کد خبر: ۲۸۳۷۵
تاریخ انتشار: ۰۸ آذر ۱۴۰۰ - ۱۱:۳۸-29 November 2021
در جوامع کنونی برخی اصطلاحات رایج است که بار مفهومی خاص خود را دارد.
به عنوان مثال قشر فرهیخته یا خواص که معمولا منظور, افراد تحصیلکرده و دانشمند است و امیرالمومنین از این طیف به علماء و حکماء تعبیر کرده و حاکمان را توصیه می کند که با این دسته نشست و برخاست کرده تا بهتر بتوانند جامعه را اداره کنند. در مقابل این قشر فرهیخته, عموم  مردم گفته میشود که فاقد تخصص لازم بوده, لذا به مسائل به دیده تخصصی و عالمانه نگاه نمی کنند. 

از سوی دیگر, یک اقلیت ممتاز هم وجود دارد که منظور صاحبان ثروت و قدرت و افرادی است که در قدرت نفوذ دارند و از رانت برخوردارند. اینها معمولا امکان دست درازی به اموال عمومی را دارند. در مقابل این گروه, عموم مردم که از دسترسی خاصی برخوردار نیستند, قرار می گیرند. حضرت امیر در نهج البلاغه, این اقلیت ممتاز را خواص نامیده است.

حضرت علی(ع) هفت دلیل بیان می‌کند که نباید به خواص یعنی رانت‌جویان و صاحبان نفوذ توجه کرد و حق و عدالت را زیر پا ‌گذارد و نارضایتی عمومی را موجب ‌شد. 

اول: این افراد بار سنگینی بر دوش حکومت می‌گذارند.

دوم: به محض بروز مشکلات,  کمکی به حکومت نمی‌کنند. 

سوم: انصاف نداشته, خواهان امتیازات ویژه هستند.

چهارم: درخواست های خود را مصرانه پیگیر بوده و از مجاری مختلف دنبال می کنند. 

 پنجم: وقتی به خواسته خود رسیدند چون خود را تافته جدابافته دانسته و این امتیازات را حق خود می دانند لذا سپاسگزار نیز نیستند.

ششم: به دلیل پنداشت تافته جدابافته بودن, اگر به خواسته خود نرسیدند, هیچ دلیل و عذری را قبول نکرده و ناراحت می‌شوند. 

هفتم: آنان طاقت تحمل مشکلات را ندارند. 

در مجموع خواص یادشده همان رانتخواران و دست درازان به اموال عمومی هستند که اقلیت ممتاز می توان از آنان تعبیر کرد. این مفهوم از خواص با مفهوم خواص در دوران معاصر متفاوت است. 

گاه خلطی صورت می گیرد و عالمان و اندیشمندان دلسوزی که منتقد حکومت بوده و خواهان بهبود حکمرانی و تحقق رضایت عمومی هستند, خواص گفته شده و سپس از اوصافی که حضرت برای اقلیت ممتاز به کار برده, استفاده کرده و آنان را به باد انتقاد می گیرند این خلطی هوشیارانه برای جلوگیری از نقد آنان است. مقایسه آنان با برخی افرادی که بخاطر رانتخواهی با حضرت در افتادند,  ناشی از همین خلط عامدانه تاریخی است.

محمدرضا یوسفی

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان