسانه ای دهه های اخیر؛ کاملاً مشهود است. من همیشه گفته ام که ظلمی که با این تبلیغات در حق مدرس شده است، در حق هیچ رجل سیاسی انجام نگرفته است. 

حسین آبادیان
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
در جنگ روسیه علیه اوکراین کدام پیروز خواهد شد؟
روسیه
اوکراین
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان