کد خبر: ۲۷۲۵۲
تاریخ انتشار: ۲۶ شهريور ۱۴۰۰ - ۰۸:۵۵-17 September 2021
پیشینه‌ی اختلافات مرزی ایران و عراق دراز است و پیچیده. این تاریخ ثمره‌ای رقابت‌های دول ایران و عثمانی و نقش استعمار بریتانیا در این بخش از جهان است.
پیش از تشکیل دولت مستقل عراق، پهنه‌ای جغرافیائی آن توسط ایران و عثمانی دست به دست میشد تا آنکه در سال ۱۲۹۸ تحت قیادت بریتانیا در آمد.‏ بریتانیا با سیطره بر سه استان بغداد، موصل و بصره، موجودیت کنونی عراق را شکل داد و در سال ۱۳۱۱ به استقلال رساند.

و ملک فیصل را بر تخت پادشاهی آن نشاند. دولت ایران از برسمیت شناختن عراق جدید تا تعیین تکلیف مسئله اروندرود خودداری می‌کند. چه بر سر حق حاکمیت ایران براین آبراهه از زمان دولت عثمانی سوءتعبیر و تفاهماتی وجود داشته‌اند. سال ۱۳۱۶ نخستین معاهده میان ایران و عراق بر سر تعیین مرزهای مشترک دو کشور شکل می‌گیرد.

مطابق آن تنها دو کشور ایران و عراق می‌توانند با کشتی‌های جنگی از مسیر اروندرود عبور و مرور کرده و کشتیرانی تجاری برای تمامی کشورها در آن آزاد است.‏و مسیر مرز آبی در رود را امتداد خط القعر آن یا خط تالوگ معین می‌نمود. عراق اما دستخوش تشنجات سیاسی شد و در سال۱۳۲۷ با کودتای عبدالکریم قاسم، نظام سلطنتی منقرض. رئیس نظامی جدید عراق قرارداد ۱۳۱۶ با ایران را تحمیلی و مردود دانست و خوزستان را بخشی از خاک کشور اش خواند. 

جنگ روانی ‏میان ایران و عراق بالا گرفت و تنش های مرزی اندکی. با کودتای دوّمی در بهمن سال ۱۳۴۱ توسط عبدالسلام عارف، قاسم سرنگون شد و حکومت بدست نیروی ائتلافی نظامی از طرفداران جمال عبدالناصر و بعثی ها افتاد. روابط دو کشور ایران و عراق تیره تر شد. سپس و بدنبال قتل عبدالسلام عارف، برادرش ‏عبدالرحمن عارف بقدرت رسید. ۱۳۴۵.

او در صدد برطرف ساختن اختلافات با ایران برآمد و گفتگوهای میان دو دولت صورت گرفتند که در نتیجه آن توافقاتی بدست آمد. که چندان پایدار نبودند. با وقوع کودتای سوم سال۱۳۴۷ در عراق توسط ژنرال حسن البکر، بعثی ها عملا یکه تاز صحنه ای قدرت عراق شدند.

با قدرت گیری البکر و حزب پان عربیست بعث در عراق، تنش‌های فزاینده در روابط با ایران آشکارا شدند. بهار سال ۱۳۴۸ حکومت عراق، شط العرب (اروندرود) را جزئی از خاک عراق خوانده و به دولت ایران اخطار داد تا از برافراشتن پرچم ایران بر فراز ناوگان دریایی تجاری خود در این آبراه خودداری ورزد. 

واکنش دولت ایران تند بود. در ۳۰ فروردین ماه سال ۱۳۴۸ دولت ایران قرارداد ۱۳۱۶ (۱۹۳۷) را ملغی و اقدام به استقرار نیروی بزرگ نظامی در نوار مرزی با عراق نمود. دولت ایران بار دیگر بر خط تالوگ در مرز آبی خود با عراق در اروندرود تاکید ورزید.

پاسخ دولت عراق تهدید آمیز بود. لذا دولت ایران دست به اقدامی نمادین زد تا میزان قاطعیت خویش در حراست از امنیت مرزها و حاکمیت ارضی کشور را به نمایش گذارد. در ۲ اردیبهشت ماه  ۱۳۴۸ کشتی تجاری ابن سینا با پرچم برافراشته‌ای ایران از سمت خلیج فارس روانه‌ای اروند رود گشت.

ارتش شاهنشاهی ایران در زمین،هوا و دریا در آماده‌باش بسر می‌برد. ‏در دهانه‌ای رود ناوگان نظامی ایران به فرماندهی ناو رستم مستقر می‌شود و نیروی هوایی ایران در پایگاه‌های غرب کشور با جنگنده های مسلح و آماده پرواز در انتظار فرمان عملیات میشود. قرارگاه‌های زمینی ارتش نیز آماده ای آغاز عملیات اند. عراق به عزم راسخ ایران پی برده و نیروهای مرزی خود را در کرانه ای غربی اروندرود مسلح و مستقر می‌سازد. 

کشتی ابن سینا در حالی وارد حوزه‌ای مورد اختلاف آبی می‌گردد که ناوچه‌های رزمی ایرانی بفرماندهی ناخدا یکم رمزی عطائی، آنرا اسکورت می‌کنند. پرسنل این ناوچه ها بر روی عرشه در حالی از برابر دیدگان نیروهای عراقی عبور می کنند که به صف در برابر پرچم  و خاک ایران در کرانه‌ای خرمشهر ادای احترام می نمودند. 

شلیک حتی یک گلوله از سوی عراق، آغازگر جنگی تمام عیار می‌بود، اما آنها از بازی با آتش پرهیز نموده و عملا بر حقوق ایران در اروندرود و پذیرش خط تالوگ بعنوان مرز آبی دو کشور صحه گذاردند. در ۵ اردیبهشت نیز کشتی آریافر بهمین ترتیب اقدام به عبور از اروندرود نمود که با واکنشی روبرو نگشت. گذر مقتدرانه ابن سینا از اروند رود تنها سه ساعت بطول انجامید اما حاصل آن تثبیت قدرت و سیادت دریایی ایران بر خلیج فارس بود. بعدها در سال ۱۳۵۴ دو کشور در الجزایر به توافقی رسمی بر سر این موضوع رسیدند. قرارداد ۱۹۷۵.  




Marzban316
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان