کد خبر: ۲۷۰۹۵
تاریخ انتشار: ۱۸ شهريور ۱۴۰۰ - ۱۴:۵۴-09 September 2021
سردار قاآنی، فرمانده سپاه قدس، سه‌شنبه برای توضیح مواضع جمهوری اسلامی ایران در افغانستان، در نشست غیرعلنی مجلس شرکت کرد.
مهم‌ترین نکات بیانات وی در این نشست که به نقل از یکی از نمایندگان در سایت مشرق منتشر شد، این بود که: «آن‌چه برای ما در افغانستان اهمیت دارد، این است که امنیت جمهوری اسلامی مخدوش نشود. نقشه آمریکا این است که ایران را با جهان اهل سنت درگیر کند، بنابراین جمهوری اسلامی باید به‌گونه‌ای عمل کند که امنیت ایران مخدوش نشده و آمریکا به اهداف خود دست نیابد.» و «شیعیان افغانستان برای جمهوری اسلامی اهمیت زیادی دارند و ایران تلاش دارد حل موضوع افغانستان از طریق جنگ نباشد و همه اقوام افغانستان در اداره کشور سهیم باشند.»

راستش دو روز منتظر ماندم تا نکات بیشتری از این نشست منتشر شود، یا صاحب‌نظرانی به نقد همین دو نکته بپردازند که متاسفانه هیچ‌یک محقق نشد. الان هم در مورد فراز اول سخنان‌شان نظر خاصی ندارم، هر چند طوری فرموده‌اند «نقشه آمریکا این است که ایران را با جهان اهل سنت درگیر کند» که انگار همین حالا در عراق و سوریه و یمن و... با «جهان اهل سنت» درگیر نیستیم؛ ولی در کل این مواضع که «امنیت جمهوری اسلامی مخدوش نشود» و از درگیری (نظامی) پرهیز کنیم، جای تقدیر دارد.

ولی در فراز دوم، در کنار مواضع شایسته «حل موضوع افغانستان از طریق جنگ نباشد و همه اقوام افغانستان در اداره کشور سهیم باشند»، بر این تاکید شده است که «شیعیان افغانستان برای جمهوری اسلامی اهمیت زیادی دارند». این جمله یعنی چه؟ یعنی سایر اقوام افغانستان، از جمله برادران تاجیک که با ما تاریخ و فرهنگ و زبان و دین مشترک دارند و فقط به دلایل تاریخی و جغرافیایی، مذهب‌شان با اکثریت ایرانیان متفاوت است، از اهمیت کمتری برخوردارند؟ 

مگر یک بار در جریان جنگ داخلی افغانستان سیاست حمایت انحصاری از برادران و خواهران شیعه هزاره، و بی‌اعتنایی به تاجیکان را نیازمودیم که سرانجام به خطای خود پی بردیم و سردار سلیمانی را به کمک دولت قانونی و ائتلاف شمال و فرمانده احمدشاه مسعود فرستادیم؟ این بازگشت به عقب چه معنی دارد؟

تشیع البته یکی از مولفه‌های برجسته هویت ماست ولی تنها هویت ما نیست. ما هزار سال پیش از آن‌که شیعه شویم، مسلمان بوده‌ایم؛ و دست‌کم چند صد سال پیش از مسلمان شدن، «ایرانی». «ایرانیت» نه‌تنها هویت آنانی است که در داخل مرزهای فعلی ایران زندگی می‌کند، بلکه هویت مشترک همه کسانی است که خارج از این مرزها با ایران‌زمین پیوندهای تاریخی، زبانی و فرهنگی دارند؛ چه پنجاه سال پیش به آمریکا مهاجرت کرده باشند یا در پی منازعات سیاسی یکی دو سده گذشته در آن سوی مرزها جا گرفته باشند. 

با احترام به مرزهای سیاسی امروز، تاجیک‌های افغانستان اگرچه امروز رسماً ایرانی نیستند، ولی تا همین دو سده پیش ایرانیانی بودند که در ادامه ضعف و زوال حکومت صفوی، طی یک فرآیند ۱۵۰ ساله سرانجام از «مادر-میهن» خود جدا افتادند، و حاکمیت سرزمین اصلی نباید به سرنوشت آنان بی‌تفاوت باشد. 

و البته رفع دو سوءتفاهم:

۱. منظور از «ایرانیت»، تاریخ و فرهنگ و زبان مشترک است، نه نژاد و ژنتیک. پس از هزاران سال درهم‌آمیزی جوامع، چنین خط‌کشی‌هایی بی‌معنی است.

۲. منظور از حساسیت به سرنوشت مردم افغانستان و حمایت از آنان نیز مداخله نظامی نیست؛ استفاده از حداکثر ابزار سیاسی است برای گرفتن حداکثر امتیازهای ممکن برای همه آنان.

تلاش مجدانه طالبان برای نابودی بوداهای بامیان یادتان هست؟ هم‌اکنون حقوق بشر، حقوق زنان، حق مشارکت سیاسی و بسیاری از دستاوردهای بشر مدرن (و دستاوردهای مدنی مردم افغانستان در همین حکومت‌های فاسد و ناکارآمد بیست سال گذشته) با همان جدیت در معرض نابودی کامل قرار گرفته است. علاوه بر آن، قوم‌گرایی بدوی طالبان، مردمان غیرپشتون به‌ویژه تاجیکان را در معرض خطر مضاعف قرار داده است (که اینک در پنجشیر می‌بینیم) و البته دشمنی کورِ این قوم‌گرایان با فرهنگ و زبان ما هم نیاز به بازگفتن ندارد.

همین که جمهوری اسلامی ایران، همان‌گونه که اعلام کرده، در کنار همه مردم افغانستان (و نه فقط شیعیان) بایستد، بهترین سیاست ممکن است. در این راه باید از حداکثر فشارهای سیاسی استفاده کرد؛ و اولین قدم، شرکت نکردن در مراسم اعلام امارت جدید و مشروعیت نبخشیدن به آن، و در نهایت به رسمیت نشناختن طالبان تا زمان اطمینان یافتن از رعایت امنیت و حقوق مردم، تشکیل حکومت فراگیر و احترام به زبان و فرهنگ همه اقوام این کشور همسایه است. نه مردم افغانستان و نه ایرانیانِ دلبسته تمدن و فرهنگ ایرانی و زبان فارسی، چیزی بیش از این نمی‌خواهند.


مسعود جوزی، پزشک و روزنامه‌نگار


پزشکان گیل
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان