کد خبر: ۲۸۳۳۲
تاریخ انتشار: ۰۴ آذر ۱۴۰۰ - ۱۰:۲۴-25 November 2021
سالمندی می‌تواند دوره باشکوهی از زندگی باشد.زمانی که تعهدات شغلی و مسئولیت‌های انسان در برابر فرزندان تقریبا به پایان رسیده و می‌توان با آرامش و سلامت نفس به گذران آن نوع زندگی پرداخت که سراسر عمر در آرزویش بوده‌ایم.
متاسفانه در اکثر اوقات این رویای شیرین با بروز ناتوانی ها و بیماریهای جسمی و روانی  مخدوش میشود.ذیکی از جنبه های مهم زندگی انسان که در سالمندی  هم بعلت انواع بیماریها  و هم بعلت نگرشهای فرهنگی و تابوهای اجتماعی رو به افول میرود، رابطه زناشویی و تمایلات جنسی است. خوشبختانه راهکارهای بسیاری وجود دارد که بتوان از این دوره عمر نیز کمال استفاده را برد.  

اگرچه تمایلات جنسی با افزایش سن کمتر میشوند اما بسیاری از مردم میل دارندو می توانند در سالمندی هم فعالیت جنسی رضایت بخشی داشته باشند. بنا بر تحقیقات انجام شده فعال بودن از نظر جنسی باعث شادابی، احساس خوشحالی،تحمل بیشتر در برابر درد و ارتقائ کیفیت زندگی می‌شود. علاوه بر آن در سالمندی نیاز بیشتری به صمیمیت و احساس نزدیکی روانی به دیگران داریم.

اما مشکلات فیزیکی ناشی از پیری و بیماریها،داروهای مصرفی ،نگرش ها و باورهای اجتماعی که جذابیت جنسی و دلپذیر بودن رابطه زناشویی را منحصر به جوانان میدانئد  تاثیرات منفی بر تمایلات و پاسخدهی جنسی انسان دارد.

بعلاوه سالمندانی که با فرزندان یا اقوام یا در سرای سالمندان زندگی می کنند از داشتن مکان مخصوص به خود و خلوت شخصی محروم هستند که ممکن است روی تمایلات و فعالیت جنسی اثر منفی داشته باشد.در نهایت گروهی از سالمندان، بویژه زنان سالمند که بیشتر از همسران خود عمر کرده اند  بعلت تعصبات فرهنگی ممکن است از داشتن شریک جنسی محروم بمانند. در این مقال به بررسی وضعیت سالمندان از نظر روابط زناشویی و مسایلی که هرگونه تاثیر مثبت یا منفی روی آن دارند می‌پردازیم.

تغییرات جنسی ناشی از سن در زنان

برخی از زنان ممکن است با افزایش سن تمایل بیشتری به رابطه زناشویی داشته باشند. آنان بعد از یائسگی یا هیسترکتومی دیگر هراسی ازحاملگی ناخواسته ندارند .اما اگر زنی جوانی یا توانایی فرزند آوری رامعادل زنانگی بداند، ممکن است در سالمندی میل جنسی کمتری داشته و بنابراین رابطه زناشویی خوشایندی نداشته باشد.

همچنین تغییرات واژن ناشی از یائسگی و کمبود هورمون های زنانه(خشکی و حساسیت واژن) ممکن است باعث درد شود. زنان سالمند باید راجع به این مشکلات با پزشک خود صحبت کنند زیرا به آسانی و حتی با داروهای بدون نیاز به نسخه( (OTCنیز قابل درمان هستند.

تغییرات جنسی ناشی از سن در مردان

با افزایش سن، ناتوانی جنسی اشکال در (erection به شکایت شایعی در مردان تبدیل میشود. حدود ۲۵-۱۵% مردان ۶۵ ساله، حداقل در یکبار از هر چهار بار برقراری رابطه زناشویی دچار این مشکل می‌شوند. در بیماریهایی مانند بیماریهای قلبی، فشار خون بالا و دیابت این مشکلات بیشتر دیده می‌شود، که به علت ماهیت خود بیماری و نیز مصرف داروهای مربوطه می باشد. میل جنسی در مردان با افزایش سن و کاهش هورمون تستوسترون ممکن است کمتر شود اما باید بیاد داشت که میل جنسی بیشتر از اینکه به علل هورمونی وابسته باشد،از حالات و انگیزه‌های روانی و احساسات منشا می‌گیرد.

عوامل اصلی موثر بر رابطه زناشویی در سالمندی

دیابت

علیرغم وجود تعداد زیادی مرد دیابتیک که هیچ مشکل زناشویی ندارند،اما دیابت از معدود بیماری هایی است که در نعوظ اختلال ایجاد میکند. زنان دیابتیک ممکن است خشکی واژن، درد حین رابطه زناشویی (دیسپارونی) یا کاهش میل جنسی را تجربه کنند. سالمندان دیابتیک را باید تشویق کرد تا راجع به مشکلات فوق با پزشک معالج صحبت کنند. زیرا در بسیاری از موارد استفاده از داروها مشکل را برطرف می کند.

بیماری‌های قلبی

نعوظ در واقع نتیجه جمع شدن مقدار زیادی خون شریانی در شریانهای کوچک آلت تناسلی مرد است.تنگی یا سخت شدن مجرای عروق کوچک یا بزرگ که در بیماریهای قلب و عروق رخ میدهد، منجر به کاهش جریان خون در رگها می‌شود و ممکن است اشکالاتی در نعوظ ایجاد کند.

بعضی بیماران قلبی هراس دارند که برقراری یک رابطه زناشویی باعث حمله قلبی شود.این احتمال بسیار کم است. همچنین اغلب مردم می‌توانند در عرض۶-۳هفته بعد از یک حمله قلبی و کسب مجدد ثبات وضعیت سلامتی رابطه زناشویی رامجددا آغاز کنند.با اینحال اکیدا توصیه میشود هر بیمار طبق نظر پزشک معالج خود عمل کند.

بی‌اختیاری ادرار

اختلال کارکرد مثانه هم در مردان و هم در زنان می تواند در رابطه جنسی اشکال ایجاد کند.مثانه بیش فعال((overactive bladder،اسفنکتر ضعیف، احتباس ادرار و عفونت های دستگاه ادراری ممکن است باعث نشت ادرار در سالمندی شود. اگر ریزش ادرار در حین ورزش، سرفه، عطسه و برداشتن اشیای سنگین رخ دهد بی اختیاری استرسی نامیده میشود که بدلیل افزایش فشار داخل شکمی است. در حین سکس نیز افزایش فشار داخل شکم بوقوع می‌پیوندند. بنابراین بسیاری از سالمندان از بیم رخ دادن این  مسئله ممکن است از رابطه جنسی اجتناب کنند. خوشبختانه این وضعیت قابل درمان است.

سکته مغزی

سکته بندرت روی رابطه زناشویی تاثیر میگذارد،همچنین نباید ترس داشت که با انجام عمل جنسی سکته مجددی رخ دهد، اما ممکن است اختلالاتی در نعوظ ایجاد شود.اگر ضعف یا فلج اندامها رخ داده باشد، شاید لازم شود پوزیشن همیشگی رابطه جنسی تغییر یابد یا از وسایل خاصی استفاده شود.

آرتریت

درد مفاصل ناشی از آرتریت (التهاب مفاصل) ممکن است باعث ایجاد اشکالاتی در یک رابطه زناشویی شود.

راه حل‌ها:

۱- ورزش های مناسب

۲- استراحت

۳- حمام گرم

۴- استفاده از پوزیشن های خاص یا زمانهای خاص برای برقراری رابطه زناشویی

۵- داروهای ضد درد

۶- جراحی مفصل مبتلا

دردهای مزمن

علاوه بر آرتریت، با افزایش سن و آسیب اعضای مختلف دردهای مزمن دیگری نیز در بدن ایجاد می شود. درد به نوبه خود عوارضی چون اختلالات خواب،افسردگی،انزواو اشکال در حرکت را به همراه دارد. که همگی روی رابطه زناشویی تاثیر منفی دارند. لازم است بدانیم سالمندی مساوی درد کشیدن نیست و بسیاری از دردها رامی توان براحتی برطرف کرد.

اعمال جراحی

جراحی ها بویژه جراحیهای ناحیه لگن باعث نگرانی افراد سالمند در مورد رابطه زناشویی یا کیفیت آن می شوند.اگر در حین جراحی لگن به اعصاب ناحیه تناسلی آسیبی رسیده باشد،ممکن است روی نعوظ یا ارگاسم تاثیر منفی بگذارد.اما باید دانست اکثر افراد پس از گذراندن دوره نقاهت به وضعیت قبل از عمل برمی گردند.

هیسترکتومی (برداشتن رحم)

هیسترکتومی(برداشتن رحم) تاثیری روی احساس لذت ناشی از رابطه زناشویی یا ارگاسم ندارد.در صورت ایجاد این مشکل مشاوره روانپزشکی لازم است. این مشاوره ممکن است برای همسران زنانی که هیسترکتومی کرده اند نیز لازم باشد، مردانی که احساس میکنند "زنانگی" همسرشان پس از برداشتن رحم کمتر شده است.

ماستکتومی (برداشتن پستان)

ماستکتومی (برداشتن تمام یا قسمتی از پستان)تاثیری روی رابطه زناشویی ندارد،اما احساس خود فرد نسبت به بدنش و تصویر ذهنی مخدوش شده ممکن اشت میل جنسی را کم کند.مشاوره با یک فرد خبره یا ارتباط وهمصحبتی با سایر زنانی که ماستکتومی کرده اند میتواند مفید باشد. بعلاوه میتوان بوسیله جراحی پستان را بازسازی کرد.

مردان بندرت دچار سرطان پستان می شوند امادر صورت ابتلا بعلت ترشح هورمون های زنانه از پستان مردان مبتلا، میل جنسی در آنان ممکن است بشدت کاهش یابد.

پروستاتکتومی

پروستاتکتومی(برداشتن تمام یا قسمتی از پروستات)به علل مختلفی انجام میشود.این عمل ممکن است عوارضی چون بی‌اختیاری ادرار و اشکال در نعوظ ایجاد کند.هنگامی که از نظر پزشک معالج انجام این عمل اجتناب ناپذیر است،سالمند باید حتما درباره نگرانیهای خود در رابطه با عوارض ذکر شده با وی صحبت کرده و درباره نوع عمل اطلاع کافی بدست آورد.با حفظ اعصاب دخیل در عمل جنسی تا حد زیادی این عوارض کاهش خواهد داشت.

داروها

داروهایی که ممکن است مشکلات جنسی ایجاد کنند عبارتند از:

۱- داروهای ضدفشارخون

۲- آنتی هیستامین ها

۳- ضدافسردگی ها

۴- آرامبخش ها

این داروها می توانند اشکالاتی در نعوظ یا انزال ایجاد کنند.همچنین بعضی داروها ممکن است میل جنسی را هم در زنان و هم در مردان کم کنند.لازم است این موضوع حتما با پزشک معالج در میان گذاشته شود تا داروهای دیگری جایگزین شوند. علاوه بر آن در صورتی که با مصرف داروی خاص دچار تغییر در تمایلات یا پاسخدهی جنسی شدید،با پزشک معالج خود مشورت کنید.قطع خودسرانه هیچ دارویی پیشنهاد نمی شود.

الکل

نوشیدن زیاد الکل ممکن است مشکلات نعوظ در مردان و ارگاسم تاخیری در زنان ایجاد کند.

رابطه زناشویی و حاملگی در سالمندی

لازم است در هر سنی کنترل لازم از نظر حاملگی در رابطه جنسی انجام شود.زنی که نزدیک سن یائسگی است ،ممکن است قاعدگی های نامنظم و حتی قطع قاعدگی بمدت چند ماه داشته ،اما هنوز قادر به باروری باشد.در واقع تا زمانی که یائسگی کاملا مستقر نشده احتمال حاملگی وجود دارد.یائسگی قطعی عبارت است از قاعده نشدن بمدت ۱۲ ماه پیاپی.

بیماری‌های منتقل شونده از راه جنسی

اگرچه افراد جوانتر بیشتر در معرض ابتلا به بیماری هایی مانند ایذز، هپاتیت ب یا ث، سیفیلیس، سوزاک، زگیل‌های تناسلی، هرپس ژنیتال، کلامیدیا و شانکر هستند اما سالمندان نیز ممکن است مبتلا به این بیماری‌ها شوند. مراقبت های بهداشتی برای پیشگیری از ابتلا کاملا ضروری است.

ایدز

تعداد سالمندان مبتلا به ایدز روز به روز بیشتر می شود. ۱۰% افراد آلوده به ایدز در امریکا بیش از ۵۰ سال دارند. سالمندانی که بیش از یک شریک جنسی دارند،به تازگی طلاق گرفته یا بیوه شده اند و یک رابطه جنسی مراقبت نشده برقرار کرده اند،در خطر آلودگی به ایدز هستند.استفاده از کاندوم در تماس های جنسی جدا لازم است.

نحوه نگرش سالمند و تاثیر آن بر رابطه زناشویی

تمایلات جنسی برآیندی ظریف از دو بردار احساسات و واکنشهای  جسمانی است.احساسات ممکن است بر نحوه پاسخدهی جسمی فرد تاثیر بگذارد. بعنوان مثال با بالا رفتن سن، مردان از اینکه دچار ناتوانی جنسی شوند بیم دارند. همین مشغولیت ذهنی ممکن است بخودی خود باعث ناتوانی جنسی شود. زنی که شدیدا نگران تغییرات جسمی خود در اثر سالمندی است، ممکن است خود را در نظر همسر غیر جذاب بپندارد. 

تمرکز او بر روی باور جوانی=زیبایی و جذابیت می‌تواند باعث شود مانند قبل رابطه زناشویی لذت بخشی نداشته باشد. باید سالمندان را تشویق کرد با صراحت و بدون پرده پوشی راجع به مشکلات خود با پزشک معالج یا مشاور صحبت کنند وکمک های موثری دریافت نمایند.بدلیل مشکلات جنسی خود را سرزنش نکنند، یا شریک جنسی خود را مقصر ندانند.

استرس

استرس های زیادی در زندگی همه افراد وجود دارد.سالمندان با استرسهای جدیدی مثل بازنشستگی، بیماری، تنهایی و کاهش درآمد نیز باید دست و پنجه نرم کنند.استرس بطور قطع روابط زناشویی را تخریب می‌کند. آموزش راه های رفع استرس (تکنیک‌های آرامبخشی و تنفس عمیق ) در رفع این مشکل موثر است.

سالمند مجرد

برای بسیاری از سالمندان ،بخصوص زنان سالمند، یافتن شریک جنسی بسیار مشکل است. بدلیل طولانی‌تر بودن عمر زنان نسبت به مردان، زنان زیادی در دهه های پایانی زندگی خود تنها خواهند بود. تابوهای اجتماعی نیز در این امر موثر است، زیرا ازدواج در سنین بالا و حتی با فرد بسیار جوانتر برای مردان پذیرفته شده است اما عملا برای زنان امکان ندارد.

شاید لازم باشد فرهنگ سازی برای ازدواج مجدد سالمندان بخصوص زنان سالمند بیوه توسط افراد بانفوذ مذهبی و اجتماعی انجام گیرد تا آنزمان سالمندان برای گریز از این تنهایی می‌توانند در فعالیت‌هایی شرکت کنند که در آنها امکان ملاقات با دیگر سالمندان وجود دارد، مانند کلاسهای آموزشی مراکز بهداشتی و خانه‌های سلامت، تورهای گردشگری ویژه سالمندان و تشکل‌های اجتماعی. داشتن همصحبت (و نه الزاما شریک جنسی) در سلامت روانی سالمندان بسیار موثر است.

نتیجه:

برای داشتن یک زندگی فعال در سالمندی موارد زیر پیشنهاد می‌گردد:

۱- رابطه زناشویی در سالمندی ممکن است با جوانی تفاوت های زیادی داشته باشد. بسیاری از سالمندان تنها از داشتن تماس پوستی و مکالمه خوشایند با شریک جنسی کاملا ارضاء میشوند.

۲- خوردن غذای سالم، آب کافی، ورزش در سلامتی تمام جنبه های زندگی سالمند از جمله سلامت جنسی موثر است.

۳- تماس مداوم با پزشک معالج و مطرح کردن مشکلات راه اصلی برطرف کردن عوارض سالمندی است.

۴- شکرگزاری، مثبت اندیشی و دیدن نیمه پر لیوان میتواند تمام زندگی فرد از جمله سالمندی اورا شکوفا و شاد نماید.

دکتر پریسا جهانلو




وبلاگ فیلم درمانی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان