کد خبر: ۲۷۹۵۶
تاریخ انتشار: ۰۱ آبان ۱۴۰۰ - ۰۹:۴۴-23 October 2021
زمستان ۶۵ بسیار پر تلاطم بود، تلاش های زیادی در جبهه جنوب و جبهه میانی در حال انجام بود.
عملیات کربلای ۴ در ۳ دی ماه، کربلای ۵ در ۱۹ دی ماه، کربلای ۶ در ۲۴ دی ماه و کربلای ۷ در ۱۳ اسفند اجرا می‌گردد. عملیات‌های کربلای ۴ و ۵ به فرماندهی سپاه و کربلای ۶ و ۷ به فرماندهی ارتش انجام می‌شود و از بین این ۴ عملیات تنها عملیات کربلای ۷ یک پیروزی قابل توجه بدست می‌آورد.

اگرچه به لحاظ زمین، سطح عملیات، یکان عمل کننده و خیلی از پارامترهای دیگر عملیات کربلای ۵ و کربلای ۷ با یکدیگر قابل قیاس نیستند. اما در نظر گرفتن مواردی که ذکر می‌کنم در طرح عملیات بسیار مهم و یکسان هستند.

زیرا در طرح عملیات فرق نمی‌کند شما در چه زمینی، با چه نیرویی و در چه مقیاسی قرار است درگیر شوید، چون اصول جنگ و طراحی عملیات استاندارد های یکسانی دارد و باید به آن توجه شود.

حقیقت و واقعیت آن است که یک عملیات تنها در شرایطی به یک پیروزی مناسب دست پیدا می‌کند که طرح ها و نقشه های آن اصولی باشد، با توجه به اصول جنگ این طرح ریزی ها انجام شده باشد، بر مبنای واقعیت براورد ها صورت گرفته باشد، اطلاعات از وضعیت دشمن، وضعیت زمین، آب و هوا، توان خودی، توان پشتیبانی و لجستیک و خیلی از موارد دیگر باید در نظر گرفته شده باشد.

آن چیزی که عملیاتی مانند کربلای ۷ را با کربلای ۵ از یک دیگر متمایز می‌کند این براورد ها است. از نقاط قوت عملیات کربلای ۷ طرح عملیاتی بسیار قوی آن، طرح ریزی دقیق، فرماندهی مناسب و بهره گیری از اصول دقیق نظامی بود. اگرچه از لحاظ ساختار مقایسه یک لشکر با چندین لشکر و قرارگاه صحیح نیست، اما این مورد می‌تواند نمونه بسیار مناسبی برای یک عملیات اصولی در جنگ باشد. آن چیزی که کمبودش در جنگ بسیار احساس می‌شد.

در جریان عملیات کربلای ۷ لشکر ۶۴ پیاده نزاجا توانست در منطقه عمومی حاج عمران ارتفاعات مهم و استراتژیک ۲۵۱۹ را تصرف کنید. هر دو عملیات ارتش در جبهه میانی با اهدافی طراحی شده بود که در حد توان بخشی از فشار در جبهه جنوب را کاهش دهد و توجه عراق را به سمت جبهه میانی نگه دارد.

مادامی که فرماندهی و ستادش راهبرد های عملیاتی خود را بر اساس ذهنیت خود بنا می‌کنند نتایج قابل توجهی بدست نمی‌آید. یکی از این محاسبات ذهنی در خدمت گرفتن ۱۵۰۰ گردان برای جنگ بود.

"کلیات طرح سپاه این بود که مسئولين هزار و پانصد گردان نيرو آماده کنند و سپاه با پانصد گردان در منطقة هور، پانصد گردان در منطقه شلمچه و پانصد گردان در منطقه فاو همزمان سه عمليات بزرگ انجام دهد و تقریبا کل استان بصره را تحت تأثیر عملیات بزرگ قرار بدهد..... درواقع قرار شد در هر سه منطقه کار طرح ریزی، شناسایی و آماده سازی انجام بشود. خب آن بسیج نیرو که مسئولين قول داده بودند نتيجه‌اش شد سپاهیان محمد(ص) که حدودا صد هزار نفر نیرو بود و در استاديوم آزادي هم تجمعي نمايشي داشتند. بنابراين، به صورت طبيعي وقتی برآورد سپاه تأمين نشد و با آن طرح تطبيق نداشت، قرار شد که ما هم در یک جا متمرکز بشویم و یک عمليات در یکي از اين سه منطقه انجام دهيم." (احمد غلامپور- ۴۷ نشریه نگین)

مسئله بکار گیری ۱۵۰۰ گردان مدتی از موارد مورد پیگیری فرماندهان سپاه بود، اما بنظر عدم رسیدن به این مقدار نیرو به حدی واضح بود که هیچ توجهی به آن نشد. از طرف دیگر یکی از ضعف های سازمان رزمی سپاه عدم تعدد فرماندهان مسلط بود و کمبود فرماندهان با تجربه یکی از مشکلات گریبان گیر بود که با از دست رفتن فرماندهان با تجربه در اواخر جنگ این مشکل حاد تر نیز شده بود.

از طرف دیگر سوال است با کدام فرماندهی قرار بود در ۳ جبهه بصورت همزمان نبرد صورت گیرد و به پیروزی برسد؟ آنهم در شرایطی که در عملیات های بسیار سبکتر موارد بسیاری از مانند عدم هماهنگی نیروها در حرکت باعث شده بود تا تلفات و فشار سنگینی وارد شود.

" آمدیم یک چیز نانوشته‌ای را خودمان انجام دادیم، لذا در عین حالی که به عملیات والفجر۸، فکر می‌کردیم، یک طرح ابتکاری هم در ذهن من آمده بود که چون ابزارش را پیدا نکردیم به صورت کربلای ۴ عمل شد. در ذهن ما این بود که در عملیات کربلای ۴ می‌رویم یک سرپل را بیشتر نمی‌گیریم. انبوهی از قایق ها و همچنین وسایل تقریبا زیردریایی را که یک قسمتش بالا بود و یک قسمت دیگرش پایین بود و هرکدام هم سی، چهل رزمنده جا می‌گرفت، آماده می‌کردیم و هر گروهان را سوار دو سه تا از اینها میکردیم و می انداختیم در اروند و مستقیم میرفتیم سمت بصره. بعد نیروهایمان را به سمت چپ و راست که نیروهای عراقی در شلمچه و منطقه فاو بودند پشت سر آنها پیدا میکردیم. نیروهایمان را به صورت استخوان ماهی می‌بردیم و میرفتیم پشت سر تنومه و پل های بصره در می‌آمدیم و از انجا می‌پیچیدیم سمت شلمچه و از این طرف باز می‌کردیم و بصره را می‌گرفتیم. این ایده‌ای بود که همزمان با فاو عمل می‌کردیم." ( محسن رضایی – اسرار مکتوم )

برادر قاسم سليماني: یک كلياتي در رابطه با زمين اينجا مشخص است، حالا ربطي به شناسايي ندارد. شناسايي تقريباً آب و زمين را مشخص ميكند كه ميشود بعدا به دست آورد. آنچه كه در رابطه با زمين است قبلاً بحث شده است. ما باید كي كاري بكنيم كه بعد از اينكه سختي را نيروهايمان، پشت سر ميگذارند بعدش بتوانند به راحتي مانور بكنند؛ ما اينجا برسيم توان ما گرفته ميشود يعني از اينجا به اينجا برسيم خودش كلي صحبت دارد بعدا هم اينجا برسيم از اين پل هم بخواهيم عبور بكنيم به همين سادگي نيست؛ بياييم و روي اينجا بايستيم پدافند بكنيم مشكلات دارد؛ زمين اينجا كه حالا یک تجديدنظر بشود در رابطه با اين زمين(آبگرفتگي منطقه شلمچه)،هم مشكلات پدافندي دارد، هم مشكلات آفندي دارد.

برادر محسن رضايي: مشكلات آفندي و پدافندي جايي است كه دشمن، تك را پيش بيني كرده، جايي كه دشمن پيش بيني نكرده مشكلات كمتري وجود دارد.
برادر قاسم سليماني: حالا با اين عجله‌اي كه ميخواهيم تو منطقه برويم، که نه نهري و نه پوششي دارد قايق‌هايمان را بگذاريم توي اين زمين، نهر دربياوريم و ايجاد بكنيم!
برادر محسن رضايي: نهر هست اين كي كانال، اين یک كانالي كه ... اين یک تكه است.
برادر قاسم سليماني: ما اينجا پدافند داشتيم برادرمحسن!

برادر محسن رضايي: یک حوضچه اينجا بايد درست بكنيم یک یا دو تا كانال ديگر اينجا.
برادر قاسم سليماني: اینجا همه‌اش دشمن ميبينيد.
برادر محسن رضايي: سريع بزنند.
برادر قاسم سليماني: دشمن ميبيند.
برادر محسن رضايي: الآن چون منطقه شلوغ است، اشكال ندارد اين اگر منطقه خلوت بشود دوباره بخواهيم شلوغش بكنيم ديگر امكان ندارد.
برادر قاسم سليماني: اين یک مطلب، مطلب بعدي هم در رابطه با خود قايقراني تو منطقه است اينجا اين كنار، شايد بشود از قايق استفاده كرد ولي اينجا نميشود، ما که شناسايي کردیم كه دو سال پيش هم کرده بودیم اينجا(آبگرفتگي شمال شلمچه) نميشود استفاده از قايق كرد.
برادر محسن رضايي: نه امكانپذير است، منتها قايق را بايستي پاشنه‌اش را كوتاه كنيد و بعد اش هم با خشايار استفاده كرد.
برادر قاسم سليماني: خشايار كه نميشود استفاده كرد.
برادر محسن رضايي: خشايار خيلي خوب جواب داده است.
برادر قاسم سليماني: خوب اينجا(منطقه دشمن) همه‌اش پر كانال است، برادر محسن! كانال.
برادر محسن رضايي: كانال چي؟
برادر قاسم سليماني: كانال چند رشته‌اي دارد زمين اينجا كانال بوده.
برادر محسن رضايي: كانال چه ربطي به خشايار دارد؟!
برادر قاسم سليماني: (خشايار) گير ميكند.
برادر محسن رضايي: هان يعني ميگوييد كناره‌اش خاك آمده بالا.
برادر قاسم سليماني: نه اصلاً تو گودي كه خشايار برود گير ميكند.
برادر محسن رضايي: .. خط پدافندي كه سابق دشمن داشت.
برادر قاسم سليماني: آن خط پدافندي سابق، كانال‌هاي جلو.
برادر محسن رضايي: خشايارها كه شناور مي‌ماند ديگر تو كانال كه نمي‌آيد.
برادر قاسم سليماني: اين آبي كه خشايار را شناور بكند نيست.
برادر محسن رضايي: چرا؟!
برادر قاسم سليماني: نخير نيست.
برادر محسن رضايي: بله، آقاي رودكي؟ اين خشايار توي آب راه نمي‌رود؟
برادر احمد غلامپور: روي پا خودش رفته بود عمق آب هم كم بوده.
برادر محسن رضايي: كجا روي شني مي‌رفت؟
برادر محمدنبي رودكي: برادر محسن اينجا هم.
برادر امين شريعتي: جاده است.
برادر احمد غلامپور: نه اطراف جاده شني زمين مناسبي است اما اينجا قبلاً چون دشمن خطوط پدافندي و كانا‌ل‌هاي متعدد داشته يعني زمين اينجا فرق ميكند با زمين اينجا. (جلسه فرماندهان سپاه پيرامون ارزيابي عمليات كربلاي ۴ و آماده سازي عمليات كربلاي ۵ – نگین ۴۵ )

وضعیت نیروها در  جریان عملیات کربلای ۵ و فشار شدید عراق نیز در شرایط نامناسبی بود. محدودیت های عملیاتی از جمله بکار گیری توپخانه خودی باعث بروز مشکلاتی شده بود و در مواردی عراق فشارهای بسیار سنگینی را بر روی نیروهای ایرانی وارد می‌آورد.

"علیرغم ضرباتی که به دشمن وارد آمده، فرماندهی سپاه سوم عراق مصمم به عکس العمل قاطع است تا شاید به نتایج قابل قبولی دست یابد . اتکاء عقبه نیروهای خودی به آب و فقدان پشتیبانی زرهی و اتکاء صرف به نیروهای پیاده، دشمن را برای کسب موفقیت امیدوار کرده است . عبور تنها یک گروهان تانک خودی در منطقه پنج ضلعی در مقایسه با انبوه زرهی دشمن به حساب نمی آمد.

لذا دشمن با اتکاء به خشکی و توان زرهی با ۱۰ تیپ زرهی و مکانیزه بار دیگر شانس خود را آزمایش میکند. اما آتش مؤثر و متراکم توپخانه خودی و رشادت نیروهای پیاده همراه با تدابیر فرماندهان و نحوه استقرار خودی که سبب جناح گرفتن از دشمن در وضعیت های مختلف شده است، تلاش وی را ناکام میگذارد؛ موفقیتی که به سختی به دست آمد." ( نبرد در شلمچه – محسن رشید )

موارد بسیاری برای اشاره وجود دارد، اما نکته ای باید به آن توجه کرد این است که بسیاری از عملیات گسترده و تعیین کننده جنگ در زمان اجرا با توجه به اسنادی که تا به امروز منتشر شده است، نه از طرح مناسب و کاملی بهره می‌برده نه از بسیاری از مواردی که نامبرده شده بود پیروی میکرده است. عدم بهره گیری و رعایت اصول جنگ یکی دیگر از مشکلات طرح های عملیاتی مخصوصا در سپاه بوده است.

فاجعه هایی ماننده در خواست فرماندهی سپاه از فرمانده کل قوا که مواردی مانند ۱۰ گردان توپخانه و یا ۱۰۰ دستگاه تانک از طریق ارتش در اختیار سپاه آنهم در وسط اجرای عملیات قرار دهند به خودی خود نشان دهنده این است که نه بر آوردهای مناسبی از آنچه نیاز بود شده بود نه طرح عملیاتی آنچنان که باید کامل نبود.


برای درک بهتر مطلب بالا بهتر است به سراغ اسناد برویم
مورد اول مجموعه اسنادی است که مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس سپاه پاسداران از عملیات کربلای ۵ منتشر کرده است.
اگرچه طرح کلی عملیات وجود ندارد ( یا منتشر نشده است) 
اما اطلاعات قابل توجهی در این اسناد وجود دارد.



War History
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
در جنگ روسیه علیه اوکراین کدام پیروز خواهد شد؟
روسیه
اوکراین
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان