کد خبر: ۲۷۱۱۰
تاریخ انتشار: ۱۹ شهريور ۱۴۰۰ - ۱۸:۲۴-10 September 2021
دعوای داخل ایران این بود که آیا طالبان جدید همان نسخه قدیمی است یا تغییری هم کرده است؟! خیلی هم سخیف بحث می شد انصافا!
یکی به صرف استنادات تاریخی می گفت همان است گویی پدیده های تاریخی تغییر نمی کنند! یکی به استناد عقایدشان می گفت همان اند گویی متفکران و عقاید قابل تغییر نیستند! خلاصه غوغایی بود تا اینکه طالبان کشور را با سرعتی باورنکردنی گرفت. من تا اینجا هیچ نگفته و ننوشته بودم.

اعلام عفو عمومی و بخشیدن دشمنان، آزادی به حضور زنان در جامعه، حمایت از مراسمات مذهبی شیعیان در محرم و امثالهم که بروز کرد من هم به استناد اینها و مواردی دیگر از «نوطالبان» گفتم و نوشتم. هنوز اما این مساله همراه با تردید بود. برخی آن را بخاطر روزهای اول اشغال کشور می دانستند. تصمیم گرفتیم برویم و از نزدیک فضا را ببینیم.

من که سالهاست آرزوی این سفر را دارم ذوق زده بودم. رفتیم و رسیدیم به هرات. اولین نقطه تعجب مان راننده مرز تا هرات بود. جوانی فهمیده که از امنیت برقرار شده توسط طالبان تعریف کرد و مراعات شریعت را نیز ستود. فکر کردیم فقط اوست ولی اندکی ماندن در هرات و گفتگو با مردمان مختلف چند گزاره را تثبیت کرد!
«ترس مردم از طالبان بخاطر گذشته تاریک» «به همراه تعجب از رفتارهای جدیدشان» و «وجود نگرانی از امکان بازگشت رفتار گذشته در آینده»!

چیزهایی که روایت می شد بازتاب های مختلفی داشت. بین مقولات مختلف دائما خلط می شد. روایت مردمی که داشتند از حال امروزشان می گفتند و متعجب از تغییر رفتار جدی طالبان بودند را برخی با چوب «تطهیر» می زدند و انتظار داشتند شما گذشته تاریک را بازخوانی کنی!

تصمیم گرفتم پیش جریاناتی که بیشترین مشکل را با طالبان داشتند بروم یعنی شیعیان هزاره که گذشته تاریک را با تمام وجود درک کرده بودند. خدمت علمای شیعه حاشیه هرات، منطقه جبرییل رسیدیم. حال شان همان بود. خاطراتی بس تلخ از گذشته و نگرانی از آینده اما آنچه مایه تعجب بود، تاکید بر این بود که مشکل خاصی تا حالا نداشتیم و امسال بهترین امنیت را در مراسمات محرم داشته ایم! ذکر همین جمله باز از طرف برخی به معنای تطهیر است اما واقعیت میدانی جامعه این بود.

جامعه که می گوییم باید مراقب باشیم که یک حکم را شامل همه آحاد نتوان کرد ولی استقراء ناقص ما حکایت از این واقعیت داشت که نوعا افغانستانی های خارج این کشور، آن را باور نمی کردند!

یکی دو روز بعد، دو روحانی سرشناس شیعه هرات در جلسه ای که هنرمندان و اهل فکر شهر با طالبان جدید داشتند از این تعجب خاطره ای گفتند: طالبان در زمان درگیری ها برخی خانه های مردم حاشیه شهر را نیاز داشت. مردم مانده بودند که چطور اسباب کشی کنند و باز برگردانند! اینها گفته بودند شما کلید را به ما بدهید و همه چیز با ما. وقتی برگشته بودند همه چیز دست نخورده بود و حتی برای مصرف یک نان نیز با صاحب خانه تماس گرفته بودند! این تعجب را آن روحانیون شیعه مقیم هرات به زبان آوردند. چیزی که مجددا توسط ساکنان بیرون افغانستان قابل باور نمی نمود!

با کارمند بیمارستان که فردی تحصیلکرده بود نشستم. خیلی نگران آینده بود. ترس وجودش را گرفته بود چراکه در گذشته، خاطرات تاریکی داشت. گفت یکبار از سر عمل جراحی به همراه دو دکتر بیرون آمدیم. سرمان عرق کرده بود لذا کلاه پلاستیکی را از سر برداشتیم. همان وقت چهار طالبان به سمت ما آمدند. به ما گفتند چرا کلاه تان را برداشتید؟ – ظاهرا سخت گیری روی ظواهر خیلی عجیب بوده است و مستحبات را هم شدیدا اجرا می کردند!- گفتیم ببینید خیس است تازه از عمل آمدیم. من و دو دکتر را نشاندند و بخشی از جلوی موی مان را بریدند تا دیگر کلاه از سر بر نداریم!

راست و دروغش پای خودش ولی به این آدم باید حق داد که تغییرات فعلی کسانی که منتسب به آن جریانات هستند را باور نکند یا اقلا نیازمند زمانی طولانی برای باور آن باشد.

داعش مهمترین دشمن طالبان

هواپیما ده دقیقه ای معطل شد. پله ها را جمع کرده بودند ولی دوباره گذاشتند. یک نفر از امارت سوار شد. مسن بود و هیکل مند. چون ما ردیف های جلو بودیم او را به عقب تر بردند و رفت و نشست و چیزی نگفت. من دیدم بزرگتر است و از تکریم ها هم فهمیدم شخص مهمی است و رفتم تعارف کردم بیایند جلو. خودم هم کنارش نشستم.
گفتم می شود چند سوال از شما بپرسم؟ گفت درخدمتم بفرمایید. اهل هلمند بود و فارسی اش لهجه خاصی داشت. گفتم نگاه تان به آن تجربه قبل چیست؟ فهمیدم در آن دوره مسوولیت نظامی مهمی در نیروی هوایی داشته. گفت ما بی تجربه بودیم و برخی هم تندروی کردند و ما قبول داریم که تجربه موفقی نبود.

گفتم متهم هستید به همراهی با داعش! گفت اتفاقا ما با اینکه دشمن اصلی مان آمریکایی ها بودند و واقعا با بدبختی در کوهها خود را حفظ می کردیم ولی همین سالها مجبور شدیم هشت ماه در جلال آباد با اینها بجنگیم و همه شان را بکشیم. امروز هم به شما میگویم که مهمترین نگرانی امنیتی ما در کشور، همین جریان داعش است! اینها مسلمانانی اند که انسانیت ندارند! وحشی هستند و به هیچ کس رحم نمی کنند. ولی به امید خدا جلوی شان را می گیریم.

گفتم می گویند به پاکستان وابسته هستید و پول می گیرید؟ گفت ارتباط هست ولی وابستگی نیست. نه زمان تحریک (یعنی دوره قبل حاکمیت طالبان) اینطور بود نه الان (یعنی دولت امارت اسلامی) چنین هست. پول مان را هم از طریق چنده (جمع کردن پول در مساجد و نمازهای جمعه را چنده می گویند) در افغانستان و پاکستان به دست آورده ایم.

گفتم چرا با پنجشیر جنگ کردید؟ گفت اسماعیل خان در هرات مقاومت کرد با اینکه هیچ کس طرفدار جنگ با ما نبود و انگیزه دفاع از آن دولت فاسد ضد دین را نداشت فقط به خاطر ۴۰ میلیون دلار که از اشرف غنی گرفته بود! درباره پنجشیر هم ما خیلی تلاش کردیم که با صلح فیصله بیابد. خود این جوان هم می خواست ولی همین پول ها از فرانسه و جاهای دیگر به دست برخی اطرافیانش رسید و نگذاشتند صلح شکل بگیرد!

دیدید در فیلم که خود احمد مسعود اعتراف کرد که طالبان به من چند وزارت خانه پیشنهاد داده ولی قبول نکردم با اینکه پنجشیر یک ولسوالی از میان صدها شهرستان این کشور است ولی ما برای عدم وقوع جنگ همه این کارها را کردیم اما برخی فتنه و شیطنت کردند!

گفتم خب چرا از پاکستان کمک گرفتید؟ گفت من خودم آدم نظامی هستم. این خبر دروغ است. ما برای زدن هموطن خودمان هرگز از دولت خارجی استفاده نخواهیم کرد و اصلا این را زشت می دانیم. ما با آمریکا در آن شرایط سخت جنگیدیم حالا برای شکست دادن یک منطقه کوچک بمانیم و مجبور به استفاده از خارجی بشویم؟! حاشا که گفتن این حرف هم زشت است.

آنها بخش مهمی از تجهیزات نظامی دولتی را به پنجشیر برده اند و دارند از آنها استفاده می کنند. توقع آنها خیلی بیش از اندازه ای هست که دارند. من نگاه خوبی به آنها ندارم… سوال و جواب ها تمام شد و ایشان رفت به کابین خلبان و تا آخر پرواز برنگشت. من توان راستی آزمایی کامل سخنان او را نداشتم ولی از باب گفت و شنود مفید دانستم.

دولت اسلامی شما چطور خواهد بود؟!

مقدمه تکراری ام این است که بازتاب این تجربه برای شناخت یک پدیده نوظهور است. این متن ها بیشتر به کار محققانی می آید که می خواهند از ابعاد فکری و میدانی این جریان در افغانستان مطلع بشوند و محلی برای اثبات یا نفی این و آن نیست لذا تقاضامندم کسانی که در جریانات رسانه ای و دعواهای آن هستند این متن ها را درگیر مسائل خود نکنند.

فرصتی شد تا با یکی از علمای مطرح طالبان دیدار کنم. شیخ عبدالحمید حماصی جوان بود ولی خب ظاهرا مورد احترام. اهل کابل بود و می گفت مجبور شدیم برویم در مدارس جنوب درس بخوانیم. اصلا در پاکستان درس نخوانده بود.

دو سه سوال از ایشان پرسیدم. گفتم شما مدام می گویید اشغالگر رفته و دولت اسلامی تشکیل شده است. خب اسلامیت این دولت باید در چند جا خودش را نشان بدهد. یکی در ساختار قانون اساسی و دیگری در نرم افزارهای فکر دینی که خودش را در مدل بانکداری و اقتصاد و تجارت و… نشان خواهد داد. شما چقدر از اینها را دارید که بشود گفت دولت تان اسلامی است؟ چون می دانید که از مالزیِ شبیه نیویورک تا ایران و ترکیه و… خودشان را اسلامی می دانند ولی خب اقتصادهای غربی و شرقی یا ترکیبی را دارند اجرا می کنند.

گفت ما در منهج و مدل و الگوی خود تابع سنت پیامبر «ص» و چهار خلیفه بعد از او هستیم. هر کاری که آنها انجام داده اند ما همان را انجام خواهیم داد. آیا اگر امروز خلفای راشدین بودند می گذاشتند زنها با آن وضعیت در خیابان های ترکیه رفت و آمد کنند یا در کشورهای دیگر چنان مسائلی باشد؟! طبعا نه! پس ما تلاش مان در کشور اجرای سنت آن دوره است.

پرسیدم خب مگر در دور قبل طالبان هم دنبال همین دولت اسلامی نبودید؟ آیا همان مدلی که عمل کردید و شلاق هایی که در خیابان ها زده می شد در تبعیت از اجرای همان سنت نبود؟ آیا شما همان مدل را تکرار می کنید؟

گفت: برخی افراد کم سواد در جریانات پایین تر وجود داشتند که منجر به سخت گیری ها و رفتارهایی شد و ما آنها را قبول نداریم. ما قبلا تلویزیون را مضر می دانستیم لذا از آن استفاده نمی کردیم ولی حالا می بینیم که دشمن دارد از این ابزار برای منحرف کردن جامعه ما استفاده می کند و دین مردم را خراب می کند لذا ما از آن اتفاقا برای گسترش دین استفاده می کنیم. نوع حضور زنان در جامعه نیز متفاوت شده است لذا اجازه هایی برای حضور با حجاب اسلامی داده ایم.

پرسیدم خب پشتوانه فکری و علمی شما در مسائل مهمی که نیازمند مدل هست مثل بانکداری اسلامی چه خواهد بود؟ آیا از تلاش های امثال جناب مفتی محمد تقی عثمانی بهره خواهید برد؟

گفت: ما آثار ایشان و یوسف قرضاوی و استاد الهضیبی و خیلی های دیگر را خوانده ایم و حتما علمای بزرگ ما در امارت از همه این تلاش ها و فکرها در اجرای امور استفاده خواهند کرد تا منطبق بر شریعت محمدی «ص» همه چیز را اجرا کنیم. ما علمای بزرگ و طلاب جوان باسوادی داریم که از همه تجربه های اسلامی دیگر استفاده خواهند کرد.

ما هیچ کس را تکفیر نمی‌کنیم

مولوی جلال الدین شینواری، دادستان دولت سابق امارت و از علمای مطرح این کشور است که سه سال پس از سرنگونی امارت سابق، در پاکستان زندگی کرده و پس از آن هم با ضمانت پسر ظاهر شاه، تحت مراقبت کامل زندگی کرده است. وی از مدافعان فکری امارت است ولی هنوز مسوولیتی به او پیشنهاد نشده است. وقتی ما به سراغ او رفتیم یک تلویزیون خارجی هم در حال مصاحبه با او بود. سوال و جواب ها بخاطر سهولت در خوانش کوتاه شده اند. برای یافتن این پرسش مبهم که آیا طالبان جدید تغییراتی کرده اند چنین گفتگوهایی مغتنم اند.

تفاوت شما با داعش چیست؟

احناف بر اساس تصریح امام ابوحنیفه «انا لا نکفر احدا من اهل القبله» هیچ مسلمانی را تکفیر نمی کنند ولی آنها مسلمان را تکفیر می کنند. آنها که می شود گفت نوعا سلفی و اهل حدیث اند از ابن تیمیه پیروی می کنند. او نتوانست حکومت تشکیل بدهد ولی عبدالوهاب در حجاز حکومت تشکیل داد. اینها دغدغه های فراتر از کشور خودشان را دارند ولی امارت فقط در داخل افغانستان تعریف می شود و در امور دیگر کشورها دخالت نمی کند.

تفاوت شما با امارت گذشته چیست؟

من مخالف بسیاری از اقدامات غلط بودم و همان زمان هم اعلام کردم ولی خب هم کم تجربگی هم تندروی برخی افراد اتفاقات تلخی را رقم زد. حالا خیلی چیزها تغییر کرده است. چند مثال بزنم: آن زمان یک تلویزیون ملی بود همان را هم بستند الان تلویزیون های دیگری هم بجز ملی هست و اجازه فعالیت دارد. تعلیم زنان به جز در عرصه طب ممنوع بود الان همه را به دانشگاه دعوت می کنند حتی در مراکز اداری و وزارت خانه ها نیز زنانی که رفته اند را دارند به بازگشت به کار دعوت می کنند. فیلمبرداری حرام بود الان خودشان تیم رسانه ای دارند. تظاهرات حرام بود حالا می گویند اگر با رعایت قانون باشد مانعی ندارد.

اندیشه سیاسی و مدل حکومتی تان چیست؟

در گذشته هم یک نسخه هایی از قانون اساسی پیشنهادی مان را نوشتیم. خبرگان قانون اساسی تشکیل خواهد شد و ساختار سیاسی کشور تنظیم خواهد گردید.

دولت اسلامی در نرم افزارها هم باید اسلامی باشد. چیزی دارید؟

فقه حنفی بخاطر مساله قیاس، قدرت بالایی در اجتهاد در مسائل روز دارد. قیاس البته در حکم منصوص است و علت مشترکه را می یابد و سپس فتوا می دهد لذا با نقش عقل فرق دارد. ما یازده لک (یک میلیون و صد هزار) حکم فقهی حنفی داریم که نشان می دهد چقدر تنوع در این فقه بالاست و چقدر ظرفیت در تعامل با موضوعات جدید دارد.

قطعا سود بانکی نزد ما حرام است و ربا را حرب با خدا و رسول می دانیم. راههای شرعی برای ربح وجود دارد ولی این مدل بانکداری ربوی قطعا نخواهد بود. همه قوانین مبتنی بر فتوای فقهی داده خواهد شد.

(البته من خواستم که متفکر یا کتابی را نام ببرند که نبردند. در مجموع بنظرم هنوز مقداری بسیط به مساله نگاه می شود و مدل یا مکتب اسلامی در حد مجموعه فتاوای فقهی تقلیل می یابد.)

منابع درآمدی افغانستان برای استقلال از غرب چیست؟

بر اساس اعلام معاون غنی، روزانه ۸ میلیون دلار رشوه و دزدی در این کشور بوده یعنی ماهیانه بیش از ۲۵۰ میلیون دلار که می تواند بخشی از مشکلات ما را حل کند. در دولت امارت فساد نخواهد بود. البته همه پول غرب به شرکتهای خودشان بر می گشت برای همین هم افغانستان تغییری نکرد! آقای کرزی به خود من گفت که ۹۵ درصد پولی که از امریکا مصوب می شود به شرکتهای خودشان بر می گردد! لذا ما الان نه زیرساختی داریم نه کارخانه ای نه چیزی! ما معتقد نیستیم نماینده اقوام همان آدمهای فاسد قبلی باید باشند و اینها تغییر خواهند کرد.

آیا شما اسرائیل را به رسمیت خواهید شناخت؟

این از محالات است. ما هرگز انها را به رسمیت نمی شناسیم. کشورهایی که وارد تطبیع شدند هم همگی تحت سلطه آمریکا بودند والا این خطا را مرتکب نمی شدند.

علیرضا کمیلی

(این نوشته ها روایت مشاهدات شخصی است و ادعای بازنمایی تمامیت جریان طالبان را ندارد)


شعوبا
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان