کد خبر: ۲۷۹۴۳
تاریخ انتشار: ۲۹ مهر ۱۴۰۰ - ۱۳:۲۵-21 October 2021
هنگامی که مصادیقی از نابسامانی، تبعیض، قانون‌شکنی، و غارت بیت‌المال از جانب نهادی حکومتی و یا تنی چند از مقامات نظام مطرح می‌شود، هم در گفتگوهای عادی میان مردم و هم در شبکه‌های مجازی بکرّات می‌شنویم یا می‌خوانیم که ”خانه از پای‌بست ویران است“.
اگر چه شاید جای نگرانی نباشد زیرا روان‌ـ‌جامعه‌شناسی مردم و نخبگان ایران بگونه‌ایست که در هنگامه‌های حسّاس و سرنوشت‌سازِ غلیان مبارزات، بدون توجه به راه طی‌شده مبارزاتی، سیر رویدادها به سمتی سوق داده می‌شود که چندان یا اصلا پیش‌بینی و طرح‌ریزی نشده بوده. با این وصف، بنظرم مهم است که تلقّی و فهمی را که از تصویر ”خانه از پای‌بست ویران است" القاء می‌شود قدری تحلیل کنیم. 

تلقی‌ای که از این تصویر بدست می‌آید بنظر من، نه تنها آثار مثبتی ندارد که نوعاً آثار ناگوار و ویرانگری از آن حاصل می‌شود. تلقّی حاصل از آن تصویر که به کرّات در میان افراد و اقشار مختلف مشاهده کرده‌ام اینست که هیچ تذکری، انتقادی، روشنگری‌ای و یا اعتراضی به مقامات نظام هیچ تاثیر و فایده‌ای ندارد. از این تلقی بنوبه خود، دو تلقی (یا شیوه زندگی) دیگر متولد می‌شود که هر یک مهلک‌تر و منفی‌تر از دیگری است.

یک تلقیِ معطوف به عمل در عرصه اجتماعی‌ـ‌سیاسی که از هیچ تذکری ... تاثیر و فایده‌ای ندارد متولد می‌شود، اینست که بی‌خیال! بی‌خیالِ مردم! بی‌خیالِ میهن(همان هموطنانم)! بی‌خیال هموطنان محروم و مستضعف‌شده! بی‌خیال وظیفه یا رسالت اجتماعی در قبال مظلومان و محرومان. 

خود و خانواده را دریاب و حال را! بزن بر طبل بی‌عاری و کامروایی که آنهم عالمی دارد! این تلقّی و عملِ آمیخته بدان(همان شیوه زندگی)، در برخی از موارد به این شیوه زندگی می‌انجامد که فرد به جریان مرسوم و رایج تلاش برای درآمد هرچه بیشتر و به هر قیمتی می‌پیوندد. و چون بنا را بر فراهم‌کردن رفاه هرچه گسترده‌تر برای خود و خانواده خود گذاشته، پس از طی سیری تدریجی، به آرامی به دربار زروزوروتزویر می‌پیوندد و نهایتاً به یکی از همان زالوهای فاسدِ مفسدِ مردم‌فریبِ ظاهرالصّلاحی تبدیل می‌شود که سالها قبل آنها را پست‌فطرت، خائن، و غارتگر می‌نامید. 

در مواردی دیگر، وی برای تامین رفاهی بیشتر و گذران زندگی‌ای خوش و خرم و بی‌خیال، برخی یا بسیاری از خلاف‌ها و تخلف‌ها را در سطحی نازلتر در کسب و پیشه خود روا می‌کند، خلافها و تخلف‌هایی که در هر حال مفسده‌اند و ضدمردمی و ضدمیهنی. و در موارد بسیار کمتر، وی زندگی‌ای رویهمرفته پاکدست اما توام با رنج و اندوه و تلخکامی و بدوجدانیِ هر روزه را سپری می‌کند.

گفته شد که از تصویر بسیار رایج ”خانه از پای‌بست ویران است"، این تلقّی حاصل می‌شود که هیچ تذکری ... تاثیر و فایده‌ای ندارد. و از این تلقّی، بنوبه خود، یک شیوه زندگی حاصل می‌شود که شرحش گذشت. اینک بیفزایم که از این تلقّی، یک شیوه مبارزاتی هم زاده می‌شود. 

این شیوه مبارزاتی مستقیما محصول آن بخش از تصویر است که ”پای‌بست" خانه را ویران می‌داند. و مرادش از ”پای‌بست" را هم رهبر و راهبران موثّر و عمده نظام می‌داند و لذا، مطابق آن تصویر، قائلست که به آنها دستکم هیچ امیدی نمی‌توان و نباید داشت، و بلکه آنها خود بخشی از صورت مسئله‌اند. در نتیجه، یا باید معجزه‌ای رخ دهد و دستی از آستین عرش بیرون آید تا دربار زر و زور و تزویر و رویه‌های ضدمردمی‌اش را منحل و منسوخ کند و یا نهایتا باید سراغ مبارزات مسلحانه مخفی رفت تا مردم از سیطرة اختاپوسی دربار ظلم و فساد و تبعیض و غارت و ناپاسخگویی رها شوند.

درباره وقوع معجزه، حقیر تاکنون هیچ سخن جدّی و قابل توجهی درباره مبنای چنین انتظاری نشنیده‌ام. اما عمیقاً به این سنّت الهی ایمان دارم که خداوند اوضاع هیچ قومی را متحوّل و دگرگون نمی‌کند مگر آنچه در دل دارند را دگرگون کنند(سوره مبارکه رعد: ۱۱). و «آنچه در دل دارند» هم، اجمالا، یعنی شیوه زندگی و تعلّقات خود را دگرگون کنند. (پاورقی ١)

و اما مبارزات مسلحانه مخفی و آنهم به اختصار تمام: در این زمینه، حرف و تحلیل و تجربه بسیار بسیار زیاد است. این بنده ظلوم جهول کفور هزاردرصد با این شیوه مبارزاتی مخالفم و به همه کسانی که امید یا عقیده به این راهبرد مبارزاتی دارند اکیدا توصیه می‌کنم تجربه بسیار غنی و پردرس و عبرت مبارزات مسلحانه همین مرزوبوم، بویژه سازمان مجاهدین خلق، را مورد غور و بررسی ژرف و گسترده قرار دهند. 

شاید بمناسبت این مخالفت صریح و علنی و بدون قیدوشرطم با مبارزه مسلحانه مخفی لازم باشد بدین مقدار بسیار ناچیز بسنده کرده تصریح کنم که اگر در سالهای میانی دهه نود معتقد به نهادینه‌شدگی ”فساد" در نظام بودم امروزه اعتقاد راسخ پیدا کرده‌ام که ”افساد" در نظام نهادینه شده است. و این یعنی، نهادهای نظام علی‌الاغلب شما را که قصدی برای ارتکاب فساد ندارید، خواه سروکارتان با نظام افتاده باشد و خواه نه، مجبور می‌کند که فساد کنید!

ام حسب الّذین یعملون السیّئات ان یسبقونا ساء ما یحکمون (سوره مبارکه عنکبوت: ۴؛ آیا تبهکاران جنایتکار پنداشتند که بر ما پیشی می‌گیرند؟ چه تباه است آنچه حکم می‌کنند). 



پاورقی ۱: برای بحث تفصیلی این سنّت الهی، ر.ک. به مقاله «حتی یغیّروا ما بانفسهم» در کتاب جدیدالانتشارم، کتاب سیاه (تهران، انتشارات کتاب طه، ۱۴۰۰).

 
سعید زیباکلام
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان