کد خبر: ۲۷۹۰۷
تاریخ انتشار: ۲۴ مهر ۱۴۰۰ - ۲۲:۲۴-16 October 2021
دانستن راه‌های سرایت جزو اصول ضروری برای پیشگیری از بیماری‌های عفونی است.
علاوه بر تنفس، دهان، و آمیزش جنسی، سرایت از راه تماس با سطوح و ناقل بی‌جان (فومیت) نقش اساسی در ابتلای انسان به بیماری‌های عفونی و به‌ویژه عفونت‌های بیمارستانی دارد. یک مطالعه در شماره فوریه ۲۰۲۱ مجله میکروارگانیسم‌ها به مرور مقالات در زمینه میزان پایداری عوامل عفونی در سطوح مختلف و اهمیت بالینی و نحوه مقابله صحیح با آن‌ها پرداخته است.

داده‌های این مطالعه براساس نوع میکروب بیماری‌زا، نوع سطح، دما (RT)، و رطوبت نسبی (RH) دسته‌بندی شده و مراد از پایداری میکروب، بیماری‌زایی آن و نه صرفاً مثبت شدن آزمایش پی‌سی‌آر است. به‌طورکلی پایداری دِناویروس بیشتر از رِناویروس است.

آدنوویروس‌ها عامل طیفی از بیماری تنفسی خفیف تا التهاب ملتحمه و گرفتاری چندعضوی در مبتلایان به نقص ایمنی است. علاوه بر هواپخش، ناقل‌های بی‌جان و سطوح نقش مهمی در گسترش آدنوویروس دارند. پایداری آدنوویروس در سطوح از ۹ روز تا بیش از ۱۲ هفته گزارش شده است.

پایداری ویروس زگیل (پاپیلوم) انسان یا اچ‌پی‌وی در یک مطالعه در محیط مرطوب دست‌کم تا ۷ روز و بیشتر بر روی پلاستیک گزارش شده است.

پایداری ویروس تب‌خال انسان (هرپس، اچ‌اس‌وی) رابطه معکوس با  رطوبت و دما دارد و از ۴ ساعت تا بیش از ۸ هفته گزارش شده است.

سرایت ویروس هپاتیت A (اچ‌اِی‌وی) از راه دهان روی می‌دهد و پایداری آن بر روی سطوح از ۴ ساعت تا ۶۰ روز گزارش شده است که با رطوبت رابطه عکس دارد.

ویروس هپاتیت C (اچ‌سی‌وی) در سرما و رطوبت پایین دست‌کم تا ۶ هفته پایدار است.

ویروس آنفلوانزا به‌سرعت با تغییرات شرایط محیطی سازش می‌یابد و به همین دلیل علاوه بر هواپخش از راه سطوح به‌راحتی سرایت می‌کند. پایداری آن از چند ساعت تا چندین هفته گزارش شده است.

ایبولا در داخل سرنگ تا ۳۲ روز، در خون کامل تا ۴۸ روز، و بر روی اسکناس بیش از ۴ روز پایدار است. 

راه اصلی انتقال کروناویروس قطرک‌های تنفسی و هواپخش است اما امکان سرایت آن از راه سطوح نیز وجود دارد. سارس-۲ (عامل کووید-۱۹) بر روی دستمال کاغذی و کاغذ تا ۳ ساعت، چوب و پارچه تا ۱ روز، شیشه و اسکناس تا ۲ روز، و فلز، پلاستیک، و سطح داخلی ماسک تا ۴ روز پایدار است. این مدت احتمالاً در شرایط دمایی مطلوب طولانی‌تر است اما به‌طورکلی برخلاف سایر ویروس‌ها و کروناویروس‌ها، افزایش دما سارس-۲ را به‌راحتی از بین نمی‌برد.

انتقال ویروس نقص ایمنی انسان (اچ‌آی‌وی، عامل ایدز) از راه سطوح غیرمحتمل است اما این ویروس در دو مطالعه تا ۵ و ۷ روز بر روی ظروف آزمایشگاه (پتری دیش) پایدار بوده است که این مدت بستگی به شرایط محیطی و مقدار اولیه ویروس دارد.

ویروس هپاتیت B (اچ‌بی‌وی) در سطح شیشه تا یک هفته و در سطح فلز و سواب پنبه‌ای دست‌کم دو هفته پایداری دارد.

پایداری استافیلوکوک‌ها به‌ویژه استافیلوکوک طلایی وابستگی بسیاری به نوع سطوح دارد و از چند ساعت تا چند هفته و حتی سال‌ها می‌تواند متفاوت باشد. استرپتوکوک‌ها نیز بین ۲ ساعت تا ۴ ماه در سطوح مختلف پایداری دارد و تشکیل لایه‌های زیستی (بیوفیلم) می‌تواند این مدت را افزایش دهد. آنتروکوک‌ها با پایداری چند روز تا بیش از ۳ ماه ارگانیسم‌های فرصت‌طلبی هستند و جزو عوامل شایع عفونت‌های بیمارستانی محسوب می‌شوند.

پایداری کلستریدیوم دیفیسیل از چند دقیقه تا ماه‌ها در سطوح مختلف گزارش شده و مقدار بسیار اندک آن برای ایجاد بیماری به‌ویژه در بیماران بستری کافی است.

از باکتری‌های گرم منفی، پایداری اشریشیا کلی علاوه بر ویژگی‌های خود باکتری وابستگی بسیاری به جنس ماده بی‌جان و شرایط محیطی دارد. پایداری سالمونلا نیز علاوه بر سروتایپ به دما، رطوبت، و وجود موادی مانند لبنیات بستگی دارد.

پسودومونا به دلیل توانایی بقا در شرایط سخت محیطی یکی از عوامل شایع عفونت‌های بیمارستانی است. شیگلا تا ۴ ساعت روی پارچه، ۳ ساعت روی چوب، ۲ ساعت روی شیشه، و ۱٫۵ ساعت روی پلاستیک پایداری دارد.

بسیاری از قارچ‌ها و انگل‌ها نیز به مدت طولانی به روی سطوح بی‌جان زنده می‌مانند اما اهمیت بالینی آن‌ها در بیماری‌زایی به عوامل متعددی بستگی دارد.

دکتر بابک عزیزافشاری



پزشکان گیل
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان