کد خبر: ۲۷۲۲۹
تاریخ انتشار: ۲۶ شهريور ۱۴۰۰ - ۰۰:۳۰-17 September 2021
دیشب دلار فردایی تا ۲۶,۱۵۰ تومان رشد کرد و تعجب رئیس بانک مرکزی را به همراه داشت و ایشان روند صعودی دلار را ناشی شده از تحرکات سفته بازی اعلام کرده و نسبت به خنثی سازی آن نویدهایی را دادند.
در ابتدا باید تاسف خورد که وضعیت ارزی کشور به حالتی دچار شده است که به قول آقای همتی سفته بازان چنین قدرتی پیدا کرده و یک کشور را با چالش مواجه می کنند. اما نکته هایی که وجود دارد این است که در سال ۱۳۹۹ چه گذشت و سال ۱۴۰۰ چگونه خواهد بود؟  پایه پولی در ۱۱ ماهه ۱۳۹۹ رقم ۴۳۶ هزار میلیارد تومان گزارش شده و انتظار است در ۱۲ ماهه به ۴۵۰ هزار میلیارد تومان افزایش یابد و رقم آن در سال ۱۳۹۸ حدود ۳۵۲ هزار میلیارد بوده است و اخیرا آقای همتی در اظهارت قبلی خودشان به چاپ پول اشاره ای داشتند.

 همچنین در سال ۱۳۹۸ بانک مرکزی اقدام به تامین مالی ۱۲۵,۸۰۰ میلیارد تومانی از محل فروش اوراق کرده است. هرچند که به دلیل کرونا تمام کشورهای جهان با چالش های بزرگ اقتصادی روبرو بودند اما با این حال شرایط خاص کشور ما برای اینکه مانع از تهاجم نقدینگی به سایر بخش ها شود، نیازمند رشد اقتصادی مناسبی بود که محقق نشد.  در بخش تجارت خارجی، صادرات در ۱۱ ماهه ۱۹٪ افت و واردات نیز ۱۴٪ کاهش یافته است و متاسفانه صادرات عمدتا تعهدی شده (ورود وجه آن با تاخیر است) و واردات بیشتر نقدی است.وقتی نقدینگی کشور بدون هیچ رشد اقتصادی قابل توجهی از ۲,۴۷۰ هزار میلیارد تومان سال ۹۸ به ۳,۵۰۰ هزار میلیارد تومان سال ۱۳۹۹ برسد و سال ۱۴۰۰ نیز اگر اتفاق مثبتی در مراودات تجاری نباشد این نقدینگی به محدوده ۴,۷۰۰ هزار الی ۴,۹۰۰ هزار میلیارد تومان خواهد رسید نمی توان انتظار کاهش نرخ ارز را داشت. با چنین تصوری از حجم نقدینگی و عدم توسعه اقتصادی حداقل نرخ دلار ۳۲-۳۳ هزار تومان است. پس دقیقا انتظار یک مقام بانک مرکزی چیست؟ 

در سال ۱۳۹۸ تنها از جنبه رشد نقدینگی، نرخ دلار ۲۳-۲۴ هزار تومان گویای واقعیت بوده و حالا نرخ های بالاتر از آن، چشم انداز آتی را منعکس می کند. پس اگر تصوری برای بهبود نباشد نرخ های جاری آنچنان هم بی راهه نیست. اگر مطلبی هم در خصوص نرخ دلار در جراید و فضای مجازی زده می شود سفته بازانه نیست بلکه گوشزد کردن واقعیت ها است. این مبنای اقتصاد است که عرضه بی حد و مرز یک دارایی، عامل تنزل قیمت آن می شود و متاسفانه در سال هایی که گذشته این عرضه بی حد و مرز بیش از آنکه در تولید و ارائه خدمات باشد (رشد اقتصادی) در پول ملی کشور بوده و چه نتیجه جز کاهش ارزش آن را می توان متصور بود؟

ارزش یک دارایی بیش از آنکه منعکس کننده احوالات امروز پارامترهای اثر گذار بر روی آن باشد، منکعس کننده انتظارات از تغییرات آتی آن پارامترها است. یک زمانی ارز به وفور یافت می شد اما توسعه خاصی در کشور نبود، رکود محض بود ( مخصوصا سالیان ۹۴ الی ۹۶) و به مدد سرکوب ارز اجازه قدرت نمایی به پارامترهای اثر گذار بر آن داده نمی شد و همین به قضیه فشرده سازی قیمت معروف است که در نهایت به نقطه شکست می رسد و یک جهش چند صد درصدی می کند. 

اگر همین امروز توافق صورت گیرد و مبادلات تجاری از سر گرفته شود چون سابقه نشان داده اقدامات زیر ساختی صورت نمی گیرد، لذا توسعه آتی اقتصاد مبهم است، به همین دلیل نرخ دلار می تواند به محدوده ۲۰-۲۳ برسد ( جوهای روانی) سپس مدتی ماندگار است و آهسته آهسته به سمت شکست سقف های قبلی بازخواهد گشت و هرجا مجدد سیاست های خارجی به مشکل برخورد به اندازه سالهایی که فنر ارز فشرده شده و یا روند صعودی آن به مدد سرکوب کند شده جهش چند برابری خواهد کرد. پس لزوما توافق مانع از صعود نرخ ارز نخواهد بود، بلکه آنچه نیاز است همت داخلی برای بهره برداری از دستاوردهای هرگونه مبادلات تجاری با جهان است، هرچه مصرف کننده کالاهای اساسی باشیم (مطابق با آمار بانک مرکزی از ۳۲ میلیارد تخصیص ارز در ۱۱ ماهه سهم کالای اساسی نزدیک به ۱۰ میلیارد دلار بوده) و به اهمیت کالای سرمایه ای در توسعه اقتصادی توجه نداشته باشیم (مطابق با آمار نرخ رشد تشکیل سرمایه ثابت نا امید کننده است) جهش های بعدی ارزی از رگ گردن به ما نزدیک تر است.

مخلص کلام:
نرخ ارز گویای واقعیت های موجود و تصورات از آینده است، پس رفتار آن سفته بازانه نیست و البته در مقام رئیس بانک مرکزی انتظار هم نداریم چیزی غیر آن گفته شود. چه با توافق و چه بی توافق روند بلند مدت نرخ ارز صعودی است. با توافق ابتدا یک کاهش و سپس حرکت کندتر و بی توافق حرکت تندتر. هرجا احساس شد واقعا کارهایی انجام می شود، واقعا تولید رونق گرفته، جایگاه اقتصادی بهبود یافته، نقدینگی دائما جذب بنگاه های اقتصادی شده تحلیل از رفتار نرخ ارز هم متفاوت خواهد بود، منتها فعلا چنین چیزی را متصور نیستیم مگر توافق ۲۵ ساله با چین شاهکار کند که باید مدتی از آن بگذرد تا زوایای پنهان آن مشخص گردد.

حمید کوشکی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان