کد خبر: ۲۷۷۸۰
تاریخ انتشار: ۱۶ مهر ۱۴۰۰ - ۲۲:۱۲-08 October 2021
ملكا جشن مهرگان آمد / جشن شاهان و خسروان آمد. رودكى. بكرد اندر آن كوه آتشكده / بدو تازه شد مهرگان و سده. فردوسى. جشن مهرگان هم او [ فريدون ] نهاد. (نوروزنامه).
مهرگان: نام روز شانزدهم از هر ماه از گاهشماری ایرانی و یکی از جشنهای بزرگ ایرانی است. ايرانيان در اين روز جشنى بزرگ گیرند، و بنا بر گزارش ایرانیان، در اين روز خداى متعال زمين را بگسترانيد و اجساد را مقرون به ارواح كرد و بعضى گفته‌اند در اين روز ملائكه يارى و مددكارى كاوهء آهنگر كردند بر دفع ضحاك، و فريدون در اين روز بر تخت پادشاهى نشست پيش از آنكه كاوه دفع ضحاك نمايد. و زمره‌اى گفته‌اند كه فريدون در اين روز ضحاك را در بابل گرفت و به كوه دماوند فرستاد كه دربند كنند و مردمان بسبب اين مقدمه جشنى عظيم كردند و عيد نمودند و بعد از آن حكام را مهر و محبت بر رعايا بهم رسيد و چون مهرگان به معنى محبت پيوستن است بنابراين بدين نام موسوم گشت.

یکی از بزرگترین و ارجمندترین جشن‌های ايرانيانی است. در واقع مهمترين روز نقطهء اصلى يا مبدأ اساسى سال همانا روز اعتدال پاییزی بوده است (ظاهراً آغاز سال – نظير سال قديم عرفى يهود از پاييز بود نه از بهار). اين روز ظاهراً عيد ميترا = مهر (خداى نور و آفتاب) بوده، و چون روز مزبور در غالب سالها در ماه «باغياديش» واقع مى‌شده، لذا اسم اين ماه از همين عيد اقتباس شده كه ماه عيد بغ – يعنى ميترا – باشد (بغ، در پارسى باستان اگرچه اصلا به معنى مطلق خدايان بوده، لكن بعدها بتدريج به ميترا اطلاق شده) چنانكه ماه بابلى معادل آن، يعنى تشرى، ماه شمس (خداى آفتاب) بود، و ماه زردشتى معادل آن در دوره های پسین همان مهرماه بوده است و همچنين در ماههاى ارمنى، اسم ماهى كه معادل اين ماه است «مهكان» نام دارد، كه ظاهراً از اسم عيد مهرگان اخذ شده، چنانكه اسم ماه سغدى معادل آن «فغكان» به اسم عيد بغ (در سغدى فغ) ظاهراً اثرى از اسم کهن ماه باغياديش است. روز شانزدهم هر ماه – كه به مهر روز موسوم است – مخصوص به فرشتهء فروغ، يعنى مهر است. 

در روز مهر از ماه مهر ايرانيان جشن بسيار بزرگى برپا ميداشتند. بقول بندهشن مشيا و مشيانه (آدم و حواى آريائيان) در چنين روزى زاده شدند. اين جشن بزرگ شش روز طول مى‌كشيد و از روز شانزدهم مهر آغاز مى‌گرديد و به روز بيست و يكم – كه رام روز باشد –پایان می یافت. روز آغاز را «مهرگان عامه» و روز انجام را «مهرگان خاصه» مى‌گفتند. در ايران در  دوران بسيار کهن تنها دو فصل داشتند، اول تابستان، دوم زمستان، نوروز جشن آغاز تابستان است و مهرگان جشن آغاز زمستان. 

جشن مهرگان بسيار سرورانگيز و بانشاط بود. «كتزياس» مى‌نويسد كه پادشاهان هخامنشى هرگز نمى‌بايست مست شوند مگر در روز جشن مهرگان كه لباس ارغوانى مى‌پوشيدند و در باده‌پيمايى با ميخوارگان شركت مى‌كردند. مورخ ديگر «دوريس» مى‌نويسد كه در جشن، پادشاه مى‌رقصيد. بقول «استرابون» خشثرپاون (شهربان) ارمنستان در جشن مهرگان بيست هزار كره اسب برسم ارمغان به دربار هخامنشى هديه ميفرستاد. اردشير بابكان و خسرو انوشروان در اين روز جامهء نو به مردم مى‌بخشيدند. نوشته‌اند كه در اين جشن موبدان موبد خوانچه‌اى كه در آن ليمو و شكر و نيلوفر و به و سيب و يك خوشهء انگور سفيد و هفت دانه مورد گذاشته شده بوده زمزمه‌كنان نزد شاه مى‌آورد. 

جشن مهرگان در تمام آسياى صغير نيز معمول بود و از آنجا با آيين مهر (مهرپرستى) به اروپا سرايت كرد. «كومن» مستشرق بلژيكى در كتاب خود «آيين ميترا» گويد: بدون شك جشن مهرگان كه در کشورهای روم باستان، روز ظهور خورشيد تصور مى‌شده و آن را «روز ولادت خورشيد مغلوب ناشدنى» مى‌گفته‌اند به بيست و پنجم ماه دسامبر كشيده شده و بعد بسبب نفوذ دين عيسى در اروپا روز ولادت مسيح قرار داده شده است. (اهل قلم و فرهنگ، چکیده ای از يشتها، و خرده اوستاى پورداود و گاه‌شمارى تقى‌زاده) 



 اهل قلم و فرهنگ
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان